Του Κώστα Μπογδανίδη

Εδώ και χρόνια συζητούν για την ζημιά που κάνει η υπεραλίευση στον κόλπο της Μεσαράς, άλλα τόσα έτη ισχύει η απαγόρευση αλίευσης, όμως ακόμη το πρόβλημα παραμένει. Οι παρανομίες και η αλόγιστη χρήση έχουν ξαναφέρει το πρόβλημα στο προσκήνιο και το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης παρενέβη για την πλήρη απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατες ώστε να μπορέσει ο κόλπος να “ανακάμψει” μετά από απώλειες της τάξης του 40% στα αλιεύματα!

Τα μέχρι τώρα μέτρα που έχουν ληφθεί, παρά τις μελέτες που έχουν εκπονηθεί και τις απαγορεύσεις που δεν συνοδεύτηκαν από “καμπάνες” και πρόστιμα, δεν έχουν αποδώσει όπως παραδέχονται και οι επιστήμονες και ο Δήμος Φαιστού που ζητά πλέον να ληφθούν αυστηρά μέτρα.

“Σχετική αλληλογραφία έχει αναπτυχθεί χρόνια τώρα ανάμεσα στους υπεύθυνους φορείς και η ιδιομορφία του κόλπου της Μεσαράς έχει διαγνωστεί από παλιά, για τον λόγο αυτό υπήρξε και ειδική πρόβλεψη (με τη μορφή των 5 εξαιρέσεων για τη χώρα) για την πλήρη απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατες σε απόσταση των 2 ναυτικών μιλίων έναντι του ενός”, είπε η περιφερειακή σύμβουλος κ. Βιργινία Μανασάκη που μαζί με τον πρόεδρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος, αντιπεριφερειάρχη κ. Καλογερή πρότειναν:

• Πλήρη απαγόρευση για τις μηχανότρατες για διάστημα 2-3 ετών προκειμένου αμέσως μετά από παύση της απαγόρευσης αυτής να επανέλθουμε με μια νέα μελέτη ώστε να μετρήσουμε τα αποτελέσματα ενός τέτοιου δραστικού μέτρου.

• Μετά την παρέλευση αυτού του διαστήματος να ισχύσουν αυτά τα οποία προτείνει η υπηρεσία.

• Θα γίνει προσπάθεια για την υλοποίηση 2 έργων δημιουργίας προστατευόμενων αλιευτικών περιοχών με την κατασκευή και ταύτιση τεχνητών υφάλων που θα συμβάλουν σημαντικά στο να επανέλθει η περιοχή στην προτεραία κατάσταση.

Η κα Μανασάκη υπενθυμίζει βέβαια ότι η απόφαση που έλαβε το Περιφερειακό Συμβούλιο είναι γνωμοδοτική και λειτουργεί επικουρικά στο να λυθεί ένα σύνθετο πρόβλημα που απασχολεί την περιοχή και το οποίο είναι πρωτίστως περιβαλλοντικό.



Τα διαχειριστικά μέτρα

Τη μείωση των αλιευμάτων του κόλπου κατά 30- 40% την έχουν επιβεβαιώσει παλιότερες εκτιμήσεις και μελέτες. Το γεγονός αυτό λένε (υπηρεσίες και επιστήμονες) οφείλεται τόσο στην υπεραλίευση που υφίσταται ο κόλπος αλλά και στη μείωση των συγκεντρώσεων των θρεπτικών συστατικών χερσογενούς προέλευσης που καταλήγουν στο θαλάσσιο σύστημα εξαιτίας της παρατηρούμενης μείωσης των βροχοπτώσεων και πιθανότατα τεχνικών παρεμβάσεων στα ανάντη φυσικών ποταμών και χειμάρρων που παρεμποδίζουν την φυσική ροή του νερού στις λεκάνες απορροής και στην κατάληξη του στο θαλάσσιο αποδέκτη.

Στα κύρια διαχειριστικά μέτρα που προτείνονται στη μελέτη είναι η ίδρυση δύο προστατευόμενων περιοχών έκτασης 10 τετραγωνικών χιλιομέτρων στην παράκτια αβαθή ζώνη του κόλπου με χρήση της τεχνολογίας των τεχνητών υφάλων.

Στόχος, ανέφεραν, είναι η προστασία των πεδίων ανάπτυξης νεαρών ιχθύων εμπορικής σημασίας και παράλληλα η ενεργητική προστασία των παράκτιων ενδιαιτημάτων και της τοπικής βιοποικιλότητας κυρίως από την παράνομη αλιεία με συρόμενα αλιευτικά εργαλεία.

Στη μια μελέτη υπάρχουν ενδείξεις παράνομης αλιευτικής δραστηριότητας συρόμενων εργαλείων (μηχανότρατες), εντός των 2 ν. μ. από τις ακτές.

