Ήθελα να παρευρεθώ τις προάλλες και να παρακολουθήσω τις εισηγήσεις για το έργο και την προσωπικότητα της Γαλάτειας Καζαντζάκη. Δεν τα κατάφερα όμως.
Δεν μπορώ να εκτιμήσω αν οι διανοούμενοι και οι αναγνώστες της περιοχής και του νησιού μας πέρα από τη μυθική διάσταση που δίκαια προσδίδουν στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη - κλασικού πια και με παγκόσμια αναγνώριση - μπορούν να φαντάζονται ότι ο ίδιος και μια σειρά κορυφαίοι δημιουργοί έζησαν λίγα χρόνια πριν δίπλα μας και μοιράστηκαν όχι μόνο την αίγλη της τέχνης μα και την καθημερινότητά τους, σε τόπους δικούς μας και γνώριμους.
-Δεν τους μπορώ τους μικρούς γιατί έζησα με τους μεγάλους!
Έτσι έλεγε η Έλλη Αλεξίου. Καζαντζάκης, Σικελιανός, Βάρναλης, Αυγέρης, Γαλάτεια και Έλλη Αλεξίου. Ο στενός πυρήνας της παρέας που συμπληρωνόταν με αρκετους άλλους συγγραφείς, ποιητές και μελετητές, Έλληνες και ξένους.
Για πολλά χρόνια συναναστράφηκα την Έλλη Αλεξίου. Έζησα όχι μόνο το μεγαλείο του πνεύματος και της τέχνης της μα και τη γεμάτη σοφία καθημερινότητά της. Τη νοικοκυροσύνη όχι μόνο στο γράψιμο μα και στο σπίτι της μ’ όλο που ήταν τυπικό διαμέρισμα πολυκατοικίας, απέπνεε έναν αερά ανθρωπιάς, τέχνης και ομορφιάς.
-Έλα! Μου έστειλε ρακή και σταφιδολιές ο Μιχάλης ο γιατρός από το Ηράκλειο (Σπυριδάκης).
-Ελα να δεις ένα θαυμάσιο κοχύλι που μου έφερε μια κοπέλα κι έχει φυτέψει ένα βασιλικό, τι όμορφο που είναι!
Οι τοίχοι του σαλονιού με το πιάνο ήσαν γεμάτοι με στίχους, γνώμες, ακόμη και επιγράμματα μεγάλων ποιητών.
Καμιά φορά κατέφταναν σπουδαίοι και ταλαντούχοι νέοι συγγραφείς και ποιητές. Τους έδιδε οδηγίες από το τηλέφωνο για το δρόμο:
-Θα προχωρήσετε την Αλεξάνδρας δεξιά από την Πατησίων όιωπς ανεβαίνουμε από το κέντρο. Στα τρίτα φανάρια θα στρίψετε δεξιά και θα βρείτε τη Θεσπρωτέως. Στο νούμερο ένα μένω και το κουδούνι μου γράφει: Αυγέρης-Αλεξίου...
Η φωνή της ήταν καθαρή σαν κρύσταλλο όπως και η αθάνατη γραφή της.
Σε κάθε νέο επισκέπτη έλεγε:
-Εκ προοιμίου σου γνωρίζω ότι ανήκω στο ΚΚΕ!
(Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους).
Στις ατέλειωτες συζητήσεις μας εκτός από την Κρήτη, τη γλώσσα και την πολιτική πιάναμε σημαντικά θέματα.
Φιλοσοφία, λογοτεχνία, τα έργα της και καμιά φορά τα ποιήματα μου. Τα δε τελευταία χρόνια, το θάνατο.
-Αν ζήσω ακόμη, τι ωραία που θα ζω και θα γράφω.
Αν όμως πεθάνω θα παραδοθώ σ’έναν αιώνιο και γαλήνιον ύπνο... Θα ταφώ δίπλα στη Γαλάτεια.
Η Γαλάτεια ήταν για την Έλλη όλα τ’ αστέρια τ’ ουρανού.
Ο γαλαξίας της. Θαύμαζε τον Λευτέρη, μα τη Γαλάτεια την ξεχώριζε απ’ όλους.
Καμιά φορά την πείραζα.
-Οταν ήρθε γαμπρός στο σπίτι μας ο Νίκος είχαμε σφαλιχτά τα παραθύρια μας. Ο καπετάν Μιχάλης τριγύριζε στο δρόμο με τις κουμπούρες του να μας σκοτώσει όλους.
-Ηταν λοιπόν τόσο τραχύς;
-H συμπεθέρα μου η Ψωμίνα ήβανε ένα γιοργάνι στη ράχη της όταν πήγαινε να του ανοίξει!
-Λένε, Έλλη, πως ο καπετάνιος εν τέλει τους δέχτηκε στο σπίτι του με καλοσύνη και ευγένεια. Σηκώθηκε μάλιστα κι έφτιαξε ο ίδιος τον καφέ της Γαλάτειας.
Μόλις ήπιε την πρώτη ρουφιά τη ρώτησε:
Aρέσει σου παιδί μου ο καφές μου;
-Αν πιω ακόμη μια ρουφιά θα γκραρίσω! Η πρόσμιξη με τα ρεβύθια ήταν συνηθέστατη τότε.
Η Έλλη γινόταν Τούρκος.
- Ή που... η συμπεθέρα μου σου τα λέει. Η Γαλάτειά μας είχε τρόπους. Ανατράφηκε σ’ ένα σπίτι με μεγάλο πολιτισμό.
Η αλήθεια είναι ότι η μεγάλη συγγραφέας είχε έντονη προσωπικότητα και δε χάριζε κάστανα σε κανένα.
Ούτε στον Καζαντζάκη!
-Οι ήρωες σου είναι υπερβολικά επιτηδευμένοι. Είναι υπεράνθρωποι. Και το γράψιμο σου επίσης...
Το 1983 μίλησα στο κρατικό ραδιόφωνο για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του. Στην εκπομπή του Μυσιρλάκη. Φέτος λογαριάζω να γράψω άρθρα.
Στους μελετητές του έχω να πω ότι για να καταλάβουν το ύφος του μεγάλου κλασικού, πρέπει να διαβάσουν καλά τα βιβλία του Ίωνα Δραγούμη.
