Του Κωστή Καμπιτάκη*

Τα τελευταία τρία χρόνια συντελούνται ριζικές αλλαγές στην ελληνική πολιτεία. Η κοινωνία στενάζοντας κάτω από το βάρος της κρίσης, αντιστέκεται, αγωνίζεται και αναζητά «το νέο». Αργά αλλά σταθερά καταλαβαίνει πως το «παλιό» συνοδεύεται, εκτός των άλλων, με συρρίκνωση των δημοκρατικών ελευθεριών. Η αναζήτηση του νέου, του άλλου, του διαφορετικού, προϋποθέτει τις δημοκρατικές ελευθερίες και στηρίζεται σ’ αυτές για να υπάρξει.

Κλείσαμε δυο χρόνια στο Δήμο Ηρακλείου. Δυο χρόνια γεμάτα με σκληρούς αλλά όμορφους αγώνες, στις πλατείες, στις παρελάσεις, στη ΔΕΗ εναντίον του χαρατσιού, στις γειτονιές και τα χωριά της πόλης. Δυο χρόνια μέσα στο δημοτικό συμβούλιο με πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις που στόχευαν πρώτον να επιτύχουν τη συμμετοχή του Δήμου στον αγώνα του λαού για τις ελευθερίες και τα δικαιώματά του, στην προστασία του ίδιου του Δήμου ως θεσμού αυτοδιοίκησης δεύτερον και τρίτον στην παρέμβαση των κινημάτων της πόλης στα δημοτικά δρώμενα. Γιατί στο Ηρακλειο δεν ταιριάζει ένας υποταγμένος Δήμος σε μια υποταγμένη κυβέρνηση, στο περιβάλλον μιας ανελεύθερης χώρας. Γιατί στο Ηράκλειο ταιριάζει ΕΝΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΔΗΜΟΣ, ΜΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΧΩΡΑ.

Μπορεί όμως να υπάρξει ο ελεύθερος Δήμος μιας ελεύθερης πόλης, μέσα στο ζοφερό κλίμα των μνημονίων και της τρόικας;

Ας αναζητήσουμε την απάντηση ξεκινώντας με κάποια ερωτήματα:

1. Τι είναι ο σημερινός καλλικρατικός Δήμος και ποια είναι η προοπτική του με την εφαρμογή των ακολουθούμενων μνημονιακών πολιτικών;

Ο καλλικρατικός Δήμος είναι το μακρύ χέρι της κεντρικής εξουσίας. Δεν λειτουργεί ως θεσμός αυτοδιοίκησης, αλλά ως θεσμός τοπικής διοίκησης, ο οποίος έχει δύο επιλογές: ή να γίνει σκληρός φορομπηχτικός μηχανισμός για να ασκήσει τις καλλικρατικές αρμοδιότητες ή να αρκεστεί στο ρόλο του άβουλου εκδότη απλών πιστοποιητικών (αυτά είναι τα κυρίαρχα πολιτικά χαραχτηριστικά του «Καλλικράτη» και όχι το χωροταξικό).

2. Γιατί κάποιος που επαγγέλεται «το νέο», να θέλει να υπηρετήσει αυτόν το Δήμο;

Για μας η απάντηση είναι ξεκάθαρη: για να τον αλλάξει! Υπό την έννοια αυτή η μάχη για «το νέο στην αυτοδιοίκηση» είναι μάχη δημοκρατικής ανατροπής (μάχη αντιμνημονιακή). Είναι μάχη που ξεκίνησε στα μεγάλα συλλαλητήρια της πόλης, συνεχίζεται καθημερινά, περνά από τις εκλογές (δημοτικές και άλλες) και ολοκληρώνεται μετά απ’ αυτές. Αυτός ο χαραχτήρας της μάχης απαντά εκτός των άλλων και στο ερώτημα για το χρόνο των εκλογών (αγωνιζόμαστε για να μην υπάρξει αναβολή τους) και καθορίζει τη στρατηγική των συμμαχιών.

