Το πάθος της Τουρκίας για τα ελληνικά νησιά, το γεωπολιτικό παιχνίδι της Μεσογείου και η σημασία των τελευταίων εξελίξεων στην Κύπρο αναφορικά με την ΑΟΖ, είναι μερικά μόνο από τα θέματα στα οποία αναφέρεται ο ευφυέστερος Ελληνας, κ. Νίκος Λυγερός σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π».
Ένας από τους 50 εξυπνότερους ανθρώπους του κόσμου, έχει καταφέρει να αναγνωριστεί ως ειδήμων σε ουκ ολίγους τομείς. Ενδεικτικά, αξίζει να αναφερθεί πως ο κ. Λυγερός είναι μαθηματικός, συγγραφέας, ποιητής, ζωγράφος, σκηνοθέτης, στρατηγικός σύμβουλος και διερμηνέας - μεταφραστής στα γαλλικά δικαστήρια. Ακόμα, έχει ιδρύσει την οργάνωση «The Pi Society», στην οποία για να εγγραφεί κάποιος πρέπει να έχει IQ 176 τουλάχιστον.
Ερώτηση: « Έχετε επισημάνει πως οι λύσεις που περιμένει η Ελλάδα δεν θα έρθουν από την οικονομία αλλά από την στρατηγική αναφορικά με την ΑΟΖ. Εξηγείστε όσο πιο απλά γίνεται τι είναι η ΑΟΖ, η αποκλειστική οικονομική ζώνη;»
Απάντηση: «Η ΑΟΖ αφορά στην θάλασσα, είναι μια περιοχή που επεκτείνεται μέχρι 200 ΝΜ ενώ τα εθνικά χωρικά ύδατα είναι μέχρι τα 12 ΝΜ. Η ΑΟΖ αφορά στην επιφάνεια της θάλασσας άρα σχετίζεται και είναι σημαντική για την αλιεία, τα ελληνικά νησιά, τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά πάρκα ενώ περιλαμβάνει τη θαλάσσια κολώνα και τον υποθαλάσσιο χώρο. Όσον αφορά στο νομικό πλαίσιο, ΑΟΖ δεν έχουμε εξ΄ αρχής ως κράτος, πρέπει να θεσπιστεί , αυτή είναι και η διαφορά με την υφαλοκρηπίδα. Μετά, εφόσον θεσπιστεί αν υπάρχει επικάλυψη με χώρες που βρίσκονται κοντά, δηλαδή σε μία απόσταση μικρότερη από 400 ναυτικά μίλια, τότε υπάρχει το πλαίσιο της οριοθέτησης. Τότε, ξεκινάει μία διαπραγμάτευση όπου «παίζουμε» με τις δύο χώρες σε διημερείς σχέσεις και αυτό μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε την έννοια της μέσης γραμμής».
Ερώτηση: «Ποιοι είναι οι παίκτες στο παιχνίδι με την ΑΟΖ; Τι στάση πρέπει να κρατήσει η Ελλάδα για να επωφεληθεί; Τελικά πρέπει να οριστεί η ελληνική ΑΟΖ;»
Απάντηση: «Στο πλαίσιο της συμφωνίας Μοντέγκο Μπέι του 1982, χτίζουμε την θέσπιση της ΑΟΖ και την οριοθέτηση. Είναι σημαντική αυτή η διαδικασία γιατί μας επιτρέπει την αναγνώριση. Η Ελλάδα προς το παρόν έχει υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας το ΄82 και έχει κυρώσει τον νόμο αυτής της διαδικασίας το 1995, χωρίς να έχουμε περισσότερες εξελίξεις μέχρι σήμερα. Τώρα, περνάμε στη φάση της αξιοποίησης της ΑΟΖ και συνεπώς στο θέμα της θέσπισης της. Η Ελλάδα συμμετέχει σε ένα παιχνίδι με 6 παίκτες γύρω της , την Αλβανία, την Ιταλία, την Τουρκία, το Ισραήλ, τη Λιβύη, την Αίγυπτος και την Κύπρο. «Παίζουμε» με όλους αυτούς τους παίκτες σε τοπικό επίπεδο, «παίζουμε» όμως και με ευρωπαϊκούς παίκτες καθώς είμαστε στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως είναι και η Κύπρος. Βέβαια, συμμετέχει και ένας παίκτης, όπως το Ισραήλ με τον οποίο έχουμε συμφωνίες και κοινοπραξίες που αφορούν στην Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ σε σχέση με την τροφοδότηση τη Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή είναι η σκακιέρα».
