Ενας διαφορετικός εορτασμός γινόταν τότε... Εξάλλου αυτές οι εκδηλώσεις ήταν ο καθρέφτης της εργασίας που γινόταν στα σχολεία. Ηταν το κριτήριο των εκπαιδευτικών αλλά και των εκπαιδευομένων. Τότε, που υπήρχε η αξιολόγηση, οι άνθρωποι που δούλευαν αναγνωρίζονταν και αμείβονταν, δεν υπήρχε η σημερινή εξαργυρώσιμη συνδικαλιστική δράση που παρέχει ικανό αριθμό μορίων αλλά και πλήθος προνομίων. Αραγε, τυχαία φτάσαμε εδώ ή για να κυριολεκτήσω, στον πάτο του οποίου δε γνωρίζουμε το βάθος; Νομίζω πως είναι καιρός να συνέλθουμε και ν’ αναλάβουμε ο καθένας από τη μεριά του, τις ευθύνες του.
Ολοι έχουμε μερίδιο ευθύνης, μη ρίχνουμε σ’ άλλους τα βάρη. Ας είναι. Την προσεχή Τετάρτη η εκπαιδευτική κοινότητα τιμάει τους τρεις μεγάλους δασκάλους, τους τρεις Ιεράρχες. Άνθρωποι με όραμα, με βαρύνουσα σκέψη, χαρακτήρες ακέραιοι, έδωσαν ένα διαφορετικό νόημα στην έννοια της Παιδείας, την οποία και εξύψωσαν!
Ενα δημοσίευμα της Νέας Εφημερίδος του Γιάννη Μουρέλλου μας γυρίζει εκατό χρόνια πίσω! Τότε που οι κάτοικοι του Μεγάλου Κάστρου ήταν λιγοστοί, ελληνικός και ο τουρκικός πληθυσμός προσπαθούσε να συμβιώσει αρμονικά τις περισσότερες φορές. Βέβαια πάντοτε υπήρχαν και τα προβλήματα και οι διαφορετικές απόψεις. Το κείμενο που ακολουθεί έχει ημερομηνία 2 Φεβρουαρίου 1913. Ο τίτλος του είναι: Η εορτή των σχολείων.
“Μετά της αυτής όπως και πάντοτε τάξεως και ευκοσμίας εωρτάσθη και εφέτος η εορτή των Τριών Ιεραρχών.
Οι μαθηταί όλων των εκπαιδευτηρίων της πόλεως παρέστησαν μετά των διδασκάλων και καθηγητών αυτών και κατά τον εσπερινόν και κατά την Αρχιερατικήν Λειτουργίαν.
Το απόγευμα από των 2 ήρχισε συρρέων ο κόσμος εις το χειμερινόν Θέατρον και εις την μεγάλην αίθουσαν του Γυμνασίου δια να παρακολουθήση την υπό του “Λυκείου” και του Γυμνασίου διδομένην εορτήν.
ΕΙΣ ΤΟ “ΛΥΚΕΙΟΝ”
Περί την 3ην μ.μ., η αίθουσα του χειμερινού θεάτρου είχε πληρωθή ασφυκτικώς κόσμου. Ο Διευθυντής κ. Παπαδάκης δι ολίγων ετόνισε την σημασίαν της εορτής, ειπών ότι αι σχολικαί αύται εορταί εκτός των άλλων, δεικνύουσι και την πρόοδον των μαθητών και την εν τω εκπαιδευτηρίω γινομένην εργασίαν.
Μετά τον κ. Διευθυντήν ο καθηγητής κ. Τυλιανάκης δια καταλλήλου τη περιστάσει λόγου εξήρε τη μεταξύ της Χριστιανικής θρησκείας και των ελληνικών Γραμμάτων υπάρχουσαν σχέσιν και ιδία την δια της Ελληνικής γλώσσης, ως την μάλλον προσαρμοζομένην εις τα υψηλά της διδασκαλίας του Χριστού, νοήματα, εξάπλωσιν του κηρύγματος του Ευαγγελίου. Εν τέλει ετόνισε ότι υπό τας πλήρης ελπίδων σημερινάς συνθήκας, τα Ελληνικά γράμματα έχουσι να διανύσωσι ευρύ στάδιον προόδου και δόξης.
Μετά τον λόγον του κ. καθηγητού καταχειροκροτηθέντα οι μαθηταί έψαλλον τη συνοδεία τετραχόρδων διάφορα πατριωτικά άσματα, απήγγειλαν δ’ επίσης πρόφορα τη περιστάσει ποιήματα.
ΕΙΣ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΝ
Εις το Γυμνάσιον επίσης η εορτή διεξήχθη μετ’ άκρας επιτυχίας.
Μετά την ιεροτελεστίαν ο Γυμνασιάρχης κ. Παλιεράκης εξεφώνησε τον κάτωθι εισηγητικόν λόγον ον λίαν ευγενώς μας παρεχώρησε προς δημοσίευσιν.
Σας αναφέρω κάποια αποσπάσματα του λόγου του:
“Σεβαστοί μοι ακροαταί, φίλοι μαθηταί
Υπό αισιωτάτους εθνικούς οιωνούς συνερχόμεθα σήμερον, ίνα εορτάσωμεν τους στύλους της ημετέρας Εκλκησίας και των Ελληνικών γραμμάτων θερμούς προστάτας.
