Σέβομαι τη γνώμη του άλλου. Όμως δεν μπορώ να μη σχολιάσω τα γραφόμενα από τον κ. Αντώνη Τριριγωτάκη σε άρθρο του της Δευτέρας 16 Δεκεμβρίου που φιλοξενήθηκε στην εφημερίδα σας, ιδίως όσα γράφει για το “ίντα” της κρητικής διαλέκτου (εκείνος το γράφει “ήντα”).

Και λίγες γλωσσολογικές γνώσεις αν έχει κανείς καταλαβαίνει αμέσως ότι το ίντα προέρχεται απλούστατα από τη φράση: Τι ειν’ τα → τι ‘ν’ τα → τίντα→ ίντα, όπως ακριβώς λέμε που ‘ν’ τα (=που είναι αυτά) στην κοινή ελληνική. Οπωσδήποτε στη συνεκφορά των λέξεων το ισχυρώς προφερόμενο “ι” του τι επικρατεί, και το “ει” του είναι χάνεται, ακριβώς όπως στο πού ‘ν’ τα επικρατεί το “ου” του ισχυρώς προφερόμενου πού. Το τος, τη, το είναι ο συγκεκομμένος τύπος της αντωνυμίας αυτός -ή-ό: να αυτός → να τος, δες αυτά → δες τα, οδήγησε αυτούς → οδήγησέ τους κλπ.

Σε μερικά νησιά μας, όπως και στην Κύπρο, ακούγεται και ο τύπος: τίντα χωρίς ανομοιοτική αποβολή του αρκτικού “τ”. Παλιότερα έγραφαν και: είντα, τείντα.

Και όλα τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι το ίντα προέρχτεαι αδιαμφισβήτως από τη φράση: τι είν’ τα (=τι είν’ αυτά). Στην Κρήτη βέβαια η προφορά είναι άρρινη δηλαδή δεν ακούγεται το “ν” (ίδα, όχι inda)1.

Θα πρόσθετα ακόμη ότι χρειάζεται και λίγη σεμνότητα. Πριν ο κ. Τσιριγωτάκης κατηγορήσει άρδην φιλολόγους, διαλεκτολόγους, γλωσσολόγους πανεπιστημίου... ας μάθει ο ίδιος, εφόσον μάλιστα στολίζει και με τόσους τίτλους το όνομά του, ότι το “από” είναι πρόθεση, όχι σύνδεσμος (δύο φορές το αποκαλεί έτσι), ότι το επίθετο ένρινος (ή έρρινος) γράφεται με “ι” και όχι μ ε “υ” όπως η λέξη μύτη, ότι το λογάται είναι οριστική και όχι προστακτική ενεστώτος, ότι το απολλυμάρι (όπως το γράφει) δεν μπορεί να έχει πληθυντικό απολλυμάρηδες... και να προσέξει και τις ασυνταξίες στα γραπτά του.

1Φυσικά το ίντα στο λόγο παίρνει και διάφορες άλλες παραπλήσιες σημασίες όπως και το τι της κοινής ελληνικής.

*Ο Αιμίλιος Ψαθάς

είναι εκπαιδευτικός