Ερώτηση: «Οι παίκτες τι στάση τηρούν σε σχέση με τη θέσπιση της ελληνικής ΑΟΖ;»
Απάντηση: « Ο μόνος παίκτης που δεν ήθελε να ακούσει αρχικά για ΑΟΖ γενικότερα ήταν η Τουρκία το 1978. Ξέρουμε ότι δεν ήθελε να γίνει καμία συμφωνία στη Μεσόγειο. Αυτές οι συμφωνίες όμως έγιναν, άρχισαν από την Κύπρο το 2003, με την συμφωνία οριοθέτησης της Κύπρου με την Αίγυπτο, το 2007 με τον Λίβανο και το 2010 με το Ισραήλ. Αναγκαστικά η Τουρκία αποδέχτηκε ότι δεν διαχειρίζεται το θέμα θέσπισης της ΑΟΖ γι’ αυτό όταν έγινε η θέσπιση της ΑΟΖ στην Κύπρο δεν έκανε απολύτως τίποτα. Μέχρι σήμερα ,μετά από 9 χρόνια, δεν έχει διαφοροποιηθεί τίποτα. Αυτό που έχει σημασία είναι πως γνωρίζουμε,και από τις επαφές που έγιναν με την Τουρκία, πως δεν θα παρέμβει κάνοντας κάποια κίνηση αλλά εμμένει τυπικά στο ότι δεν πρέπει να θεσπιστούν οι ΑΟΖ. Ουσιαστικά, αυτό που ενδιαφέρει την Τουρκία είναι τα νησιά μας και επειδή η ΑΟΖ καθορίζεται σε ένα νησί, αν το νησί είναι κατοικήσιμο ή έχει οικονομική δραστηριότητα, κατά συνέπεια η ΑΟΖ ενισχύει και προστατεύει όλα τα νησιά μας. Θεωρώντας πως αυτό το κράτος θα ήθελε τα νησιά μας δικά του, η ΑΟΖ δημιουργεί ένα συμμαχικό πλαίσιο που τα προστατεύει. Σαν αποτέλεσμα έχουμε αυτή την αντιπαράθεση που είναι πιο πολύ τυπική και διπλωματική, παρά ουσιαστική καθώς η θέσπιση γίνεται μονομερώς».
Ερώτηση: « Πώς θα επηρέαζε την Ελλάδα η θέσπιση της τουρκικής ΑΟΖ;»
Απάντηση: «Αν η Τουρκία προχωρούσε στην προσάρτηση της στο Δίκαιο της Θάλασσας και πραγματοποιούταν θέσπιση της τουρκικής ΑΟΖ θα γινόταν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο όπως και στις άλλες χώρες. Δεν πρέπει να στρέψουμε την προσοχή στο αν προχωρήσει ή όχι στη θέσπιση της τουρκικής ΑΟΖ αλλά στο αν η θέσπιση γίνεται μονομερώς, με την Τουρκία να έχει τα ίδια δικαιώματα με κάθε αλλά η χώρα. Η θέσπιση δεν καθορίζει όρια οπότε δεν ενοχλεί. Η Τουρκία δε μπορεί να ζητήσει τίποτα ειδικότερο όπως και εμείς, για όσο διάστημα δεν έχει γίνει οριοθέτηση. Δεν μας απασχολεί αντιθέτως, αν θεσπίσει την ΑΟΖ της και ακόμα καλύτερα υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας τότε θα ενισχυθεί η ελληνική θέση σε γεωπολιτικό επίπεδο καθώς εμείς υποστηρίζουμε από το ΄82 ότι είναι καλύτερο να υπογράψουν το Δίκαιο της Θάλασσας ,όσες περισσότερες χώρες γίνεται».
