Στο βιβλίο “Η εκτέλεση των 62 Μαρτύρων στο Γάζι από τους Ναζί στις 3 και 14 Ιουνίου 1942” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σμυρνιωτάκη, ο συγγραφέας με την γλαφυρή του πένα εξιστορεί τα γεγονότα, θέλοντας να κρατήσει ζωηρή την ιστορική μνήμη.
Η ομαδική αυτή εκτέλεση των πατριωτών τον έχει σημαδέψει σε προσωπικό επίπεδο,αφού ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν και τρεις συγχωριανοί και συγγενείς του, από τα Κάτω Καστελλιανά: ο θείος του και οι αδελφοί Κουτεντάκη.
«Ο συγγραφέας -σημειώνει ο εκδότης Γιάννης Σμυρνιωτάκης- αισθάνεται ένα χρέος να παρουσιάσει με το νέο του αυτό βιβλίο στο αναγνωστικό κοινό “τις γενναίες, ανεπανάληπτες και αδάμαστες μορφές των 62 ηρώων, που στάθηκαν αγέρωχοι με προτεταμένα τα στήθη τους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα των Γερμανών, που θυσιάστηκαν αυτοπροαίρετα, γιατί θέσανε πάνω απ όλα την πατρίδα και την ελευθερία της”.
Και το κάνει αυτό με μια υπέροχη συγγραφική πληρότητα, με μια γλαφυρή εξιστόρηση των γεγονότων που συγκινεί και δονεί τις καρδιές. Παραθέτει, αντικειμενικά, αδιάσειστα ιστορικά στοιχεία και πλούσιο φωτογραφικό υλικό, που ένα μέρος από αυτό είναι αδημοσίευτο. Γι' αυτό τούτο το έργο του εκτιμάται δίκαια ως μια ση μαντική προσφορά του στη σύγχρονη ιστορία της Κρή¬της. Χρόνια ολόκληρα ασχολήθηκε με τη συλλογή των ιστορικών αυτών ντοκουμέντων που παραθέτει».
Το βιβλίο αποτελεί καρπό επίπονης έρευνας του συγγραφέα, ο οποίος με μια φωτογραφική μηχανή και οπλισμένος με υπομονή επισκεπτόταν τα χωριά και τα σπίτια αυτών των νεομαρτύρων, για να βρει τους επιζώντες συγγενείς του, να καταγράψει τις μαρτυρίες τους αλλά και φωτογραφικό υλικό.
«Σκοπός του - συνεχίζει ο κ. Σμυρνιωτάκης - ήταν να συγκεντρώσει όσο το δυνατόν πλουσιότερο υλικό, για να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη τους και να μην αφήσει να την αφανίσει ο χρόνος. Οι νεότερες γενιές της Κρήτης πρέπει να μάθουν την αιματο- ποτισμένη κρητική ιστορία και να διδαχθούν από τα υψηλά ιδανικά των γενναίων προγόνων τους, που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν στο Γάζι για την τιμή και την ελευθερία της Κρήτης: “Τα έθνη πρέπει να θυμούνται, για να διδάσκονται” σημειώνει ο αρχαίος ιστορικός Θουκυδίδης. Και πάνω σ' αυτό ο συγγραφέας επικαλείται και τη γνώμη του μεγάλου Λατίνου συγγραφέα Κικέρωνα με την οποία και αρχίζει το βιβλίο του. “Όποιος αδιαφορεί για το ιστορικό παρελθόν μοιάζει σαν να είναι καταδικασμένος σε αέναη παιδική ανωριμότητα. Ωριμότητα σημαίνει επαφή με το παρελθόν, αδιάκοπη έρευνα και μελέτη του”.
Και αυτό ακριβώς κάνει και ο Μανώλης Παπαμαστοράκης. Ψάχνει, ερευνά, διασώζει και προβάλλει καθετί το ιστορικά αξιόλογο και σπουδαίο, όπως είναι η θυσία των ηρώων στο Γάζι για τη χιλιάκριβη τη λευτεριά μας.
