Πραγματικά με συγκλόνισε εκείνη η φωτογραφία της απογευματινής αθηναϊκής εφημερίδας που φιλοξενούσε στο πρωτοσέλιδό της πριν από δέκα περίπου ημέρες. Μια φωτογραφία που θύμιζε εικόνες κατοχής στο κέντρο της πρωτεύουσας. Σκηνές που παραπέμπουν σε μια Ελλάδα άλλης εποχής. Τέτοιες σκηνές εκτυλίχτηκαν στην πλατεία Βάθης, όταν Ελληνες αλλά και μετανάστες εκλιπαρούσαν για μια σακούλα με τρόφιμα. “Γιατί; Γιατί;” αναρωτήθηκα. Τι φταίνε αυτοί οι άνθρωποι; Γιατί να πληγώνεται και ξεπέφτει τόσο η ανθρώπινη αξιοπρέπεια; Με χέρια υψωμένα, με πρόσωπα πικραμένα και με έντονη απογοήτευση ήταν αρκετοί εκείνοι που πάσχιζαν προκειμένου ν’ αποκτήσουν μια σακούλα με λαχανικά. Αλήθεια τι μπορεί να σου κάνει μια τσάντα πατάτες, δύο μαρούλια, ένα μάτσο κρεμμύδια, λίγα πορτοκάλια ή κάποια χόρτα και λάχανα; Και όταν ο άλλος σε παρακαλεί με ηρεμία για να του τα δώσεις όλα καλά. Οταν όμως χάνεται ο έλεγχος και τα πράγματα αγριεύουν; Τότε τι γίνεται;
Είναι αλήθεια ότι δεν γνώρισα τα χρόνια της κατοχής. Είχα ακούσει όμως τον μακαρίτη τον πατέρα μου να μου λέει παρα πολλά, αφού είχε ζήσει ως παιδί εκείνη την περίοδο. Πολλά δεν ήθελα να τα πιστέψω. Δεν ήθελα να δεχθώ ότι το ψωμί οι άνθρωποι το έπαιρναν με το δελτίο, ότι στις πόλεις ο κόσμος πεινούσε υπερβολικά, γιατί στα χωριά μας τουλάχιστο υπήρχε λάδι, ελιές και λίγο σιτάρι ή καλαμπόκι ανάλογα και οι άνθρωποι μετρίαζαν την πείνα τους. Εννοώ τα χωριά του Πηλίου. Τον άκουγα να μου λέει ότι στην πόλη του Βόλου πέθαιναν οι άνθρωποι από την πείνα και τους μάζευαν με τα κάρρα του Δήμου από τους δρόμους και τις πλατείες. “Θεός σχωρέστον! συχνά μου εύχονταν: “ποτέ να μη γυρίσουν για κανένα αυτές οι μέρες”.
Θα επανέλθω όμως στη προχθεσινή φωτογραφία και στις αντίστοιχες εκείνες εικόνες όπου η απόγνωση μετρήθηκε σε... κάποιους τόνους λαχανικών και φρούτων. Θα αντιπαραβάλλω όλα αυτά με κάποια φωτογραφία της κατοχής(!), μια φωτογραφία που φιλοξενεί η σημερινή μου στήλη. Και η λεζάντα της μας φέρνει πολλά στο μυαλό μας, αλλοτινά και σημερινά, πάντοτε όμως επίκαιρα και ενδιαφέροντα. Διαβάζω από το ημερολόγιο του Γιάννη Καιροφύλα και Στρατή Φιλιππότη το κείμενο του Γιώργου Καράγιωργα με τίτλο: Οι τραγουδιστάδες της Λευτεριάς. Αποσπάσματα αυτού του κειμένου σας μεταφέρω: “Ωρα 11.30 νύχτα. Σήμερα οι φούρνοι αντί για ψωμί, μοιράσανε 25 δράμια ρύζι κακής ποιότητας και μουχλιασμένο. Το μεσημέρι με τη μητέρα φάγαμε λίγες σταφίδες, σταφύλι (60 δραχμές) και ήπιαμε το ζουμί από χόρτα.