Ερώτηση: «Πώς επηρεάζουν τα τελευταία δεδομένα της κυπριακής οικονομίας την κυπριακή ΑΟΖ; Υπάρχει ενδεχόμενο να επηρεάσουν με κάποιο τρόπο την ελληνική ΑΟΖ;
Απάντηση: «Δεν τις επη ρεάζουν καθόλου. Οι διαδικασίες όσον αφορά τις ΑΟΖ και την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων συνεχίζονται ομαλά χωρίς κανένα κώλυμα, αν δεν επηρεάζουν την κυπριακή ΑΟΖ δε θα επηρεάζουν ούτε και την ελληνική. Το οικονομικό πρόβλημα είναι πολύ τοπικό και δεν σχετίζεται με θέματα υψηλής στρατηγικής όπως είναι η ΑΟΖ, προέρχεται από διαδικασίες που έχουν επιλεχτεί από τον Τάσο Παπαδόπουλο, ήδη από το 2004».
Ερώτηση: «Πώς σχετίζεται η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ σε σχέση με τον αγωγό φυσικού αερίου;»
Απάντηση: «Το ζήτημα του Ισραήλ είναι απλό. Είναι εγκλωβισμένο από την Αίγυπτο και το Λίβανο, καθώς δε δέχονται να συνεργαστούν. Κατά συνέπεια, η μόνη έξοδος που έχει το Ισραήλ είναι η Κύπρος. Αν κοιτάξετε πιο πέρα από την Κύπρο, η μόνη έξοδος από τις 6 χώρες είναι η Ελλάδα. Αν σκεφτεί κάνεις πως αυτές οι 3 χώρες θέλουν να τροφοδοτήσουν την Ευρώπη με φυσικό αέριο, είναι ο μόνος οριζόντιος δρόμος στην Μεσόγειο. Οι τρεις χώρες έχουν κάνει δύο κοινοπραξίες, η μία αφορά στο ηλεκτρικό καλώδιο (EuroAsia Interconnector) τον Νοέμβριο του 2012 και η δεύτερη στο φυσικό αέριο. Αυτά τα δύο project έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για επιδοτήσεις και έχουν περάσει ήδη τα δύο πρώτα στάδια. Οι τρεις παίκτες κάνουν μία συμμαχία, η οποία είναι ωφέλιμη και για τους τρεις για να καταφέρουν να τροφοδοτήσουν την Ευρώπη με φυσικό αέριο. Πρέπει να πουλήσουν με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να έχουν κέρδος και πιο ισχυρές οικονομίες. Αυτό τις μετατρέπει σε πιο αξιόλογες γεωπολιτικά χώρες και αυτό έχει μεγάλη σημασία για τα προβλήματα που έχουμε με τις γειτονικές χώρες αλλά και στα οικονομικά».
Ερώτηση: «Σε τι ύψος κυμαίνεται το ποσό της αξίας των κυπριακών κοιτασμάτων;»
Απάντηση: «Θα απαντήσω για τα οικόπεδα που έχουν ανοίξει, όχι για όλη την ΑΟΖ. Πρόκειται για 13 οικόπεδα, για 13-14 αφροδίτες με την αξία της κάθε αφροδίτης να αντιστοιχεί σε 100 δις. Άρα περίπου 1,3-1,4 τρισ.»
Ερώτηση: «Υπάρχει περίπτωση μετά τη διαδικασία έρευνας και εξόρυξης να διαφοροποιηθεί το ποσό;»
Απάντηση: «Το ποσό μπορεί μόνο να μεγαλώσει. Η έρευνα γίνεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Εάν κάποιος υποθετικά έχει υπολογίσει τις απολαβές στο 80% για έναν συγκεκριμένο χώρο, όταν γίνουν περισσότερες έρευνες δεν μπορεί να μειωθεί το ποσό που έχει ήδη εξασφαλίσει. Τα σεισμικά δεδομένα τα ξέρουμε και έχουν γίνει γεωτρήσεις ήδη για 7 τρις κυβικά πόδια, όσον αφορά στο φυσικό αέριο είναι ασφαλώς επιβεβαιωμένα. Μιλάμε για το φυσικό αέριο, γνωρίζοντας πως είναι «λερωμένο» από πετρέλαιο στην Κύπρο, αλλά δεν έχουμε κάνει καμία εκτίμηση για το πετρέλαιο ακόμα. Θεωρούμε πως δεν υπάρχει, καθώς δεν ξέρουμε το μέγεθος των κοιτασμάτων. Η πρώτη σύμβαση που έχει υπογραφεί είναι με την εταιρεία Noble Energy η οποία είναι αμερικάνικη. Για τα οικόπεδα 2,3 και 9 έχει υπογράψει σύμβαση η ιταλική ΕΝΙ κάνοντας κοινοπραξία με την κορεάτικη KOGAS. Πιο πρόσφατα για τα οικόπεδα 10 και 11 υπέγραψε η γαλλική εταιρεία Τotal. Η Κύπρος έχει λάβει ήδη το ποσό των 200 εκ. ευρώ ως bonus υπογραφής. Είναι σαν να ενοικιάζουμε ένα σπίτι και ο ενοικιαστής να μας δίνει «μπροστά» ένα ποσό. Μπορεί να φανταστεί κανείς περί τίνος χρηματικού ποσού πρόκειται να μιλάμε σε βάθος χρόνου αν λάβει υπ όψιν το ποσό του bonus, καθώς …μετά «μπαίνουν» τα μεγάλα ποσά. Θεωρούμε πως το οικόπεδο 12 έχει ήδη αξία 100 δις , το οικόπεδο 11 400 δις αλλά το πιο ακριβό οικόπεδο είναι το 9. Μένουν να παραχωρηθούν τα οικόπεδα 5,6,7 και 8».
Ερώτηση: «Πώς σχετίζεται η Ρωσία με την κυπριακή ΑΟΖ;»
Απάντηση: «Η Ρωσία είναι υποψήφια για τα οικόπεδα με τις εταιρίες Gazprobank και την Novatek. Ήταν μάλιστα υποψήφια για το οικόπεδο 9 αλλά η πρόταση που έκανε με την κοινοπραξία με την Τotal τελικά αποδείχτηκε κατώτερη από εκείνη της ιταλικής με την κορεάτικη, στις οποίες και τελικά παραχωρήθηκε. Η Ρωσία ενδιαφέρεται γνωρίζοντας ακριβώς την αξία των κοιτασμάτων καθώς έχει δύο εταιρίες που έχουν αγοράσει και τα σεισμικά δεδομένα. Η παρουσία της Ρωσίας είναι εμφανής στην Κύπρο οικονομικά και σε χερσαίο τμήμα. Ενδιαφέρεται για τα κοιτάσματα θεωρώντας την περιοχή σημαντική. Ας κοιτάξουμε όλες τις γεωτρήσεις που έχουν γίνει στην γη την τελευταία δεκαετία. Οι τρεις καλύτερες απαρτίζονται από τις 2 στην ΑΟΖ του Ισραήλ και από την ΑΟΖ της Κύπρου. Συμπεριλαμβάνονται δηλαδή στην λεκάνη Λεβαντίνης (Levant Βasin), στην ίδια περιοχή βρίσκονται οι μεγαλύτερες ποσότητες και η καλύτερη ποιότητα. Διαφαίνεται, πως η Ρωσία θα δείξει ενδιαφέρον και για τα ελληνικά οικόπεδα στη συνέχεια.»