Οι προτεινόμενες περιοχές προστασίας οριοθετούνται περίπου εντός του 1 ν.μ. από τις ακτές, δηλαδή εντός της απαγορευτικής για τις μηχανότρατες ζώνης των 2 ν.μ. που ισχύουν για τον κόλπο της Μεσαράς, από το 1975, σύμφωνα με το β’ σχετικό Π.Δ.

Επομένως δεν διαπιστώνεται νομοθετικό κενό αλλά αδυναμία τήρησης της υπάρχουσας νομοθεσίας, παρ’ όλα τα βήματα που έχουν γίνει προς αυτή την κατεύθυνση (ίδρυση και λειτουργία λιμενικού σταθμού στον Κόκκινο Πύργο, τοποθέτηση δορυφορικού συστήματος παρακολούθησης στις μηχανότρατες κ. ά).

Παρ’ όλα αυτά, με σχετική Υ.Α. απαγορεύτηκε η αλιεία της μηχανότρατας για ένα έτος (από 23/5/2005 μέχρι 23/5/2006), εσωτερικά της γραμμής που ενώνει τα δύο ακρωτήρια Λίθινο και Μέλισσα, φυσικά όρια του κόλπου της Μεσσαράς, έκτασης 144 τ. χλμ. περίπου, όπου η μεγίστη απόσταση από το αλιευτικό καταφύγιο του Κόκκινου Πύργου προσεγγίζει περίπου τα 6 ν.μ. (όρια διεθνών υδάτων) και μέγιστο βάθος τα 200 μ. περίπου. Είναι η ίδια θαλάσσια περιοχή, που το τοπικό συμβούλιο Τυμπακίου και το Δημοτικό Συμβούλιο Φαιστού, ζητούν να αποτελέσει οριστικά πλέον, απαγορευτική ζώνη για την αλιεία με το αλιευτικό εργαλείο της μηχανότρατας.

Η Υπηρεσία Αλιείας προτείνει:

“1) την ανάγκη αύξησης των αλιευτικών προστίμων.

(2) την γρήγορη διεκπεραίωση των αλιευτικών προσφυγών, μέσω της σύστασης Περιφερειακών Συμβουλίων Αλιείας, έπειτα από νομοθετική ρύθμιση της λειτουργίας τους.

3) Την διόρθωση με σχετική εγκύκλιο του Υπ. Ναυτιλίας & Αιγαίου, της λάθος (κατά την άποψη της υπηρεσίας μας) πρακτικής των λιμενικών Αρχών, να επιτρέπουν την εκτέλεση των χρονικών ποινών, για αλιευτικές παραβάσεις μηχανοτρατών οι οποίες έχουν γίνει αποδεκτές, ακόμα και το καλοκαίρι (περίοδο απαγόρευσης της αλιείας με μηχανότρατα στα εθνικά χωρικά ύδατα τους μήνες 6ος - 9ος), με το πρόσχημα της αλιείας στα διεθνή ύδατα, καθώς το πνεύμα του νομοθέτη, αποσκοπεί στην προστασία των εθνικών χωρικών υδάτων και όχι βέβαια των διεθνών.

4) Επιπρόσθετα, θα μπορούσε να γενικευθεί η τοποθέτηση του automatic identification system (AIS) και στις ελληνικές μηχανότρατες, ώστε να είναι σε θέση ο κάθε πολίτης, να διαπιστώσει μέσω διαδικτύου, την νόμιμη λειτουργία τους, όπως συμβαίνει ήδη σε αντίστοιχα αλιευτικά εργαλεία του κοινοτικού αλιευτικού στόλου.

Ωστόσο μέχρινα υλοποιηθούν τα παραπάνω, η υπηρεσία μας θα μπορούσε να συμφωνήσει με τις αποφάσεις των τοπικών συμβουλίων, με τις παρακάτω προϋποθέσεις:

I) Επέκταση της χρονικής απαγόρευσης των μηχανοτρατών εσωτερικά της ευθείας γραμμής που ενώνει τα δύο ακρωτήρια Λίθινο και Μέλισσα, για 2-3 επιπλέον μήνες (προτείνονται οι 4ος, 5ος και 10ος).

II) Συμμετοχή των παράκτιων επαγγελματιών αλιέων στα μέτρα προστασίας από την υπεραλίευση, στην παραπάνω θαλάσσια περιοχή π.χ. με την αποφυγή χρήσης κάθε είδους διχτυών, τους μήνες που θεωρούνται κρίσιμοι για την αναπαραγωγή (προτείνονται οι μήνες 4ος και 5ος).

ΙΙΙ) Αντίστοιχη συμμετοχή και των ερασιτεχνών αλιέων π.χ. με την αποφυγή χρήσης παραγαδιού τον 4ο μήνα κάθε έτους”.