
Μία ενδιαφέρουσα πρόταση στρατηγικής για τον θεματικό τουρισμό, που θα βασίζεται στα πλεονεκτήματα της χώρας με στόχευση δεκαετίας αλλά και με σκοπό την επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν, καταθέτει ο γεωλόγος- ερευνητής, κ. Στέλιος Μανωλιούδης.
Όπως τονίζει, ειδικότερα για την περιοχή της Κρήτης κάποια από τα πλεονεκτήματα αυτά είναι γνωστά (οι αρχαιότητες και μάλιστα οι μινωικές κυρίως, το κλίμα, οι παραλίες, η εναλλαγή των τοπίων, η κρητική διατροφή, φιλοξενία κλπ).
«Όμως υπάρχουν τομείς οι οποίοι ενώ αποτελούν σοβαρά πλεονεκτήματα δεν έχουν αξιοποιηθεί ως τώρα καθόλου. Στην Αίγυπτο π.χ. είχαν συνδυάσει τις επισκέψεις στους αρχαιολογικούς χώρους με επισκέψεις στους χώρους εξόρυξης των δομικών λίθων των μνημείων ακόμα και σε περιπτώσεις, που οι χώροι αυτοί ήταν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Τα 25 εκατομμύρια τουρίστες της Αιγύπτου αν συνεχισθεί η αστάθεια εκεί, αναζητούν προορισμούς. Και μιλάμε για επισκέπτες εκ των οποίων, κάποιοι από αυτούς, έχουν θεματικό προσανατολισμό. Έχει όμως η Κρήτη τέτοιους χώρους και με ποιο τρόπο μπορούν να γίνουν επισκέψιμοι; Στην ερώτηση αυτή η απάντηση στο πρώτο σκέλος μάλλον είναι εύκολη. Με τόσα αρχαία οικιστικά σύνολα διάσπαρτα σε όλη την επικράτεια του νησιού (κάποτε είχε εκατό «πόλεις») είναι προφανές πως κοντά υπήρχαν χώροι εξόρυξης, αφού υπήρχε ανάγκη δομικών λίθων. Το δεύτερο, δηλαδή με ποιο τρόπο θα γίνουν επισκέψιμοι, είναι ζητούμενο και χρειάζεται να κάνουμε το αυτονόητο για τη «βιώσιμη αξιοποίηση». Ως «βιώσιμη αξιοποίηση» θεωρείται η δημιουργία επισκεψιμότητας αλλά και η τοποθέτηση υποδομών να γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να μην καταστρέφονται τα μνημεία αλλά και η διαχείριση του χώρου να εδράζεται στις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης. Ως δυναμική διαδικασία προστασίας θεωρείται εκείνη που οι κάτοικοι διαπιστώνουν ότι οι αρχαιότητες είναι πλούτος, άρα τις προστατεύουν, αλλά και η επισκεψιμότητα αφήνει πόρους που πηγαίνουν στη συντήρηση και την οργάνωση της προστασίας τους», τονίζει.
Ειδικότερα, αναφέρει πως, στην Κρήτη, σύμφωνα με την πρωτογενή (αρκετές φορές) έρευνα (μερικά αποτελέσματα περιλαμβάνονται στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε στην αρχή της χρονιάς, «Από τα αρχαία λατομεία στα μνημεία του πολιτισμού»), καταγράφηκαν οι παρακάτω θέσεις ανά χωρική ενότητα:
-Λατομεία στο Κάβο Σίδερο («Βερνεχόδι»), στο «Πετροκοπιό» Ιτάνου Σητείας, στα «Σκαριά» Παλαικάστρου, στα «Πελεκητά», «Μαύρο Αυλάκι» «Μαλάμουρες», Ζάκρου, στην Πραισό, στα «Κιόνια» ή «Ραβδιά του Διγενή» στο Χαμέζι Σητείας και ο μοναδικός λαξευτός νεώσοικος στον «Τρυπητό» Σητείας,
-Νεώσοικοι και κτίσματα υποστήριξης στην ακτή κάτω από τα Γουρνιά
-Λατομεία στο «Καρφί Ελούντας», στην Σπιναλόγκα και στην Κολοκύθα,
-Λατομεία στο Κάμπινγκ Σισίου, στην Αγία Βαρβάρα Μαλίων, στον ποταμό Μύλο Μαλίων, στον Πύργο Μαλίων,
-Λατομεία στον Άγιο Γεώργιο Ανισαρά, στη νήσο Ντία, στη Βλυχιά, Παλιόκαστρο Ροδιάς σχετιζόμενα με τη δόμηση και τους βραχίονες του θαλασσίου φρουρίου Ηρακλείου.
