Toυ Μ. Καφφετζάκη

Άνοιξα διάπλατα το παράθυρό μου στη μέρα/έκλεισα πίσω μου τον τοίχο της νύχτας/αυτή την αυγή, είπα, τη θέλω δική μου! Μου το έδειξε ο καιρός/μου το βεβαίωσαν οι ειδικότητες του καλοκαιριού. Φανέρωμα αυγινό, παρθενική η ανατολή/ούτε ένα συννεφάκι, ούτε μια ρήτρα/κάτι σαν έμπνευση, κάτι σα φαντασία/ειδοποιό ένα προαίσθημα/ομοούσιο μιας καλής προφητείας/ο ύπνος διέλυσε τις νυχτερινές αυταπάτες. Αν και δεν ήταν εύκολο να χαμογελάω, σήμερα θαρρώ θα φτάσω στον πυρήνα της μελαγχολίας μου και θα την αποτάξω. Με κάτι αναστάσιμο ν’απαντήσω στην τοξική κουλτούρα που μας μολύνει, με κάτι θαρραλέο σαν αντίποινα στη θάλασσα της φθοράς και του χάους που μας κατακλύζει ολούθε! Χωρίς ποτέ να καταφέρνω ν’αποκωδικοποιώ τη μοίρα, γιατί ποτέ δεν ήταν ευανάγνωστα τα σημεία, σήμερα νοιώθω με το μέρος μου ωφέλιμο το χρησμό. Κυριακή, μέρα αναπαραστατική, του αργού χρόνου και της ανίας. Ημέρα με λείο πρόσωπο, σχολινή, μ’ένα μικρό ειδύλλιο με το ρεμβασμό και την αναπόληση. Νίφτηκα και καταστέθηκα, χωρίς τίποτα να βαραίνει τη γνώμη μου, χωρίς κανένα μακροπρόθεσμο σχέδιο στο μυαλό, γειωμένος με το σώμα της καθημερινότητας και με μόνο το ελάττωμα της απόστασης από κάθε σκοτούρα. Πήρα και πάλι την ιδιωτική μου οδό προς το κέντρο, πάνω στις ίδιες πατημασιές που βημάτιζα παιδιόθεν, εκεί που χτυπάει η καρδιά της πόλης, που δεν φοβάται κανείς τη μοναξιά. Η ανθρώπινη επαφή φθάνει με εξαίσιες νότες και μια ανυπόκριτη συμπάθεια, θρυμματίζοντας τις συμβάσεις της απελπισίας και της έρπουσας αποξένωσης. Καλής γενιάς αμάρτημα «το συνέρχεσθαι» σε τακτά στέκια. Παλιές φιλίες, χειροποίητες, με ανοικτό σχήμα η παρέα και με παλαιάς κοπής καταστατικό. Υπάρχει μια θέρμη κι ένα πάρε δώσε χωρίς το φόβο της οικειότητας. Οι φίλοι αλληλοαναγνωρίζονται με ασφάλεια, κοινωνικά και αισθητικά, με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό. Επειδή σήμερα οι παραβιάσεις άλλων ηθών είναι πανεύκολες, και αν υπάρχουν επιβιώματα τέτοιων ανθρώπων, δεν αισθάνονται την ίδια ασφάλεια. Η ζωή χειμάζεται από διαγκωνισμούς και μικροπολιτική ενώ η υπερίσχυση του εγώ ζημιώνει την κοινότητα. Τώρα, βλέπεις, όλα είναι βέβαια για τον εαυτό τους, πολύ πιο γρήγορα. Άλλωστε ο καθένας έχει τις μονομανίες του, κι όπως λέει ο Καβάφης «τις αισθηματοποιεί, κι όταν του τις παραβιάζουν, αγριεύει». Σπάνιο δείγμα η ανθρωπιά, παραμένει μόνη «σαν το μαργαριτάρι έξω από το στρείδι του». Ιδιαίτερη μπορεί να πει κανείς η συγκεκριμένη παρέα, με επιφάνεια ζωής τη διανόηση, μετρημένες οι κουβέντες προέρχονται από το έρμα και το τράνταγμα, χωρίς ρητορικούς πληθωρισμούς παραβάλλονται οι αντιφερόμενες θέσεις και ζυγίζεται κάθε σοβαρή άποψη. Το αρνητικό φορτίο της παρανοϊκής αυτής εποχής με τις σκληρές χειρονομίες, δίνει την αφορμή προς τον στοχασμό με μόνιμα αναρτημένο το αντικείμενο της συζήτησης στην εκδίκαση του φαινομένου της διαβρωτικής αυτής κρίσης. Καθώς το περιβάλλον καθιστά ανάξιες τις προσπάθειες για οποιαδήποτε αισιόδοξη πρόβλεψη, υπάρχει έντονη η εμμονή (λόγω νόησης) στην απαισιοδοξία και τον πεσιμισμό. Υποταγμένος ο κόσμος να εκτελεί παγκόσμιες εντολές, δουλεύει δίχως χαρά για κάτι ετοιμόρροπο, μέσα σ’ένα σχεδιασμό, που οι τρόποι και η δράση του δεν δίνουν παράδειγμα. Μας έχουν σπρώξει σ’έναν καινούργιο πόλεμο, χωρίς ορατό εχθρό, χωρίς πιθανά λάφυρα, χωρίς κάποιο λάβαρο να μας ενώνει. Σ’έναν πόλεμο που μετράει μόνον ήττες, με το τέρας της ανασφάλειας να εμβολίζει την κοινωνία. Κανένα μέλλον, κανένας μετέπειτα χρόνος, σαν να ξέμεινε η ζωή από ελπίδα! Νοιώθεις τον πόνο και την πείνα. Νοιώθεις το συνάνθρωπό σου να ζει στη μεθώριο της ανέχειας, μακρυσμένο με μια ασύντακτη απουσία στα μάτια, να μαραζώνει απ’ έξω προς τα μέσα. Όταν δεν υπάρχει γαλήνη στο νου, δεν υπάρχει σοδειά να μαζέψεις. Ωστόσο, σαν να μην άντεξε καθ’οδόν στη δοκιμασία της πραγματικότητας η δαιμονική λάμψη της πρωινής μου αισιοδοξίας, ωμή καθώς ξεδιπλώθηκε η ζωή μπροστά μου, σα ν’ αλλοιώθηκαν τα προγνωστικά. Όσο και αν καμώνεται κανείς, αυτοαναφλέγεται ο θυμός, αφού από μόνα τους τα φαινόμενα σαμποτάρουν τον καλό ψυχισμό. Σε εμπόλεμη σχέση κατάσταση με τον εαυτό μου και πάλι, που φορτισμένος από κατεστημένες εμπάθειες δεν λέει πια να ξεφύγει από τον κλοιό της πεπατημένης. Αλλοίμονο! Η θλίψη δεν μεταβολίζεται εύκολα, γιατί η αντίδραση είναι πάντα παλιά, ενώ η πρόκληση της ζωής είναι πάντα νέα. Μπαίνοντας εν τέλει στην «πλατεία των Λιονταριών», τόσο ο αισθητικός θαυμασμός για τα μνημεία, όσο και η κοσμοπολίτικη αύρα που συστήνουν μια ετεροτοπία, ιδανικό αντίβαρο δίπλα στην άχαρη καθημερινότητα, σαν να μ’επανέφεραν στην πρωινή μου ετοιμότητα. Και να, που πρόφτασε με το χαμόγελό της και η παρέα. Αναβάλλοντας εδώ τον εαυτό μου, κοντοστάθηκα με μια διάχυτη αμφιθυμία, και με τα λόγια από όρθια στάση απρόθυμος να καθίσω, έδειξα με νόημα προς το μέρος της θάλασσα. Η ζωή, είπα, μπορεί να έχει και άλλη εντύπωση. Καιρός ευπρόσδεκτος να επεκτείνουμε το σύνορό μας και σε άλλα τοπία. Ας στρέψουμε το κάτοπτρο της ζωής «από την ύβρη στον ύμνο της». Φτιάχνοντας με το νου ένα χάρτη και κάνοντας μια στοχευμένη υπέρβαση, ίσως ξαναβρούμε τον άξονα του φωτός για ν’απαντήσουμε με λαμπερά συνθήματα στη σκοτεινιά των καιρών. Εξ’άλλου ο Αύγουστος στην κοινή συνείδηση είναι τόσο καταφατικός κι έχει την τάση της αμεριμνησίας, νομίζω πως είναι σκόπιμο κι αποτελεσματικό να εμβολιάσουμε με θαλασσινές ιδέες αυτές τις μέρες, ώστε να νοιώσουμε την τόση βεβαιότητα αθανασίας που μας προσφέρουν οι ακτές μας. Στο κάτω κάτω υπάρχει για τον καθένα μας ένα τοπίο φυγής. Σαν πολύπλοκη συναισθηματική μονάδα ο άνθρωπος, έχει ανάγκη, το παραπέρα. Αφού κατέθεσα τ’αποτυπώματα του νέου μου χάρτη για μελέτη, αποχώρησα με ήσυχα βήματα προς το έμπα της 25ης Αυγούστου. Κατηφορίζοντας, ένοιωσα τη διέγερση του πελαγίσιου αέρα που σαν χοάνη του Αιόλου φυσάει εσαεί ιώδιο αντισηψίας και αλάτι συντήρησης στα σωθικά της πόλης. Οι μεγάλες αρχιτεκτονικές χειρονομίες σαν επίδειξη θριαμβικού πλούτου, περιγράφουν περίτρανα την παλιά αρχοντιά και γίνονται ένα με μία έπαρση περηφάνιας. Φθάνοντας τελικά στο τέρμα της λεωφόρου, σαν γλυκιά παγίδα ένα café που μοιάζει με βεράντα του Ενετικού λιμανιού, σε προσκαλεί ν’απολαύσεις αφ’υψηλού τον καφέ, αγναντεύοντας το φρούριο του Κούλε, τα Νεώρια και την απεραντοσύνη του πελάγου. Η ευγένεια της θαλασσινής αύρας σε κάνει να τα ξεχνάς όλα και να συλλογιέσαι χωρίς σκοπιμότητα. Όρτσα τα πανιά με τη φαντασία εν πλω! Αναζητώντας μια υπαρξιακή επιβεβαίωση, ο νους διαχρονίζεται από το μύθο και τους Μινωικούς χρόνους ως τις γραμμές της ιστορίας. Από τη σκιά της υποβολής, ακούς τον θόρυβο των κουπιών και τους τριγμούς από τα σκαριά των κατακτητών που αυλάκωναν με μανία τούτη τη θάλασσα. Βλέπεις ασύστολες μορφές βαρβάρων με αδηφάγα όνειρα που κούρσευαν για αιώνες τα τιμαλφή αυτού του τόπου. Πολλές οι δόξες οι σκλαβιές και οι ήττες που απηχούν την κραυγή της περίπλοκης ιστορίας μας. Ωστόσο, σήμερα που μας ανήκει ο ευλογημένος αυτός τόπος, ας δοξάζουμε που έχουν απομείνει κάποιοι χώροι για να μπορεί κανείς να σταθεί και να πει την προσευχή του στον ήλιο. Από το ύψος του μεσημεριού και ως τη φλόγα του δειλινού, ώσπου να κατηφορίσει η μέρα, θα μετράω τις ώρες να βρεθώ ξανά εδώ, ν’ακούσω τη θάλασσα να μου τραγουδάει αναμένοντας και το Αυγουστιάτικο φεγγάρι.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ!