Γράφει η Νίκη Τρουλλινού

Χαθήκαμε για δυο βδομάδες και βρισκόμαστε ξανά μέσω Λατινικής Αμερικής και ενός εραστή από την Ουρουγουάη. Κι αυτό γιατί έτσι ονόμασε “Ο Ουρουγουανός εραστής” το πρόσφατο βιβλίο του ο σπουδαίος Σαντιάγο Ρονκαλιόλο. Ο εν λόγω συγγραφέας γεννημένος μόλις το 1975 και πριν καν ακουμπήσει τα τριάντα του χρόνια εμφανίστηκε στην λογοτεχνία και τινάχθηκε, με όπλο το ταλέντο του, στις κορυφές της. “Ο κόκκινος Απρίλης” με άφησε καταγοητευμένη, αλλά εκεί που κέρδισε το στοίχημα, στην αναγνωστική μου ανάγκη, ήταν “Η τέταρτη ρομφαία’’.

Στο βιβλίο καταγράφεται η ιστορία του Φωτεινού μονοπατιού στο Περού, δηλαδή η ιστορία των εγκλημάτων στο όνομα του μαρξισμού, και των άλλων επίσης εγκλημάτων, στο όνομα της τάξης και του κράτους, στη μέση δε ο απλός άνθρωπος, θύμα αλλά και θύτης ο ίδιος. Στον Ουρουγουανό εραστή ο Σ. Ρονκαλιόλο προειδοποιεί τον αναγνώστη από το εξώφυλλο ακόμη: πρόκειται για αληθινή ιστορία. Ο ήρωας Ενρίκο Αμορίμ ήταν πρόσωπο πραγματικό και πιθανότατα εραστής του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, το διάστημα της σύντομης παραμονής του τελευταίου στην Λατινική Αμερική. Ο Ε. Αμορίμ είναι κλασικός χαμαιλέοντας. Γράφει τα πάντα, κάποια πετυχημένα, είδη λογοτεχνίας, στην προσπάθεια του να καταξιωθεί ως συγγραφέας, είναι σ’ όλες τις παρέες των μεγάλων της εποχής, είναι ομοφυλόφιλος αλλά και παντρεμένος, και κυρίως είναι εκατομμυριούχος, διψασμένος για δόξα και υστεροφημία, πάντα δίπλα στους περιώνυμους της Τέχνης. Το βιβλίο ακολουθεί τον Αμορίμ στην περιπλάνησή του από το κοσμοπολίτικο Μπουένος Άιρες στην πορφυρή από αίμα Ισπανία του εμφυλίου - περιγράφεται διεξοδικά η εκτέλεση του Λόρκα - στην Ευρώπη των αντιφασιστικών συνεδρίων, αυτήν του Πικάσο και του Αραγκόν, στην πορεία προς την κορυφή του Μπόρχες και του Νερούδα. Από ένα σημείο και μετά, πολύ νωρίς, η γοητευτική ανάγνωση του βιβλίου δεν είναι πια η όποια σχέση του Λόρκα με τον Αμορίμ. Είναι η παγκόσμια της εποχής εκείνης ιστορία της λογοτεχνίας. Ιστορία, που γράφεται με τον πλέον, φαίνεται, αληθινό τρόπο:

‘’Ο φθόνος, η αποστροφή, η υποκρισία και η προδοσία καθόρισαν την ιστορία της λογοτεχνίας όπως έχει φτάσει στις μέρες μας’’, ξεκαθαρίζει ο Ρονκαλιόλο σχεδόν από την αρχή του βιβλίου. Και θα εστιάσει, μέσα από την αφήγηση της ζωής ενός καιροσκόπου των γραμμάτων, σ’ αυτό που οι πηγές του θέτουν επί τάπητος. Ας πούμε, ο Μπόρχες μισούσε τον Λόρκα, συνέτρωγε και έπλεξε εγκώμια στους δικτάτορες Βιντέλα και Πινοσέτ, Ο Νερούδα και οι γυναίκες, ο Αραγκόν, με την κομματική ρομφαία αλώνιζε στην Ευρώπη του Ψυχρού Πολέμου και καθόριζε τις τύχες των γραφιάδων, ο Πικάσο πολύ στριμώχτηκε από τους σταλινικούς όταν το πορτρέτο του Στάλιν δεν τους άφησε ικανοποιημένους. Και τον γλυκό Τσάρλι Τσάπλιν μάλλον εύκολα τον ξεγελούσες. Μην φανταστείτε καμία απολύτως αφήγηση μέσα από την κλειδαρότρυπα. Ο Σ.Ρ. παραδίδει στον αναγνώστη δεκαεφτά πυκνογραμμένες σελίδες με τις πηγές του, οργανωμένες ανά κεφάλαιο, δίνοντας έτσι και μάθημα συγγραφικής δεοντολογίας και ήθους. Τέλος, το βιβλίο ανοίγει δρόμους σε άλλα βιβλία - ίσως τσακώσετε τον εαυτό μας να κατεβάζετε από τα ράφια λογής βιβλία και να βυθίζεστε σε παλαιές αναγνωστικές σας μνήμες.