Μέσα στο ζοφερό κλίιμα του “χειμωνιάτικου” ελληνικού τοπίου, στην ανασφάλεια και το φόβο της πτωχευμένης σε αγαθά και ηθικοπνευματικές αξίες περιόδου που διάγουμε, κάποια ηλιόφωτα, σύντομα αλλά ζωογόνα, μας ζεσταίνουν και φωτίζουν το ζόφο που συχνά επικρατεί για να πάμε παραπέρα.
Ενα τέτοιο φωτεινό διάλειμμα είναι (και έτσι προτείνω να αξιοποιηθεί) η έκδοση “Ξομπλιάζοντας τις Μνήμες” της ακούραστης Βιανίτσσας, υφάντρας, ξομπλιάστρας και συντηρήτριας της παράδοσης Μαρίας Μαστρογιωργάκη - Χλειουνάκη. Ενα έντυπο ωραία σχεδιασμένο και τυπωμένο (εκδ. Δετοράκη).
Την έκδοσή του επιμελήθηκε ο πάντοτε ακούραστος Δημήτρης Σάββας με περισσή φροντίδα και αγάπη.
Το περιεχόμενό του και ό,τι συμβολίζει, χαιρετίζουν με τα αισθαντικά τους κείμενα άνθρωποι που γνωρίζουν καλά τη σημασία της παράδοσης ειδικά σήμερα, αυξάνοντας την ομορφιά του.
Η έκδοση “Ξομπλιάζοντας τις Μνήμες” της Μαρίας Χλειουνάκη - Μαστρογιωργάκη αποτελείται από 104 σελίδες γεμάτες από την ομορφιά της λαϊκής παράδοσης, όπως πραγματώθηκε αυτή από τις γυναίκες της επαρχίας Βιάννου που ύφαναν στον πανάρχαιο αργαλειό τα προικιά τους για το στόλισμα του σπιτιού, της καθημερινής ζωής, τις ανάγκες, την ενδυναμία της οικογένειας. Είναι φωτογραφίες επιτυχημένες, καθώς η τεχνοιλογία σήμερα το επιτρέπει, υφαντών μαγευτικά περίτεχνων από τον 17ο αιώνα ως σήμερα, καθώς χρονολογούνται άλλα τον 17οαι., άλλα τον 19ο (1880, 1890, 1896, 1895, 1912, 1916 κ.λπ. τον 20ό).
Η κα Μαρία Μαστρογιωργάκη - Χλειουνάκη επιδόθηκε σε μια εργασία χρονοβόρα, κουραστική αλλά και σωτήρια για την παράδοση: όχι μόνο τα ανακάλυψε εξαιτίας της εμπιστοσύνης που εμπνέει, αλλά και αφενός βρήκε τρόπο στους δύσκολους οικονομικά καιρούς μας να διασώσει την ομορφιά και την αξία τους με την έκδοση αυτή, αφετέρου ύφανε στον αργαλειό της πολλά από αυτά τα σχέδια και μότιβα δείχνοντας το δρόμο της αναβίωση, της παράδοσης και της αντίστασης στην ισοπέδωσή της από τη μαγική κουλτούρα της μονόπλευρης παγκοσμοποίησης.
Ξεφυλλίζοντας, βλέπει κανείς τη Βιάννο να συνεχίζει τον αρχαίο της πολιτισμό με τις καλαίσθητες γυναίκες - υφάντρες της, με τη ζεστασιά της αρμονίας των σχεδίων και των χρωμάτων, την ευρηματικότητα, την πρωτοτυπία που δημιουργούν αισθητική συγκίνηση, ακόμη και μέσα από το ποιοτικό χαρτί δείχνοντας τους ξεχωριστούς, ανήσυχους ανθρώπους του πνεύματος και της δράσης, της μουσικής και του χορού, του ιδιόμορφου αστείου, της χαράς της ζωής και στις δυσκολότερες περιόδους ακόμη.
Και αναρωτιέται κανείς ποιες συνθήκες συντέλεσαν σ’ αυτό; Η ομορφιά της φύσης, το υπέροχο υποτροπικό κλίμα ή η παράδοση τής Βιάννου η πλούσια; Κι ακόμη, πόσο είναι το βάρος που σηκώνουν στους ώμους τους οι σημερινοί Βιαννίτες από το πλούσιου παρελθόντος εξαιτίας της ποιοτικής παράδοσης που καλούνται να συνεχίσουν;
Ενα πανέμορφο, γεμάτο από χαρούμενα σχέδια, μοτίβα και χρώματα, πανηγύρι της ψυχής που ο λαός μας δημούργησε με υλικά της φύσης και συνδύασε με τους κανόνες της καλαισθησίας που εκείνη του δίδαξε, όταν ήταν ένα μαζί της, προβάλλει ξεφυλλίζοντας το βιβλίο αυτό.
Και φέρνει στο νου όλων που τα έχουμε βιώσει, τον μαγευτικό κόσμο των παιδικών μας χρόνων όταν βάζαμε τα μασούρια, ξέναμε τα μαλλιά, σπαθίζαμε το λινάρι, βοηθούσαμε όταν οι διάστρουσες σε μεγάλες αίθουσες ετοίμαζαν το νέο “αργαστήρι”, ή και υφαίναμε.
Κι ας έφταναν με το ζόρι τα πόδια μας στις πατητήρες.
Θησαυρός λέξεων αναβλύζει από τις σελίδες του μέσα από τις πολύτιμες πληροφορίες που η συγγραφέας μάς δίνει: Τουλούπα, σφίχτης, ψύκι, κυκλί, κρουσά, κενάρι, προσώμι, βουργίδι, μπαγκάλι, φασκιά, πάντα, λιοσάκκουλα, τσούπος, ρασά, κιλίμια, χράμπια, φακάτα, καραμελωτά, μπελεντένια) πατανίες (δικάτη, βαγάτη, νταμάτη, δεξιμάτη, χοχλιδάτης) χασιλαμάς κ.ά.
Ενώ ιστορικά πρόσωπα εμφανίζονται και τοπωνύμια, όπως το Γαμπριγιέλε, του Μυρταράη Χαλασία, που δείχνουν το πόσο ένα είναι το παλιό και το καινούργιο και πόσο αναγκαίες είναι οι ρίζες μας και τα βιώσιμα στοιχεία της παράδοσής μας “για να δημιουργηθεί η ελληνικότητα της σημερινής μας έκφρασης από τις δικές μας δυνάμεις” όπως γράφει η Αννα Σικελιανού στη συγγραφέα (σε. 29 του βιβλίου).
Το βιβλίο “Ξομπλιάζοντας τις μνήμες”... είναι πολύτιμο και πανέμορφο δημιούργημα. “Ενας απέραντος και αμάραντος κόσμος της λαϊκής φαντασίας αναπνέει ξανά”, όπως της γράφει η Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα.
Μαρία, σ’ ευχαριστούμε. Σου είμαστε ευγνώμονες. Καλοτάξιδο το βιβλίο σου. Κι εσύ... Για να δημουργείς ως πείσμα των καιρών. Για τη Βιάννο, για την παράδοση του λαού μας, για τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του...
Σήμερα που υπάρχει περισσότερο παρά ποτέ ανάγκη γι’ αυτό.