Ερώτηση: «Θα μπορούσε να δημιουργηθεί η εξής απορία: Γιατί να παραχωρηθούν τα οικόπεδα και να μην τα εκμεταλλευτεί η ίδια η Κύπρος;»
Απάντηση: «Η Κύπρος δεν έχει την τεχνολογία να κάνει τέτοιες γεωτρήσεις. Είναι ελάχιστες οι χώρες που διαθέτουν την απαιτούμενη τεχνολογία. Ακόμα και όταν την έχουν, όπως στην περίπτωση της γαλλικής Τotal οπότε και πραγματοποιήθηκε κοινοπραξία με την Shell λόγω του μεγάλου βάθους, εξαναγκάζονται σε κοινοπραξίες. Η οικονομική δυνατότητα σχετίζεται λόγω των μεγεθών. Μία ημέρα ενοικίασης ενός σταθμού έρευνας φυσικού αερίου και πετρελαίου κοστίζει 450.000 και 600.000 ευρώ, αντίστοιχα. Το ζήτημα είναι να γίνει η επένδυση για τη δημιουργία του σχετικού σταθμού. Τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει στην Κύπρο και την Ελλάδα προς το παρόν. Όταν θα έχουμε απολαβές θα πρέπει να το σκεφτούμε και εμείς όπως κάνει για παράδειγμα η Νορβηγία, η οποία προχώρησε σε επενδύσεις. Θα ήταν καλό στη Ελλάδα , όπου έχουμε και παράδοση στους σεισμούς να έχουμε ερευνητικά σκάφη για σεισμικές έρευνες, έτσι δεν θα προκύπτει ανάγκη ενοικίασης. Έχουμε την τεχνογνωσία θα ήταν καλό να αποκτήσουμε και τεχνολογία».
Ερώτηση: «Σκεπτόμενος την Κύπρο θα αναρωτιόταν κανείς ποιες είναι οι σωστές στρατηγικές κινήσεις που πρέπει να κάνει η Ελλάδα, δίχως να ληφθεί υπ όψιν η κατάσταση της οικονομίας».
Απάντηση: «Οι σωστές κινήσεις για την ελληνική ΑΟΖ, καθώς έχουμε ζώνη επαφής με την Κύπρο, περιλαμβάνουν μία συμφωνία με την Κύπρο προκείμενου να αλληλοϋποστηριχτούν, για να υπάρξει πέρασμα για το ηλεκτρικό καλώδιο και το αγωγό φυσικού αερίου. Θα πρέπει να περνάνε από τις ΑΟΖ μας, άρα είναι πολύ ξεκάθαρο το τι πρέπει να κάνουμε. Πρέπει να είμαστε στο ίδιο πλαίσιο, να υπάρξει αυτή η υπογραφή έτσι ώστε το δίκτυο του αγωγού να τροφοδοτείται από Ελλάδα και Κύπρο και να συνεχίζεται προς Ιταλία.»
Ερώτηση: « Η ΑΟΖ έρχεται ως λύση στα οικονομικά προβλήματα Ελλάδας και Κύπρου; Είναι μία μορφή ανάπτυξης;»
Απάντηση: « Η ΑΟΖ είναι η λύση της ανάκαμψης, όχι μόνο της ανάπτυξης. Είναι ένα μεγάλο στρατηγικό βήμα, η θέσπιση της ΑΟΖ είναι απλά το πρώτο στάδιο το οποίο από μόνο του δεν έχει απολαβές εκτός αν μιλάμε για τις σχετικές σεισμικές έρευνες όπου λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα. Από τις οποίες μάλιστα έχουμε ήδη απολαβές. Με τη χαρτογράφηση που έκανε η εταιρία PGS έχουμε ήδη μία σύμβαση με την Ελλάδα, πριν την απόσβεση των εξόδων για τη διεξαγωγή της έρευνας των 106 ημερών, για τα χιλιόμετρα που έχουν ερευνηθεί στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης».
