Αφορμή για το άρθρο αυτό υπήρξε η φράση «Αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη», την οποία ακούμε κάθε τόσο να επαναλαμβάνεται από τους πολιτικούς μας. Η ευκολία με την οποία την επαναλαμβάνουν με κάνει να αμφιβάλλω αν καταλαβαίνουν τι λένε, δηλαδή αν έχουν γνώση της κοινωνικής σημασίας του όρου ευθύνη, ή αν απλά μας δουλεύουν.
Παρ’ όλο που όλοι μας χρησιμοποιούμε συχνά τη λέξη ευθύνη στην καθημερινή μας ζωή, θα παραθέσω την ερμηνεία που δίνεται στο «Σύγχρονο λεξικό των βασικών εννοιών» του Δημήτρη Π. Διαμαντόπουλου.
Ευθύνη: Η ηθική και νομική υποχρέωση του ατόμου να λογοδοτεί για τις πράξεις του ή τις παραλείψεις του.
Η λέξη παράγεται από την αρχαία λέξη «εύθυνα», η οποία σήμαινε την υποχρέωση που είχαν όσοι ασκούσαν δημόσια λειτουργήματα να λογοδοτούν.
Οι ευθύνες διακρίνονται σε γενικές και ειδικές. Οι γενικές ευθύνες αποτελούν κοινωνική υποχρέωση του ατόμου, αλλά και υποχρέωση έναντι του εαυτού του, και από αυτές δεν εξαιρείται κανείς. Στις γενικές ευθύνες συγκαταλέγονται ο σεβασμός των δικαιωμάτων και της προσωπικότητας του άλλου, η ηθική του ατόμου και η κοινωνική ηθική.
Οι ειδικές ευθύνες απορρέουν από τη θέση ή το αξίωμα που κατέχει το άτομο. Στη νομική γλώσσα οι ειδικές ευθύνες διακρίνονται σε: αστική ευθύνη, ποινική ευθύνη, διοικητική ευθύνη και συνταγματική ευθύνη.
Από τη λέξη ευθύνη παράγεται η λέξη υπευθυνότητα. Ανάμεσα στις δύο αυτές λέξεις υπάρχει ουσιαστική διαφορά. Ευθύνη είναι μια υποχρέωση, ένας εξαναγκασμός, ενώ η υπευθυνότητα είναι η συνειδητοποίηση της ευθύνης χωρίς εξαναγκασμό, γι’ αυτό η υπευθυνότητα είναι ανώτερη από την ευθύνη και θεωρείται αρετή.
Όταν ο λαός ή η πολιτεία αναθέτει σε κάποιον ένα αξίωμα για να επιτελέσει ένα καθήκον, η ευθύνη του ατόμου αυτού αποκτά ηθική διάσταση. Για το λόγο αυτό τα άτομα στα οποία ανατίθενται οποιαδήποτε αξιώματα πρέπει να έχουν δοκιμασμένη υπευθυνότητα.
Από τον κανόνα αυτό δεν εξαιρούνται οι πολιτικοί, μάλιστα οι ευθύνες των πολιτικών είναι αυξημένες σε σχέση με τους άλλους πολίτες, γιατί αυτοί διαχειρίζονται το παρόν και το μέλλον της χώρας και πρέπει ο πολιτικός τους βίος να είναι καθαρός, διαφανής και απαλλαγμένος από κάθε είδους ζαβολιές και τερτίπια.
Όμως αυτά δε συμβαίνουν στην Ελλάδα του σήμερα. Οι κουτοπονηριές και τα τερτίπια των πολιτικών μας είναι καθημερινό φαινόμενο. Οι συζητήσεις στη Βουλή και οι τηλεοπτικοί διάλογοι στα κανάλια μεταξύ των πολιτικών διεξάγονται με κραυγές, εξαντλούνται σε αλληλοκατηγορίες και ύβρεις, καταλήγουν σε χάβρα, και είναι χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Αυτή η φθορά του πολιτικού λόγου είναι επικίνδυνη και σηματοδοτεί την παρακμή του πολιτικού συστήματος, της πολιτικής ζωής, της δημοκρατίας, και των συνειδήσεων όλων εκείνων που έχουν πολιτική εξουσία ή συμμετέχουν με οποιοδήποτε τρόπο στα πολιτικά δρώμενα της χώρας.
Οι πολιτικοί μας με όσα λένε και όσα πράττουν μας δείχνουν πως είναι ανεύθυνοι και συνεπώς ακατάλληλοι να ασκούν οποιασδήποτε μορφής εξουσία.
Η δήλωση τους για ανάληψη πολιτικής ευθύνης, που υπήρξε η αιτία να καταγραφούν αυτοί οι προβληματισμοί, δεν περιέχει κανένα νόημα και δεν οδηγεί σε κανένα λογικό συμπέρασμα. Είναι απλά ένα ακόμη πολιτικό τερτίπι για παραπλάνηση του κόσμου, που μοιάζει και με φτηνό νταηλίκι.
Αν και διαθέτω τον κοινό νου, ποτέ δεν κατάλαβα τι εννοούν όταν λένε πολιτική ευθύνη, ούτε πώς γίνεται να ομολογεί κάποιος πως έχει την ευθύνη για πράξεις ή παραλείψεις του, που έβλαψαν το κοινωνικό σύνολο, και όταν τη βαφτίσει πολιτική να απαλλάσσεται αυτόματα από κάθε συνέπεια.
Στη χώρα μας, που τώρα και πολλές δεκαετίες λειτουργούσε το πελατειακό κράτος, η αξιοκρατία και η κοινωνική ευθύνη είχαν καταργηθεί. Οι διορισμοί στο δημόσιο και στους οργανισμούς, οι προαγωγές και οι τοποθετήσεις σε θέσεις διευθυντών γίνονταν μόνο με κομματικά κριτήρια.
Τα αποτελέσματα αυτής της φαυλότητας των κομμάτων εξουσίας τα βιώνουμε σήμερα μέσα από τη γραφειοκρατία και τη διαφθορά σε όλες σχεδόν τις κρατικές υπηρεσίες και τους οργανισμούς. Και χρειάστηκε η ανάμειξη της Τρόικας στα εσωτερικά μας όχι για να εξαλείψομε αυτή τη σαπίλα στη δομή και τη λειτουργία του κράτους αλλά να την περιορίσομε. Αλλά η σαπίλα δεν είναι μόνο κρατική. Στις 17/3/2013 άκουσα σε πρωινή εκπομπή του ΣΚΑΪ ότι οι διορισμοί σε θέσεις διευθυντών συνεχίζουν να γίνονται με κομματικά κριτήρια. Άκουσα ακόμη πως η αξιολόγηση στο δημόσιο, για την οποία μιλούν τώρα και δυο χρόνια, δεν θα γίνει γραπτά, που είναι ο μόνος τρόπος για αδιάβλητη κρίση, γιατί, λένε, έχει κόστος (θα καταναλώσουμε χαρτί)!!! Ειπώθηκε ακόμη πως στα υπουργεία δουλεύουν σήμερα 7000 υπάλληλοι περισσότεροι από όσους δούλευαν στο τέλος του 2009!!! Τι να πεις και τι να πρωτοθαυμάσεις σε αυτούς που μας κυβερνούν; Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως αυτά τα καμώματα δεν είναι πολιτική που θα οδηγήσει στη σωτηρία τη χώρα, αλλά κομματικές αθλιότητας που μας βυθίζουν ακόμη πιο βαθειά στην κρίση και στο χάος.
Είναι γνωστό πως όταν ανατίθεται σε κάποιον ένα αξίωμα ή ένα καθήκον του εκχωρούνται συγχρόνως και ορισμένα δικαιώματα τα οποία θα τον βοηθήσουν να φέρει σε πέρας το έργο που του ανατέθηκε. Και το άτομο αυτό, όποιο και αν είναι, υπουργός, βουλευτής, δήμαρχος, διευθυντής υπηρεσίας ή οργανισμού ή απλός υπάλληλος, οφείλει κάθε στιγμή να θυμάται τις ευθύνες που ανέλαβε και όχι τα δικαιώματα που του εξασφάλισε η θέση του.
Δυστυχώς μετά τη μεταπολίτευση πολλοί από αυτούς θυμούνταν μόνο τα δικαιώματα που τους παρείχε η θέση τους και παραμελούσαν ή ξεχνούσαν εντελώς τις υποχρεώσεις τους και τις ευθύνες τους. Και σαν να μην έφτανε αυτό έκαναν υπέρβαση των δικαιωμάτων τους με μοναδικό σκοπό το προσωπικό τους όφελος και τον παράνομο πλουτισμό τους. Έτσι έφεραν την Ελλάδα στην έσχατη ένδεια. Σήμερα σχεδόν καθημερινά αποκαλύπτονται σκάνδαλα για κλοπές και μίζες πολιτικών, δημάρχων, διευθυντών υπουργείων και άλλων υπηρεσιών, νοσοκομειακών γιατρών, φοροφυγάδων, αλλά και απλών υπαλλήλων (ΙΚΑ, Πολεοδομία, Εφορείες κ.α.), να είναι όλοι τους βουτηγμένοι στην παρανομία, ενώ η κάθαρση που ευαγγελίζονται αυτοί που μας κυβερνούν προχωρά με ρυθμό βαριά τραυματισμένης χελώνας. Σε όλη αυτή την κατάντια έχει μεγάλη ευθύνη η δικαιοσύνη, γιατί με τις μακροχρόνιες καθυστερήσεις στην εκδίκαση των υποθέσεων στην ουσία καταλυόταν το δίκαιο. Σήμερα η Ελλάδα είναι μια κατεστραμμένη χώρα οικονομικά και ηθικά και μόνο η δικαιοσύνη μπορεί να ανακόψει αυτή την κατρακύλα αν τρέξει τις δικαστικές διαδικασίες για τους κλέφτες, τους μιζαδόρους και τους καταχραστές του δημοσίου χρήματος και τους αναγκάσει να επιστρέψουν στο κράτος τα κλεμμένα και αυτούς να τους στείλει στη φυλακή. Οι δυο τελευταίες δικαστικές αποφάσεις για τους Παπαγεωργόπουλο και Τσοχατζόπουλο ήταν μια ακτίνα φωτός στην κοινωνική μαυρίλα που σκεπάζει και καταπνίγει τον τόπο. Οι δικαστές μας ας τρέξουν τις τρανταχτές υποθέσεις κατασπατάλησης δημοσίου χρήματος και να είναι βέβαιοι πως η Ελλάδα του μέλλοντος θα τους ευγνωμονεί. Αυτοί είναι η τελευταία ελπίδα του βαριά χειμαζόμενου λαού. Του φτωχού, του άνεργου, του άπορου, του έντιμου.
Συνέπεια: Η πιστή τήρηση των αρχών και των ιδεών του ατόμου και η συμφωνία των λόγων του με τα έργα του.
Συνεπής είναι ο άνθρωπος που ζει δρα και πολιτεύεται σύμφωνα με τις αρχές του και τις αντιλήψεις του για τη ζωή και τον κόσμο, και τηρεί τις υποσχέσεις που έδωσε στον εαυτό του και στους άλλους.
Η συνέπεια είναι αρετή και αποτελεί υποχρέωση όλων των μελών κάθε κοινωνίας. Βοηθά στην ανάπτυξη καλών σχέσεων μεταξύ των μελών της καθώς και στις σχέσεις μεταξύ κρατών. Ακόμη αποτελεί προϋπόθεση για επαγγελματική επιτυχία και καταξίωση του ατόμου. Η συνέπεια προάγει τις διαπροσωπικές σχέσεις στην επαγγελματική την κοινωνική και την πολιτική ζωή και αναπτύσσει το πνεύμα της φιλίας μεταξύ των ατόμων και των λαών.
Μια κριτική ματιά σε όλους τους χώρους της σημερινής ελληνικής κοινωνίας μάς οδηγεί στη διαπίστωση πως η συνέπεια στη χώρα μας είναι σπάνια. Παντού συναντούμε ασυνεπείς ανθρώπους. Είμαστε η κοινωνία της ασυνέπειας σε όλους τους τομείς. Οι πολιτικοί μας βρίσκονται στην κορυφή. Άλλα σκέφτονται άλλα λένε και άλλα πράττουν. Πολλές φορές απλοί άνθρωποι, ασυνεπείς στις υποχρεώσεις τους, π.χ. δανειολήπτες και φοροφυγάδες, βαφτίζουν την υποχρέωση τους αδυναμία για να δικαιολογήσουν την ασυνέπεια τους. Το ίδιο κάνει και το ελληνικό κράτος. Αφού οι πολιτικοί μας κατασπατάλησαν τον πλούτο της χώρας και τη φόρτωσαν με δανεικά επικαλούνται σήμερα αδυναμία πληρωμής των χρεών σε Έλληνες και ξένους και εκλιπαρούν έλεος από τους Τροϊκανούς. Αποτέλεσμα της ασυνέπειας των πολιτικών μας είναι η σημερινή ανυποληψία της Ελλάδας από τους ξένους.
Σε μια υγειή κοινωνία κάθε άνθρωπος πρέπει να είναι συνεπής με όσα σκέπτεται, όσα λέει και όσα πράττει, ακόμη και όταν πρόκειται να υποστεί προσωπική βλάβη.
Ως Έλληνες δεν πρέπει μόνο να θαυμάζομε το Σωκράτη για τη συνέπειά του (που τον οδήγησε να πιει το κώνειο), αλλά και να τον μιμούμαστε.