Στο νοσοκομείο, ο καθηγητης είπε, ότι συνεννοήθηκε να μας δοθεί μαζί και με το μισθό και μια αύξηση 3000 δραχμές το μήνα. Έτσι οι αποδοχές μου θα φθάσουν τις 6000 δραχμές, όσο κοστίζουην δηλαδή εννιά καρβέλια ψωμί. Χθες και προχτές ψωμί δεν υπήρχε. Δεν μοίρασαν καθόλου οι φούρνοι και οι ουρές περίμεναν από το πρωί μέχρι τη νύχτα, μέχρι την ώρα που σταμάτησε η κυκλοφορία.
Στο σπίτι υπήρχε το μισό καρβέλι που έμεινε από προχτές. Η μητέρα μου πεινάει. Δεν το λέει, αλλά το καταλαβαίνω. Σήμερα μοίρασαν τα 30 δράμια της Κυριακής μαζί με τα 60 που θα δίναν κανονικά. Ενας φοιτητής της Ιατρικής, δεν ξέρω με ποιόν τρόπο, προμηθεύτηκε πέντε δελτία τροφίμων. Γυρίζει στους φορύνους και παίρνει κάθε μέρα από πέντε μερίδες. Ακουσα, ότι πουλάει το μισό στη μαύρη αγορά. Ο καθηγητής που τόμαθε, θύμωσε αλλά μ’ άκουσε και δεν θα δώσει συνέχεια.
Εδώ, στη γειτονιά μας ένας φούρνος δεν μοίρασε ψωμί. Ο κόσμος εξαγριώθηκε και του σπάσανε τα τζάμια με πέτρες. Ενας τράβηξε σουγιά να χτυπήσει τον φούρναρη που βγήκε στο δρόμο να μιλήσει. Οι αστυνομικοί που κολυμπούν μέσα στις στολές τους, παραστέκουν αμίλητοι κι αμέτοχοι.
Χτες στον ηλεκτρικό σταθμό της Ομόνοιας ένα ψωμί πουλήθηκε 1.200 δραχμές. Ενας τελειόφοιτος που είναι η σκιά του καθηγητή μου έλεγε χτες ότι δεν μπορεί πια να συγκεντρωθεί και να διαβάσει. Εχω την εντύπωση - μου είπε - ότι από το είναι μου λείπει η συγκολλητική ουσία που ενώνει τις έννοιες.
Ακουσα στο ραδιόφωνο ένα μήνυμα. Ηταν συνθηματικό από τον Δημήτρη. “Σφάξε τις κότες” τέλειωσε το μήνυμα και όπως μου είχε πει προτού φύγει, κότες εννούσε τις λίρες. Τις μέτρησα και είναι 250. Ομως δεν αποφασίζω να τις χαλάσω. Η μητέρα είναι άρρωστη. Μου ζήτησε να φτιάξω ένα ζουμί από κρέας. Αλλά κρέας δε βρήκα πουθενά. Σκέπτομαι να τηλεφωνήσω στον Αντρέα, σ’ εκείνο τον ξενοδόχο στο Σούνιο. Είδα μια συμμαθήτρια μου στο δρόμο και δυσκολεύτηκα να τη γνωρίσω. Εχει γίνει ξερακιανή, μοιάζει με τυπική παλιά εγγλέζα κουβερνάντα. Κι όμως ήταν πάντα στρουμπουλή και καμάρωνε για τις καμπύλες της”.
Σήμερα τις υπάρχουσες “κότες” αλλά και οτιδήποτε άλλο χρυσαφικό, ορισμένοι, λόγω της παρατεταμένης κρίσης, αναγκάζονται να τις δίνουν έναντι χαμηλής τιμής στα τόσα καθημερινά που ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια, ενεχυροδανειστήρια. Σημεία των καιρών, κινήσεις πανικού, εικόνες που έχουν γίνει τρόπος ζωής...
Ταμπέλες παντού που σκοπό έχουν να δελεάσουν τον κάθε απεγνωσμένο και απογοητευμένο... “Αγορά χρυσού! Με απόλυτη αξιοπιστία και εχεμύθεια! Με την εγγύηση καλύτερης τιμής της αγοράς!... και τι δεν αγοράζουμε. Εξυπηρέτηση όλο το εικοσιτετράωρο, εκτίμηση και δωρεάν επίσκεψη κατ’ οίκον”.
Τι άλλο θέλουμε. Οχι δεν είναι δυνατόν! Θα ορθοποδήσουμε και πάλι! Θα βρούμε το σωστό δρόμο! Θα ανακάμψουμε όπως πάντα! Αυτή είναι η Ελλάδα!
