Του Γιάννη Σπανάκη

Ο χριστουγεννιάτικος διάκοσμος του Βερολίνου είναι μοναδικός. Σε κάθε πλατεία που σέβεται τον εαυτό της, έχει στηθεί και μια χριστουγεννιάτικη αγορά. Καμία σχέση με τα εγχώρια Καρουσέλ, όπως εμείς τα αποκαλούμε ανερυθρίαστα. Οι χριστουγεννιάτικες αγορές της πόλης είναι τόσο προσεγμένες που ένας ανυποψίαστος επισκέπτης νομίζει ότι οι κατασκευές είναι μόνιμες και όχι περιστασιακές. Χιλιάδες άνθρωποι συνωστίζονται μέσα στους χώρους αυτών των αγορών, όπου η ατμόσφαιρα είναι γιορτινή. Φώτα, Αγιοβασίληδες, δέντρα, μουσικές, καταστήματα με είδη χειροτεχνίας, ρεστοράν, μπαρ, καφετέριες, μικροπωλητές γίνονται ένα. Το ζεστό κρασί ρέει άφθονο και δεν ευφραίνει μόνο την καρδία αλλά σπάει και την παγωνιά. «Χαρουμενιές» παντού, «δηθενιές» πουθενά. Κάθε σύγκριση με την Ελλάδα είναι άνιση και μελαγχολική. Αν κάπου έχουμε τύχη είναι στην κουζίνα. Αλλά και πάλι δεν μπορεί να είμαστε αντικειμενικοί, μιας και ο δικός μας ουρανίσκος είναι αλλιώς μαθημένος και δεν μπορεί να εξοικειωθεί με αυτό που οι Γερμανοί λένε γαστριμαργική απόλαυση. Το χοιρινό κότσι είναι από τα αγαπημένα χριστουγεννιάτικα εδέσματα των Γερμανών. Και αν ισχύει η ρήση «μια δοκιμή θα σας πείσει», εμείς πάλι δεν πειστήκαμε καθόλου. Το δοκιμάσαμε στον ατμό ύστερα από ψήσιμο έξι ωρών, το δοκιμάσαμε στο φούρνο, αλλά το γευστικό αποτέλεσμα απέχει παρασάγγας από τα δικά μας κότσια! Η χήνα, επίσης χριστουγεννιάτικο έδεσμα, πλησιάζει πιο πολύ στα δικά μας στάνταρ και για ν’ ακριβολογούμε στα προ κρίσης στάνταρ.

Ο παράδεισος των αγορών

Η αρχιτεκτονική του Βερολίνου είναι παροιμιώδης, ενώ ένα μικρό δείγμα της αποτελεί και το πολυκατάστημα KaDeWe, από το μεγαλύτερα του κόσμου, που από το 1907 προσφέρει μια κουλτούρα αγορών υψηλού επιπέδου. Στους 8 ορόφους με έκταση 60.000 τ. μ. θα βρει κανείς τα boulevard πολυτελείας, τρεις ορόφους μόδας, τα τμήματα ομορφιάς, πολιτιστικών και διασκέδασης, Home and Living και τον ονομαστό όροφο γκουρμέ. Και αν το σλόγκαν άλλων πολυκαταστημάτων είναι «σ’ εμάς ο πελάτης είναι βασιλιάς» το σλόγκαν του KaDeWe είναι «ο βασιλιάς είναι πελάτης μας». Σλόγκαν κυριολεξίας και όχι καθ’ υπερβολή, αφού ο βασιλιάς ψώνιζε από το συγκεκριμένο πολυκατάστημα. Το KaDeWe λάμπει μέσα στη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, εσωτερικά και εξωτερικά και είναι ασφυκτικά γεμάτο από επισκέπτες εντός και εκτός συνόρων.

Visit Berlin

Εξάλλου οι επισκέπτες δεν λείπουν από το Βερολίνο, καθώς η εταιρία Visit Berlin έχει αναγάγει σε ολόκληρη βιομηχανία την προσέλκυση τους, σύμφωνα με το όραμα που μας παρουσίασε η σύμβουλος δημοσίων σχέσεων Sophia Ouint. Η εταιρία διαχειρίζεται ετήσιο μπάτζετ 18 εκατομμυρίων ευρώ, διατηρεί τέσσερα γραφεία εκτός Γερμανίας, ενώ ο ιστότοπος Berlin online είναι σε 13 γλώσσες και αποσπά δισεκατομμύρια like. Όλα αυτά πιάνουν τόπο, καθώς τα στοιχεία του 2012, καθιστούν το Βερολίνο τρίτη ευρωπαϊκή πόλη σε επισκεψιμότητα μετά το Λονδίνο και το Παρίσι. Οι επισκέπτες του Βερολίνου έφτασαν τα 10,8 εκατομμύρια, παρουσιάζοντας αύξηση 10% ενώ οι διανυκτερεύσεις που αυξήθηκαν κατά 11,4% ανήλθαν σε 24,9 εκατομμύρια. Την ίδια περίοδο οι επισκέψεις των Ελλήνων στο Βερολίνο μειώθηκαν κατά 30%. Ας όψεται η κρίση.
Η Visit Berlin δουλεύει πυρετωδώς την καμπάνια «25 years after (2014)» για τις εκδηλώσεις που θα γίνουν του χρόνου στην επέτειο του μισού ιωβηλαίου της πτώσης του τείχους. Είναι η ιστορία τους και την πουλάνε καλά.