Κλίνουμε το γόνυ από σεβασμό, μας συνεπαίρνει ο θαυμασμός, η συγκίνησή μας κορυφώνεται και τα δάκρυά μας βρέχουν τις άκρες των ματιών μας, όταν διαβάζουμε την τελευταία επιθυμία των μαρτύρων αυτών της ελευθερίας, που επίμονα τους ζητούσε να ακούσει ο αξιωματικός του εκτελεστικού αποσπάσματος: “Είμαστε Κρητικοί και ο θάνατος δεν μας τρομάζει. Σε όλη μας τη διαδρομή υπηρετήσαμε τον άνθρωπο με περισσή αγάπη, την ειρήνη και τις υπέρτατες αιώνιες αξίες. Όπλο μας η αγάπη. Εσείς γιατί χρησιμοποιείτε τη βία και το μίσος;”.
Όπως γράφει ο ποιητής Ιωάννης Πολέμης,
“Τον μάρτυρα τον κάνουν άγιο εικόνισμα,
τον ήρωα μαρμαρένιο τονε στήνουν.
Ελάτε να τους στήσομε τ' αγάλματα,
ελάτε τα εικονίσματα να γίνουν”
Κι αν δεν μπορούμε να στήσουμε σε όλους αυτούς τους μάρτυρες της κρητικής ελευθερίας τα αγάλματά τους σε κάποια πλατεία ή να βάλουμε τις φωτογραφίες τους στο εικονοστάσι του σπιτιού μας, ας τα βάλουμε τουλάχιστον στο εικονοστάσι της καρδιάς μας και ας μην τους ξεχάσουμε ποτέ, γιατί τους αξίζει απόλυτα η ιστορική μνήμη, η τιμή και η δόξα.
Αυτό επιδιώκει και ο συγγραφέας με το νέο του αυτό πόνημα. Έτσι, ο Μανώλης Παπαμαστοράκης, ενεργοποιώντας το ασίγαστο πάθος του για την Κρήτη, αγωνίζεται με το πολυσήμαντο αυτό βιβλίο του να κρατήσει άσβεστη την εθνική μνήμη και να διασώσει την πολύτιμη ιστορική και πολιτισμική κληρονομιά μας και ιδιαίτερα της ένδοξης και πολύπαθης, αλλά πάντα αγέρωχης και απροσκύνητης Κρήτης, της ομογάλακτης αδελφής της ελευθερίας».
Ο ίδιος ο συγγραφέας σημειώνει για το έπος της Κρήτης και τον αγώνα για ελευθερία: “Οι Κρητικοί δώσανε το “παρών”, σε εποχή που ολόκληρες αυτοκρατορίες γονάτιζαν και πέφτανε σαν χάρτινοι πύργοι μπροστά στις φασιστικές δυνάμεις του Άξονα. Οι γενναίοι Κρήτες αντιστασιακοί στον πιο κρίσιμο χρόνο, που ήταν το 1942, του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, απαντούσαν με εκτελέσεις Γερμανών και προδοτών, των γνωστών γκεσταμπιτών και με σαμποτάζ στα αεροδρόμια Καστελλίου και Ηρακλείου, πλήττοντας έτσι το γόηγτρο των Γερμανών, σε περίοδο παντοδυναμίας τους.
Αυτά πράττανε γιατί πίστευαν στην ελευθερία, στην ειρήνη, στη δικαιοσύνη και στον ανθρωπισμό, υπέρτατα ανθρώπινα αγαθά για τα οποία αξίζει να γεννιέται κανείς, να ζει, να αγωνίζεται, να αγωνιά και να πεθαίνει. Έτσι μόνο νικούμε το θάνατο και κερδίζουμε την ευγνωμοσύνη, τον έπαινο και τον σεβασμό, των επωνυμία και την αθανασία”.