-Λατομεία και λιμενικές εγκαταστάσεις στους Αγίους Θεόδωρους Νίρου Χάνι σχετιζόμενες με τους θαλασσοκράτορες Μινωίτες.
-Λατομεία στην Κνωσό, στη «Σπηλιάρα», σχετιζόμενα με όλες τις ιστορικές και προϊστορικές φάσεις του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού.
-Λατομεία στο «Φουρνί» Αρχανών, στην Κουτσομύτα Κουνάβων,
-Λατομεία στην Πυργού, στις Ασίτες, στον Πρινιά, στην Αγία Βαρβάρα-Αξέντι-Άγιο Θωμά, στην Παληανή σε μία περιοχή με εξαιρετικά μνημεία που σχετίζονται με την παραγωγή, μεταφορά του αρχαίου οίνου με λατρευτικούς χώρους εμφανείς.
-Λατομεία στον Πανασό, στο Λαβυρινθάκι(;), τα υπόσκαφα της Πλουτής για ζύμωση του οίνου, στη Γόρτυνα,
-Λατομεία στη Φαιστό, και στα λατομεία στις «Βουκολιάδες» Πλώρας –Απεσωκαρίου από τα οποία προμηθεύτηκαν δομικά υλικά για την Φαιστό,
-στον Κομμό, στα μεγάλα λατομεία Ματάλων αλλά και τον λαξευτό μοναδικό νεώσοικο και τις βυθισμένες ιχθυοδεξαμενές, τα λατομεία στο Βαθύ Λίθινου με τα άλυτα (ως τώρα) αινίγματα ιστορίας και τεχνολογίας που θέτουν.
-Στα λαξευτά της Αξού και στο επίνειον της, την Αστάλη και το βυθισμένο λατομείο ψαμμίτη στο «Σίφουνα» Μπαλίου,
-Στην ζώνη καλλιεργειών (σε ένα εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον) της βόρειας πλευράς του Ψηλορείτη με τα πατητήρια στην Κάλυβο, στα Ανώγεια, στα Ζωνιανά, (ζώνη 600-900 μέτρα υψόμετρο).
-Στον εκπληκτικό χώρο της Ελεύθερνας, με διατηρημένα αρκετά λαξευτά μνημεία όπως στο υπόγειο λατομείο «Περιστερέ», στο Πυργί κλπ
-Στο βυθισμένο λατομείο στον «Κουμπέ» Ρεθύμνου, στα προϊστορικά πιθανότατα ίχνη λαξεύσεων στη Φορτέτσα, στους νεώσοικους δυτικά της Φορτέτσας,
-Στα εκπληκτικά τοπία οίνου στο Σελλί, στα Γουλεδιανά (Ονιθέ), στο Αμπελάκι νότια του Βρύσινα,
-Στο λατομείο «μάρμαρα» στην έξοδο του φαραγγιού της Αράδενας και στο Λουτρό, στο λατομείο Σταυρού ακρωτηρίου Χανίων, και στον παγκόσμιας σημασίας γεώτοπο αλλά και το λατομείο της Φαλάσαρνας.
Είναι προφανές πως υπάρχει ιστορικο-αρχαιολογικός πλούτος που μπορεί και πρέπει να αξιοποιηθεί και βέβαια να προστατευθεί.