Τα μνημεία και η ελευθερία

Όπως πουλάνε καλά και τα σύγχρονα μνημεία τους, που διόλου τυχαία βρίσκονται δίπλα από το κοινοβούλιο, έτσι και την πύλη του Βρανδεμβούργου και την Αμερικάνικη Πρεσβεία. Πρόκειται για τα μνημείο του Ολοκαυτώματος των Εβραίων, το μνημείο των Ρομά και το μνημείο των gay. Tο μνημείο του Ολοκαυτώματος των Εβραίων, που ολοκληρώθηκε το 2005, στοίχισε περί τα 70 εκατομμύρια ευρώ και κρύβει ένα πιασάρικο σκάνδαλο, για το οποίο τα γερμανικά ταμπλόιντ και όχι μόνο αφιέρωσαν πολύ χώρο και χρόνο. Η προμηθεύτρια εταιρία για το (χημικό) υλικό που θ’ αποθάρρυνε τους «γκραφιτάδες» να ζωγραφίζουν τις τσιμεντένιες στήλες του μνημείου, ήταν η ίδια με την εταιρία που προμήθευε την πρώτη ύλη στους θαλάμους αερίων, όπου θανατώθηκαν οι Εβραίοι!
Το Βερολίνο χαρακτηρίζεται και όχι άδικα η πόλη της ελευθερίας. Για την ακρίβεια της ελευθερίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κάθε μειονότητα, κάθε διαφορετικότητα, κάθε ιδιαιτερότητα στο Βερολίνο θεωρείται φυσιολογική και βρίσκει άπλετο χώρο για ν’ ανθίσει. Χωρίς λοξές ματιές, προσβλητικά μειδιάματα και υποκρισίες. Με μια ξεχωριστή κουλτούρα που έλκει τέχνες και καλλιτέχνες, όχι μόνο του συμβατού αλλά κυρίως του underground χώρου που σε κάθε άλλη πόλη συμπεριλαμβανομένης και της υπόλοιπης Γερμανίας, θα ασφυκτιούσαν και εν τέλει δεν θα χωρούσαν. Το Βερολίνο των 3,5 εκατομμυρίων κατοίκων (3,3 για την ακρίβεια αφού στην τελευταία απογραφή «έχασαν» 200.000), είναι ανεξάντλητο και για τον πρόσκαιρο επισκέπτη ανεξερεύνητο. Η γοητεία του κρύβεται κυρίως στην ανατολική πλευρά, που μπορεί να μην προσφέρει πια ιστορίες κατασκόπων, αλλά συντηρεί πολλές φυλές του παρελθόντος, μεταξύ αυτών και τα «πανγκιά» με την κόμη «μοϊκάνα».

Το ΥΠΕΞ, η πρεσβεία και το “Γκαίτε”

Η επίσκεψη μας στο Βερολίνο έγινε έπειτα από πρόσκληση του Υπουργείου Εξωτερικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας σε συνεργασία με τη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα. Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του προγράμματος έπαιξε το Ινστιτούτο Γκαίτε, για λογαριασμό του οποίου η Κατερίνα Δημητρίου, μας συνόδευσε σε κάθε επίσκεψη και επαφή στην πρωτεύουσα της Γερμανίας, προσφέροντας μας χρήσιμες πληροφορίες, αφού ζει και εργάζεται στο Βερολίνο επί 13 χρόνια. Οι πιεστικοί ρυθμοί στους οποίους μας υπέβαλε μπορεί να μας εξόντωσαν, αλλά σε κάθε περίπτωση άξιζαν τον κόπο, αφού οι εμπειρίες που αποκομίσαμε ήταν σημαντικές. Μπορεί να μην μας έκανε … Γερμανούς, αλλά η συνέπεια μας την εξέπληξε. Όπως εξέπληξε- θέλω να πιστεύω- και τη διερμηνέα μας Ίνγκριντ, που δεν… χάθηκε στη μετάφραση.