Η capoeira για μένα είναι η πιο ολοκληρωμένη πολεμική τέχνη. Το πιο προφανές για κάποιον που ξεκινάει να τη γνωρίζει είναι η σωματική άσκηση. Κι όμως είναι τόσα παραπάνω. Περιέχει τη μουσική, το τραγούδι, το ρυθμό, την κουλτούρα, την πορτογαλική γλώσσα, πράγματα στα οποία ο μαθητής μπορεί να εμβαθύνει αν το θελήσει.
Μουσική, ρυθμό, κουλτούρα περιλαμβάνει η πολεμική τέχνη της capoeira, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει γίνει γνωστή και στους Ηρακλειώτες.
Η δασκάλα capoeira, κ. Γωγώ Ξενάκη, με σπουδές στη Μοριακή Βιολογία, μιλά στην «Π» για την πολεμική αυτή τέχνη που ξεκίνησε από τη Βραζιλία το 16ο αιώνα και έχει αγαπηθεί από ολόκληρο τον κόσμο.
«Στην capoeira γνωρίζει κανείς καινούριους ανθρώπους με τους οποίους αποκτά ένα ξεχωριστό δέσιμο, καθώς το “σπορ” χαρακτηρίζεται πολύ από το ομαδικό πνεύμα», περιγράφει και προσθέτει πως « Είναι τόσο ιδιαίτερη τέχνη που είναι αδύνατον να την αγνοήσουν οι συμπολίτες μας. Αντίθετα, πολλοί είναι ανοιχτοί στο να τη δοκιμάσουν και δε μένουν απλά στο να την παρακολουθούν “έξω από τον κύκλο”».
Η συνέντευξή της στην «Π» έχει ως εξής
Πώς αποφασίσατε, παράλληλα με τις σπουδές σας στη Μοριακή Βιολογία, να ασχοληθείτε με την capoeira;
«Πάνω από δέκα χρόνια πριν, όταν είδα capoeira για πρώτη φορά από κοντά, αποφάσισα να επιδιώξω να βρω μια ομάδα ώστε να δοκιμάσω αυτήν την τέχνη. Εκείνη την περίοδο σπούδαζα Αγγλία, οπότε η πρώτη μου επαφή ήταν εκεί. Αρχικά την ξεκίνησα σαν χόμπι, χωρίς να φανταστώ τότε ότι θα ερχόταν κάποια στιγμή που θα έπαιρνε τη θέση αυτού που σπούδαζα. Η πρακτική της capoeira κατά τη διάρκεια των φοιτητικών μου χρόνων λειτούργησε σαν διέξοδος από τις απαιτήσεις του πανεπιστημίου, σαν ένα είδος εκτόνωσης και ψυχαγωγίας, χωρίς να αναφέρουμε την πλευρά της ασύγκριτης φυσικής κατάστασης που προσφέρει.»
Ποιο είναι το διαφορετικό που προσφέρει η capoeira σε σχέση με τις άλλες πολεμικές τέχνες;
«Η capoeira για μένα είναι η πιο ολοκληρωμένη πολεμική τέχνη. Το πιο προφανές για κάποιον που ξεκινάει να τη γνωρίζει είναι η σωματική άσκηση. Κι όμως είναι τόσα παραπάνω. Περιέχει τη μουσική, το τραγούδι, το ρυθμό, την κουλτούρα, την πορτογαλική γλώσσα, πράγματα στα οποία ο μαθητής μπορεί να εμβαθύνει αν το θελήσει. Στην capoeira γνωρίζει κανείς καινούριους ανθρώπους με τους οποίους αποκτά ένα ξεχωριστό δέσιμο, καθώς το ‘σπορ’ χαρακτηρίζεται πολύ από το ομαδικό πνεύμα. Παρόλο που και σε αυτήν την τέχνη υπάρχει σύστημα με ζώνες και επίπεδα, παίζουμε capoeira, δεν παλεύουμε, με όλα τα στοιχεία που μπορεί να έχει ένα παιχνίδι. Εκφραζόμαστε, “πειράζουμε”, μελετάμε τη στρατηγική μας και μπορούμε αν θέλουμε να παίξουμε πιο “σκληρά”, αλλά πάνω από όλα σεβόμαστε, προσέχουμε και βοηθάμε τον συμπαίκτη μας. Οι κινήσεις διαδέχονται η μία την άλλη και από τις δύο πλευρές σε μορφή ερώτηση-απάντηση και οι “capoeiristas”, οι παίκτες δηλαδή, βρίσκονται σε συνεχή διάλογο και αρμονική αλληλεπίδραση. Παρόλο που με τον αθλητισμό και τις πολεμικές τέχνες ασχολούμαι από μικρή, δεν έχω συναντήσει άλλη τέχνη να καλύπτει όλες αυτές τις πτυχές. Γι’αυτό άλλωστε έχω αφοσιωθεί σε αυτό τα τελευταία χρόνια».