Τιμή και δόξα εις τα τέκνα της Κρήτης, εις τα οποία έλαχεν ο κλήρος να μετάσχωσι της θείας ταύτης μυσταγωγίας να συντελέσωσιν εις το μεγαλείον της πατρίδος και του Έθνους ημών, το οποίον δεν είναι πλέον η μικρά εκείνη και εξουθενωμένη γωνία μα φθάνει πέρα ως πέρα που κλαίγαν σκλάβοι αδελφοί στο σκλαβωμένο αέρα.
Τιμή και δόξα εις το έξοχον τέκνον της Κρήτης το οποίον ωδήγησε τας ελληνικάς λόγχας εις την δόξαν και την εύκλειαν.
Ελάτρευσαν και ούτοι την Ελευθερίαν και ηγωνίσθησαν υπερ της ανατάσεως του Γένους ημών, αλά, φευ! δεν ηξιώθησαν να ίδωσι ταύτην και εις αυτό το χώμα, αν οι νεκροί αισθάνωνται την αγαπούν ακόμα.
Τα θαυμάσια ταύτα κατορθώματα της νεωτέρας Ελλάδος δεν έιναι έργα τύχης, διότι η τύχη είναι τυφλή. Είναι αποτέλεσμα μακράς εθνικής εργασίας είναι ο ανδρισμός της εθνικής συνειδήσεως. Είναι το “γνώθι σαυτόν” της Ελληνικής φυλής.
Αι εθνικαί συμφοραί, η συναίσθησις του καθήκοντος, οι στεναγμοί των υποδούλων, οι εξευτελισμοί του τυράννου, η αθόρυβος εθνική διδασκαλία του πτωχού διδασκάλου και του ταπεινού Λευΐ του ήνδρωσαν την ελληνικήν ψυχήν, ήτις εξέσπασεν εις τα μεγαλουργήματα της σήμερον.
Ας έχωμεν ως αξιομίμητον παράδειγμα, αγαπητοί μου μαθηταί, τους αδελφούς ημών, οίτινες δια του τιμίου αυτών αίματος χαράσσουσι σήμερον την οδόν την οποίαν αύριον οφείλετε να συνεχίσητε.
Τέλος παρακαλώ τον αξ. συνάδελφον κ. Τιμ. Βενέρην ίνα εκφωνήση τον πανηγυρικόν των Τριών μεγάλων ημών διδασκάλων και Ιεραρχών.
Ο δε Θεός της Ελλάδος ας σέπη υπό την αγίαν αυτού σκέπην μην ανεγνωμένην μεγάλην και ένδοξον ημών Ελλάδα”.
Μετά τον κ. Γυμνασιάρχην ο καθηγητής των Θρησκευτικών Αρχιμανδρίτης κ. Βενέρης εξεφώνησε τον πανηγυρικόν, μεστόν εννοιών και ωραίον εις πλοκήν και έκφρασιν, καταχειροκροτηθέντα.
Μετά τον λόγον του κ. Βενιέρη χοροί εκ μαθητών και μαθητριών του Διδασκαλείου των θηλέων έψαλλον διάφορα άσματα μετ’ άκρας επιτυχίας.
Βέβαια, ο καθηγητής των Θρησκευτικών Αρχιμανδρίτης Τιμόθεος Βενέρης ήταν ο μετέπειτα Επίσκοπος Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου (1916-1934) και στη συνέχεια Μητροπολίτης Κρήτης, Αρχιεπίσκοπος δηλαδή Κρήτης από 1934 μέχρι τον θάνατό του, 1941. Μια μεγάλη πνευματική μορφή με πλούσιο συγγραφικό έργο και γενικότερη εκπαιδευτική προσφορά. Δημοσίευσε πολλά ιστορικά και φιλοσοφικά άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά, εντός και εκτός της Κρήτης εκδιδόμενα. Μνημειώδες έργο υπήρξε: το Αρκάδι δια των αιώνων. Μεθαύριο τιμούμε τους Τρεις Ιεράρχες, αυτούς που υπηρέτησαν τα γράμματα και την Παιδεία. Μαζί μ’ αυτούς τιμούμε και πολλούς άλλους που βοήθησαν στο να ανασυγκροτηθεί η εκπαίδευσή μας, στο να ιδρυθούν και να λειτουργήσουν τα σχολεία μας, στο να αναδιοργανωθούν αυτά. Ενίσχυση της Παιδείας σημαίνει πολλά. Σήμερα βιώνουμε μια κρίση, μια συνεχή κατάρρευση και καταράκωση του ηθικού μας, η οποία γίνεται ολοένα και πιο έντονη λόγω της έλλειψης της Παιδείας και του Πολιτισμού μας. Ας παραδειγματισθούμε από τις φωτινές μορφές και τα λαμπρά παραδείγματα του παρελθόντος. Ας ευχηθούμε ό,τι καλύτερο για το σήμερα, για τα παιδιά μας, για την κοινωνία μας, για την πατρίδα μας!