3. Αν οι δυνάμεις που επαγγέλονται «το νέο», κερδίσουν τη μάχη της αυτοδιοίκησης, και η κυβέρνηση εξακολουθεί να είναι υποταγμένη στους δανειστές, (δεν σταματούμε να αγωνιζόμαστε για το αντίθετο), πώς θα λειτουργήσουν στο ζοφερό κλίμα του μνημονίου, της ύφεσης και υπό το καλλικρατικό καθεστώς;

Η απάντηση εδώ είναι απλή, όχι όμως και εύκολη. Χρειάζεται πραχτικές που ξεκινούν από εκείνες που επιτρέπει ή δεν απαγορεύει ο «Καλλικράτης» και φτάνουν μέχρι εκείνες που απαιτούν σύγκρουση με την κεντρική εξουσία. Η εκλογή των οργάνων της αυτοδιοίκησης με καθολική ψηφοφορία, παρέχει την απαραίτητη δημοκρατική νομιμοποίηση αυτής της σύγκρουσης. Η τελευταία όμως απαιτεί τη μεγάλη στήριξη της κοινωνίας, γεγονός που στην πράξη προϋποθέτει την καθαρή περιγραφή αυτών των πραχτικών στα προεκλογικά προγράμματα, στη βούληση των συνδυασμών να τα εφαρμόσουν (ποιότητα συνδυασμών), στη συζήτηση και έγκρισή τους από την κοινωνία και στην οργάνωση του διαρκούς αγώνα για την επιβολή τους. Έτσι υπηρετείται η δημοκρατική ανατροπή, η υπόθεση της αυτοδιοίκησης και γίνεται απολύτως διακριτός ο ρόλος των δυνάμεων «του νέου», έναντι εκείνων του παλιού σε τοπικό επίπεδο.

4. Πώς όμως παράλληλα αυτός ο «εχθρικός» έναντι της κεντρικής εξουσίας Δήμος, θα μπορεί να είναι και αποτελε- σματικός;

Θα είναι στο βαθμό που θα αναπτύξει τοπικές πρωτοβουλίες σε νέα πρότυπα, που θα επιδιώξει ένα υψηλό επίπεδο επικοινωνίας με τους δημότες και θα επιτύχει την ενεργή συμμετοχή τους. Θα είναι στο βαθμό που θα μπορεί να αξιοποιήσει τις ευρύτερες δυνατές οικονομικές και κοινωνικές συνεργασίες, την ευρηματικότητα και δημιουργικότητα των στελεχών του, την οργανωτική και διοικητική ικανότητα του προσωπικού του, τις πρωτοβουλίες φορέων, ιδρυμάτων, συλλόγων, εθελοντικών οργανώσεων και των κινημάτων του τόπου του, την ορθολογική χρήση των πόρων του, την ανυποχώρητη διεκδίκηση όσων δικαιούται, προκειμένου να συμβάλλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας παντού σε τοπικό επίπεδο, για να διατηρήσει τις υπηρεσίες του προς τους πολίτες και να υπηρετήσει την τοπική ανάπτυξη ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή.

5. Πώς μπορούν τέλος όλα τα παραπάνω να υπηρετηθούν;

➢ ενισχύοντας τη δημοκρατική λειτουργία του δημοτικού συμβουλίου σε βάρος των υπερεξουσιών του Δημάρχου. Ο νέος Δήμαρχος του νέου Δήμου μπορεί και οφείλει να μην κάμει χρήση των υπερεξουσιών που του παρέχει ο ανεκδιήγητος «Καλλικράτης». Μπορεί και οφείλει να μην είναι «βοναπάρτης», αλλά μόνο πρώτος ανάμεσα σε ίσους.

➢ εφαρμόζοντας αναλογική συγκρότηση των επιτροπών (οικονομική και ποιότητας ζωής) στη βάση των εκλογικών αποτελεσμάτων και όχι του καλπονοθευτικού «Καλλικρατικού» συστήματος, λειτουργώντας παράλληλα συλλογική επιτροπή διοίκησης.

➢ δίδοντας ουσιαστικές αρμοδιότητες στις τοπικές κοινότητες και στα διαμερισματικά συμβούλια, επιχειρώντας τη συμμετοχική διαμόρφωση του πενταετούς προγραμματισμού, του ετήσιου Προϋπολογισμού & Τεχνικού Προγράμματος.

➢ καθιερώνοντας θεσμούς και πρακτικές μέσω των οποίων οι πολίτες θα βιώσουν άμεσα την δημοκρατία. Χρησιμοποιώντας κάθε πρόσφορο μέσο για πλήρη ενημέρωση και θεσπίζοντας άμεσους μηχανισμούς παρέμβασης των πολιτών στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους, δοκιμάζοντας σχήματα όπως η συνέλευση γειτονιάς κ.ά.

➢βελτιώνοντας ριζικά την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών του Δήμου κάνοντας πλήρη χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας, αξιοποιώντας το μηχανικό εξοπλισμό του και εφαρμόζοντας σταθερά τις αρχές της αξιοκρατίας και της διαφάνειας.

➢διεκδικώντας όλους τους θεσμοθετημένους πόρους της αυτοδιοίκησης και του Δήμου. Αρνούμενος αρμοδιότητες που επιβάλλονται ετσιθελικά χωρίς να συνοδεύονται από τους ανάλογους πόρους. Όντας απέναντι σε κάθε μνημονιακή πολιτική που υποβαθμίζει, προσβάλει και ακυρώνει το Δήμο ως φορέα αυτοδιοίκησης. Αναπροσαρμόζοντας τα δημοτικά τέλη στη βάση των αρχών της κοινωνικής ευασθησίας, της αλληλεγγύης, της προστασίας των πόρων και της ουσιαστικής ανταποδοτικότητας.

➢φέρνοντας στην πρώτη γραμμή της δημοτικής δραστηριότητας τα ζητήματα αλληλεγγύης, καθιερώνοντας νέους θεσμούς και δομές κοινωνικής – αλληλέγγυας οικονομίας.

➢στηρίζοντας την ντόπια παραγωγική δραστηριότητα σε όλους τους τομείς της οικονομίας στο επίπεδο του Δήμου και της Κρήτης (στα πλαίσια της ΠΕΔ). Πρωτοστατώντας στην ανάπτυξη δικτύων προώθησης των προϊόντων που παράγονται στο επίπεδο της Κρήτης με ιδιαίτερο βάρος στα τρόφιμα και γενικά τα αγροτικά προϊόντα. Ενισχύοντας τις αγροτικές περιοχές, αναπλάθοντας τα χωριά του Δήμου, επεκτείνοντας τα σχέδια των οικισμών, επιδιώκοντας ισορροπία ευκαιριών και δυνατοτήτων με το κέντρο της πόλης, διεκδικώντας στο ακέραιο το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης να παρεμβαίνει στο χωροταξικό του Δήμου, προωθώντας τον τουρισμό, το εμπόριο και τη μεταποίηση στην ενδοχώρα του.

➢αντιμετωπίζοντας με ολιστικό τρόπο το πρόγραμμα έργων του Δήμου και προσαρμόζοντάς το στη βάση της ανάγκης να αποκτήσει η πόλη ταυτότητα και να υπηρετηθεί ουσιαστικά η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής όλων των δημοτών (πόλης και οικισμών).

➢ξεκινώντας τις πρωτοβουλίες για τη ριζική και μόνιμη λύση στο θέμα των απορριμάτων και της καθαριότητας, θέτοντας σε λειτουργία το μοντέλο διαχείρισης με την εφαρμογή του κύκλου - διαχωρισμός στην πηγή, ανάκτηση υλικών, ανακύκλωση, κομποστοποίση, αξιοποίηση, ταφή υπολειμμάτων - με άξονες προτεραιότητας την αποκέντρωση των δραστηριοτήτων, τη μικρή κλίμακα, την αξιοποίηση του εγχώριου παραγωγικού δυναμικού και την διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης των απορριμμάτων.

➢ ορθώνοντας τείχος απέναντι στις φαραωνικού τύπου επενδύσεις και προωθώντας πρόγραμμα αξιοποίησης των ΑΠΕ στη βάση των αναγκών και δυνατοτήτων της τοπικής κοινωνίας (όχι των όποιων συμφερόντων των μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών).

➢ΤΟΠΟΘΕΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΕ ΚΥΡΙΑΡΧΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ.

➢εντάσσοντας τα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα του τόπου στη διαδικασία χάραξης και άσκησης πολιτικής, αξιοποιώντας πλήρως τη γνώση που υπάρχει ή που παράγεται εκεί, εξασφαλίζοντας τους παράλληλα τις προϋποθέσεις που αυτά χρειάζονται από την αυτοδιοίκηση.

Έτσι αντιλαμβανόμαστε εμείς «το νέο». «Το νέο» δεν ταυτίζεται με την ανταγωνιστική – δήθεν «πρωτεύουσα πόλη» - αλλά με την ανθρώπινη πόλη – την πόλη της αλληλεγγύης. Η «νέα πόλη» δεν είναι «συνωστισμός ιδιωτών», αλλά κοινωνία ελεύθερα σκεπτόμενων και συλλογικά δρώντων ενεργών πολιτών. Δεν είναι σωρευτικός χώρος του life style ή του άκρατου καταναλωτισμού, αλλά χώρος με ταυτότητα, κοινωνικός χώρος αρχών και αξιών παλιών και νέων, δημιουργικός χώρος, χώρος ιστορικός, χώρος πολιτισμένος και πολιτιστικός.

*Ο Κωστής Καμπιτάκης είναι δημοτικός σύμβουλος, επικεφαλής της Δημοτ. Κίνησης «Ηράκλειο-Ανθρώπινη Πόλη»