“Είναι μια τόσο ιδιαίτερη τέχνη που είναι αδύνατον να την αγνοήσουν οι Ηρακλειώτες”
Ποια είναι η ανταπόκριση των Ηρακλειωτών στην capoeira;
«Πλέον οι Ηρακλειώτες έχουν μεγαλύτερη τριβή με αθλήματα και τέχνες όπως η capoeira και φαίνεται να ανταποκρίνονται σε αυτό θέλοντας να δοκιμάσουν κάτι τελείως διαφορετικό. Η capoeira έχει μπει κατά καιρούς σε γυμναστήρια και σχολές χορού, τη συναντάμε σε παραστάσεις και επιδείξεις, σε φεστιβάλ που γίνονται στην ευρύτερη περιοχή αλλά και στις πλατείες του κεντρικού Ηρακλείου. Είναι τόσο ιδιαίτερη τέχνη που είναι αδύνατον να την αγνοήσουν οι συμπολίτες μας. Αντίθετα, πολλοί είναι ανοιχτοί στο να τη δοκιμάσουν και δε μένουν απλά στο να την παρακολουθούν “έξω από τον κύκλο”».
Ποια είναι η θέση της στο εξωτερικό; Εκτός από τη Βραζιλία, σε ποιες άλλες χώρες είναι ευρέως διαδεδομένη;
«Το “ρεύμα” της capoeira καταρχάς ξεκίνησε από τη Βραζιλία, όπου άρχισε να αναπτύσσεται τον 16ο αιώνα από τους Αφρικανούς σκλάβους. Μετά από την ίδρυση των πρώτων επίσημων σχολών capoeira στη Βραζιλία και στα τέλη της δεκαετίας του ’80 η έκφραση αυτή άρχισε να “εξάγεται” κυριολεκτικά σε όλο τον κόσμο. Η ομάδα μας, (“Cordão de Ouro”), η οποία θεωρείται από τα μεγαλύτερα γκρουπ παγκοσμίως υπάρχει σχεδόν σε κάθε χώρα της Ευρώπης, στη Βόρεια και Λατινική Αμερική, στην Αυστραλία, στην Ινδονησία, την Ιαπωνία, κ.ά. Μόνο στην Ελλάδα η Cordão de Ouro έχει διαδοθεί ήδη σε επτά πόλεις».
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
«Αυτόν τον καιρό σχεδιάζω το επόμενό μου ταξίδι στη Βραζιλία, για να πάρω μέρος στην ετήσια εκδήλωση της Cordão de Ouro στη Bahia και να επισκεφτώ τον δάσκαλό μου Contra Mestre Papa Leguas, ο οποίος και θα μου απονέμει την επόμενή μου ζώνη. Εκτός από αυτό, θα ήθελα να πάρω μέρος σε όσα δυνατόν περισσότερα σεμινάρια στην Ευρώπη μπορώ, όπως κάθε χρόνο. Επίσης, στα σχέδιά μου είναι νέες συνεργασίες και εκδηλώσεις, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι η ετήσια εκδήλωση σεμιναρίων της ομάδας, το Batizado, όπου απονέμονται και οι ζώνες στους μαθητές. Πάνω από όλα όμως ο στόχος μου και φέτος είναι να διαδώσω την capoeira στην πόλη μου και όχι μόνο με τον καλύτερο τρόπο, διότι πιστεύω ότι ειδικά στις μέρες μας η capoeira μπορεί να μας προσφέρει πάρα πολλά, στην ψυχή και στο σώμα».
Η τέχνη της Βραζιλίας από την Αγγλία
Η Γωγώ Ξενάκη (Monitora Grega) σπούδασε Μοριακή Βιολογία στο Μάντσεστερ της Αγγλίας, όπου είχε την πρώτη επαφή με την Capoeira και τη σχολή Cordão de Ouro. Για έξι χρόνια είχε την τύχη να μελετήσει την τέχνη αυτή δίπλα στον Βραζιλιάνο, Mestre Parente, ο οποίος μέχρι και σήμερα διδάσκει στο Manchester και Liverpool. Τελειώνοντας το διδακτορικό της και με την εμπειρία που είχε αποκομίσει από σεμινάρια σε Ευρώπη και Βραζιλία, επέστρεψε στην πόλη της, το Ηράκλειο. Εκεί, πολύ σύντομα έκανε το όνειρό της πραγματικότητα, να διαδώσει δηλαδή την Capoeira και τη φιλοσοφία της Cordão de Ouro. Τα τελευταία χρόνια έχει εκπαιδευτεί πλάι στον Βραζιλιάνο, Contra Mestre Papa Leguas, ο οποίος έχει διδάξει και διατηρεί γκρουπ σε Ευρώπη, Ελλάδα ακόμα και στην Ινδονησία. Από το 2008 έως σήμερα η Monitora παραδίδει μαθήματα Capoeira για ενήλικες και παιδιά και λαμβάνει μέρος σε διάφορες δραστηριότητες μέσα από την capoeira. Σημειώνεται πως, παράλληλα με την capoeira, οι σπουδές της έχουν ως εξής 2004-2008: Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, Τμήμα Ιατρικών Επιστημών, PhD, Τίτλος διατριβής: «Ο ρόλος των συστατικών του συμπλέγματος p300/CBP στη ρύθμιση της απόπτωσης σε υποξία». 2001-2004: Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, Bsc (Hons) στη Μοριακή Βιολογία. Λίαν καλώς (2:1). 1999-2001: City College, Μάντσεστερ, BTEC National Diploma στις Επιστήμες Υγείας. Άριστα. Από το 2009 ώς το 2011 υπήρξε μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης
