Μια νέα σύγχρονη μέθοδος για τη διάγνωση των μυοσκελετικών παθήσεων και της αρθρίτιδας, που πλεονεκτεί σε σχέση με την ακτινογραφία, την αξονική ή την μαγνητική τομογραφία, αφού δεν περιλαμβάνει χρήση ακτινοβολίας ή μαγνητικού πεδίου, δεν απαιτεί ενδοφλέβια χορήγηση φαρμάκων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς με μεταλλικά προθέματα ή καρδιακό βηματοδότη (όπου η μαγνητική απαγορεύεται) είναι το υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας.

Για την μέθοδο αυτή μιλά στην “Π” η Έλενα Δρακωνάκη-Δετοράκη ακτινολόγος με μετεκπαίδευση στην ακτινολογία του μυοσκελετικού συστήματος και στην ογκολογική ακτινολογία με νεότερες τεχνικές.

Σύμφωνα με τις επισημάνσεις της, η μέθοδος αυτή χρησιμοποιεί τους υπερήχους υψηλής ευκρίνειας (αντί για ακτινοβολία ή μαγνητικό πεδίο) για την διάγνωση παθήσεων που αφορούν όλο το μυοσκελετικό σύστημα, εκτός από την σπονδυλική στήλη.

Όπως επισημαίνει η γιατρός που εφαρμόζει αυτή την τεχνική, έχει αποδειχθεί από διεθνείς μελέτες ότι το υπερηχογράφημα έχει μεγαλύτερη ακρίβεια στην ανίχνευση παθήσεων των μαλακών μορίων (τενόντων, συνδέσμων και μυών) και των αρθρώσεων των άκρων σε σχέση με την κλινική εξέταση και την ακτινογραφία, ενώ έχει συγκρίσιμη ή και μεγαλύτερη ακρίβεια από αυτή της μαγνητικής τομογραφίας (ανάλογα με την περίπτωση). Τα δεδομένα αυτά σε συνδυασμό με το χαμηλότερο κόστος της εξέτασης έχουν οδηγήσει διεθνείς οργανισμούς (πχ την Ευρωπαϊκή Εταιρία Μυοσκελετικής Απεικόνισης) και συστήματα υγείας του Εξωτερικού (πχ στη Μ. Βρετανία) να ενσωματώσουν τη χρήση του υπερηχογραφήματος ως εξέταση πρώτης γραμμής για προβλήματα από τις περιφερικές αρθρώσεις, ενώ η Μαγνητική τομογραφία συστήνεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις κατόπιν δηλαδή ειδικών ενδείξεων (π.χ. σπονδυλική στήλη, γόνατο ή αστάθεια ώμου). Απαραίτητες προϋπόθεσεις για την εξέταση αυτή είναι η χρήση μηχανήματος υπερηχοτομογράφου υψηλής τεχνολογίας και η εκτέλεση της εξέτασης απο ιατρό με ειδική εκπαίδευση και εμπειρία. Για τους παραπάνω λόγους η εξέταση δεν είναι διαδεδομένη στην Ελλάδα, ενώ στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης αποτελεί μέρος της καθημερινής πρακτικής στην ορθοπαιδική, ρευματολογία και αθλητιατρική.

Τα πλεονεκτήματα έναντι της αξονικής και της μαγνητικής τομογραφίας

Όπως εξηγεί η κ. Δρακωνάκη “το υπερηχογράφημα πλεονεκτεί και είναι ασφαλέστερη μέθοδος αφού δεν περιλαμβάνει χρήση ακτινοβολίας ή μαγνητικού πεδίου, δεν απαιτεί ενδοφλέβια χορήγηση φαρμάκων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς με μεταλλικά προθέματα ή καρδιακό βηματοδότη (όπου η μαγνητική απαγορεύεται). Παραλληλα, η εξέταση είναι ευχάριστη για τον ασθενή, αφού δεν απαιτείται απόλυτη ακινησία σε άβολες θέσεις, είναι ανώδυνη και δεν απαιτεί παραμονή σε κλειστό χώρο και ετσι είναι πολύ καλά ανεκτή από ηλικιωμένους ή κλειστοφοβικούς ασθενείς. Μοναδικά πλεονέκτηματα είναι επίσης η δυνατότητα δυναμικής εξέτασης (δηλαδή κινώντας το μέλος που εξετάζεται ώστε να αναδειχθούν παθήσεις που δεν διαγιγνώσκονται σε ακινησία) και η δυνατότητα ένεσης φαρμάκων και πραγματοποίησης θεραπειών με παρακολούθηση της βελόνας με υπέρηχο”.

Εφαρμογή και στη ρευματολογία

Η γιατρός ακτινολόγος επισημαίνει ότι εκτός από την ορθοπεδική και την αθλητιατρική, η μέθοδος έχει σημαντική εφαρμογή και στη ρευματολογία και σημειώνει:

“Είναι δυνατόν να διαγνωστούν και να βαθμονομηθούν αλλοιώσεις αρθρίτιδας όλων των περιφερικών αρθρώσεων άνω και κάτω άκρων ακόμη και πριν εμφανιστούν στην ακτινογραφία ή όταν τα υπόλοιπα ευρήματα είναι αμφίβολα. Σε ασθενή με νεοεμφανιζόμενη ή πιθανή (αμφίβολη) αρθρίτιδα, είναι δυνατόν να γίνει εξειδικευμένος υπερηχογραφικός έλεγχος όλων των περιφερικών αρθρώσεων άνω και κάτω άκρων. Η εξέταση παρέχει χρήσιμες πληροφορίες στον ρευματολόγο για επιβεβαίωση της διάγνωσης και βαθμονόμηση των αλλοιώσεων, εντοπισμό κρυφής προσβολής σε αρθρώσεις που δεν έχουν ακόμη εμφανίσει συμπτώματα, παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας, να γίνει έγχυση φαρμάκων μέσα στην αρθρωση με μεγάλη ακρίβεια. Ιδιαίτερη αξία έχει το υπερηχογράφημα σε περιπτώσεις παιδιών με υποψία νεανικής ρευματοειδούς αρθρίτιδας, οπου μπορεί να τεκμηριωθεί και να παρακολουθηθεί η νόσος χωρίς την διενέργεια ακτινογραφιών.

Τέλος, με την καθοδήγηση των υπερήχων είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν τεχνικές που αποσκοπούν στη μείωση του μυοσκελετικού πόνου, την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της φυσιοθεραπείας και η επιτάχυνση της διαδικασίας επούλωσης”.