Δύο από τις πιο συζητημένες και βραβευμένες ταινίες της χρονιάς, στην κρίση του τοπικού κοινού.

THE MASTER

Σκην.: Πωλ Τόμας Άντερσον

Πρωτ.: Γιοακίν Φίνιξ, Φίλιπ Σίμουρ Χόφμαν, Έιμι Άνταμς

Ο Φρέντι είναι ένας ψυχολογικά ασταθής βετεράνος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που επιστρέφει στην πατρίδα και προσπαθεί αποτυχημένα να ενταχθεί στην κοινωνία και να ζήσει μια συνηθισμένη ζωή, ώσπου γνωρίζει τυχαία τον Λάνκαστερ Ντοντ, ο οποίος ηγείται μιας αίρεσης που υποστηρίζει ότι μπορεί με τις μεθόδους της να θεραπεύει τα ανθρώπινα ελαττώματα.

Η έκτη μεγάλου μήκους ταινία του Άντερσον («Boogie nights» 1997, «Μανόλια» 1999, «Θα χυθεί αίμα» 2007), κέρδισε τα βραβεία σκηνοθεσίας και ανδρικής ερμηνείας για τους δύο πρωταγωνιστές του στο φεστιβάλ Βενετίας 2012. Αποτελεί μια άτυπη απεικόνιση της Σαϊεντολογίας στο ξεκίνημά της κατά τη δεκαετία του ’50, και εστιάζει όχι τόσο στις πεποιθήσεις της όσο στη σχέση εξάρτησης ανάμεσα στον ιδρυτή και ηγέτη της, τη σύζυγό του και τον ψυχολογικά ασταθή άντρα που βρίσκει στην ομάδα τους καταφύγιο, ανίκανος να προσαρμοστεί στη εξω-πολεμική πραγματικότητα. Ένα δράμα χαρακτήρων που προσφέρει μερικές από τις καλύτερες ερμηνείες της φετινής χρονιάς, υποψήφιες για Όσκαρ στις κατηγορίες Α’ ανδρικού ρόλου για τον Φίνιξ, Β’ ανδρικού για τον Χόφμαν και Β’ γυναικείου για την Άνταμς, ενώ από τα μεγαλύτερα παράδοξα των φετινών οσκαρικών υποψηφιοτήτων είναι η παράλειψη του Μιχάι Μάλαμερ Τζ. από την κατηγορία της διεύθυνσης φωτογραφίας και του Τζόνι Γκρίνγουντ από αυτή της μουσικής.

Με το καχεκτικά παραμορφωμένο του σώμα, ο Φίνιξ φτιάχνει έναν έξυπνο, κυκλοθυμικό, νευρικό, επιθετικό, σεξουαλικά τολμηρό και ικανό άντρα, η ψυχολογική αστάθεια του οποίου τον εμποδίζει να προσαρμοστεί σε μια συνηθισμένη καθημερινότητα. Αναγνωρίζει το ψέμα που κρύβει ο Ντοντ, αλλά παρασύρεται απ’ αυτό ακριβώς ίσως εξαιτίας του παραλογισμού της απάτης. Η πίστη του εξάλλου είναι και προς αυτόν πρόσκαιρη, όμως το διάστημα που παραμένει δίπλα του μοιάζει να απολαμβάνει το ότι ανήκει σε κάτι το οποίο δεν καταλαβαίνει, αλλά αισθάνεται να τον βοηθάει έστω κι αν ξέρει ότι είναι ψέμα. Από τη μία τον βλέπουμε να ακολουθεί ανεξάντλητα τις ‘ασκήσεις’ του Μάστερ κι από την άλλη το ξέσπασμά του στη φυλακή φανερώνει ότι μοιάζει να επιλέγει συνειδητά να πιστέψει τον Ντοντ όχι τόσο από αφέλεια όσο από ανάγκη.

Η πλοκή ενδεχομένως θα μπορούσε να είναι οικονομικότερη σε σημεία (π.χ. η πρώτη εξέταση του Φρέντι από τον Μάστερ ή οι συναντήσεις της ομάδας), αλλά ο σχετικά αργός ρυθμός εξέλιξης επιτρέπει στις ερμηνείες να ξεδιπλώσουν τους χαρακτήρες περισσότερο ξεκάθαρα κι εντυπωσιακά, με το ξέσπασμα του Φίνιξ στο κελί ν’ αποτελεί την πιο θεαματικά εκκεντρική στιγμή του.

Εξαιρετική δουλειά έχει γίνει στην επιλογή της χρωματικής παλέτας που ανταποκρίνεται στις έγχρωμες απεικονίσεις της εποχής, ενώ ένας φωτογραφικός συνειρμός που μας άφησε η ταινία, είναι το φως του ήλιου στο συνοφρυωμένο πρόσωπο του Φρέντι, μια εικόνα που δίνει τον ήρωα μελαγχολικό, νοσταλγικό και τραυματισμένο, ‘χρησιμοποιημένο’ από την πατρίδα του, αφημένο με τις μνήμες της ειρήνης και τις πληγές του πολέμου. Με τη σειρά της, η μουσική συμπληρώνει την ψυχολογική πρόοδο των χαρακτήρων και την ισορροπία των σχέσεων, προσδίδοντας παράλληλα στην ιστορία εσωτερικότητα, μυστήριο και αλλοκοτιά.



ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ: «ARGO»

ARGO

Σκην.: Μπεν Άφλεκ

Πρωτ.: Μπεν Άφλεκ, Μπράιαν Κράνστον, Άλαν Άρκιν, Τζον Γκούντμαν, Βίκτωρ Γκάρμπερ, Τεντ Ντόνοβαν

Το 1979 η αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη καταλήφθηκε από εξαγριωμένα πλήθη που ζητούσαν από τις Η.Π.Α. να εκδώσουν τον Σάχη στη χώρα για να τιμωρηθεί. Από το κτήριο κατάφεραν να διαφύγουν εγκαίρως 6 αμερικανοί που κατέφυγαν στο σπίτι του καναδού πρέσβη, τα οποία ανέλαβε να φυγαδεύσει πίσω στην πατρίδα τους ο πράκτορας της CIA,Τόνι Μέντεζ, με το πρόσχημα του γυρίσματος μιας ταινίας επιστημονικής φαντασίας με τίτλο «Αργώ».

Η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία που σκηνοθετεί ο ικανότατος Άφλεκ, βασίζεται στο άρθρο του Τζόσουα Μπέρμαν “Escape from Tehran: How the CIA Used a Fake Sci-Fi Flick to Rescue Americans from Iran” που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Wired τον Μάιο του 2007 με θέμα την πραγματική ιστορία φυγάδευσης αμερικανών πολιτών από το Ιράν στο ξέσπασμα της λεγόμενης ισλαμικής επανάστασης του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Προχθές το βράδυ, το φιλμ βραβεύτηκε με Χρυσές Σφαίρες Καλύτερης Ταινίας (κατηγορία Δράμα) και Σκηνοθεσίας, ενώ είναι ακόμη υποψήφιο για εφτά Όσκαρ.

Πρόκειται για μία απ’ αυτές τις ιστορίες που αν δεν ανακοίνωναν στο ξεκίνημά τους ότι έχουν πραγματικά συμβεί, θα αντιμετωπίζονταν με τη συνηθισμένη δυσπιστία με την οποία προσλαμβάνονται παρόμοιες χολιγουντιανές ιδέες. Μάλιστα, αυτό είναι κι ένα από τα προσόντα της ταινίας, ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο λειτουργεί περισσότερο ως σάτιρα και λιγότερο ως πολιτική ή κατασκοπική ταινία, αφού ο σκοπός της δεν είναι να σχολιάσει την πολιτική κατάσταση της εποχής, όσο να ξετυλίξει μια ιστορία αξιοθαύμαστη ακριβώς λόγω της απιθανότητάς της. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο σατιρίζονται η εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α., η πανταχού παρούσα γραφειοκρατία του συστήματος, η (αν)ικανότητα της CIA, αλλά και το ίδιο το Χόλιγουντ, όχι απλώς μέσα από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ιδέα του Μέντεζ μαζί με τους χολιγουντιανούς συνεργάτες του, αλλά και μέσα από το ίδιο το ιστορικό γεγονός σαν παραλληλισμός ανάμεσα στο σινεμά και τη ζωή, αφού η ιδέα εξαρχής είναι κατεξοχήν χολιγουντιανής στόφας.

Βέβαια, η ταινία μπορεί ν’ αναπαριστά ένα παλιό γεγονός, όμως κυκλοφορεί σε μια εποχή όπου οι σχέσεις ανάμεσα στις Η.Π.Α. και το Ιράν μετά από τόσα χρόνια συνεχίζουν να είναι σταθερά τεταμένες. Δεδομένων λοιπόν των σημερινών συνθηκών, το φιλμ υιοθετεί την αναμενόμενη μονομέρεια μιας χολιγουντιανής ταινίας που ενδιαφέρεται περισσότερο να γιορτάσει το απίθανο παρά να ξύσει μια πολιτική πληγή. Η ιρανική πλευρά εκπροσωπείται στο σενάριο από τον απρόσωπο βίαιο όχλο και τις τηλεοπτικές εικόνες του Χομεϊνί, ενώ η μοναδική ιρανή χαρακτήρας στην οποία δίνεται φωνή, έχει ελάχιστο αφηγηματικό χρόνο και παραμένει συνεργάσιμη με τους αμερικανούς. Ωστόσο, το φιλμ φροντίζει να προλάβει τις όποιες κατηγορίες περί προπαγάνδας, εξιστορώντας σύντομα στην αρχή το μεταπολεμικό πολιτικό παρελθόν του Ιράν, όπου παραδέχεται ευθέως την παρέμβαση των Η.Π.Α. στην άνοδο του Σάχη στην εξουσία, στις τηλεοράσεις περιλαμβάνονται επίσης πλάνα από επιθέσεις φανατισμένων αμερικανών προς ιρανούς μετανάστες στις Η.Π.Α., ενώ οι διάλογοι ανάμεσα στους πράκτορες της CIA παραδέχονται την εξαρχής υπαιτιότητα των αμερικανών για το τρέχον μπέρδεμα στο οποίο οι ίδιοι έριξαν τους εαυτούς τους.

Μ’ αυτόν τον τρόπο η ταινία επιχειρεί να καθησυχάσει τον σκεπτικισμό της πιο υποψιασμένης μερίδας θεατών, και αφού έχει αναγνωρίσει την ιστορική ισορροπία της πλοκής, προχωράει για να αφηγηθεί μια απίθανη ανθρώπινη ιστορία με χιούμορ, πειστική και πλούσια αναπαράσταση εποχής, και καλές ερμηνείες από τα βασικά τουλάχιστον μέλη του καστ, αφού η ομάδα των φυγάδων έχει ελάχιστα να κάνει εκτός από το να ακολουθεί με αγωνία τον Άφλεκ. Λεπτομερειακή παρατήρηση, ότι στη σκηνή του αεροδρομίου το μοντάζ ίσως θα μπορούσε να είναι πιο σφιχτό από τη στιγμή που η ασφάλεια μαθαίνει την αληθινή ταυτότητα των αμερικανών, καθώς ως έχει η αντίδραση των ιρανών μοιάζει ελαφρώς καθυστερημένη. Εσείς πάλι στο τέλος μη βιαστείτε να φύγετε, καθώς οι τίτλοι παρουσιάζουν τα αληθινά πρόσωπα μαζί με φωτογραφικά στιγμιότυπα που ενέπνευσαν συνθέσεις πλάνων μέσα στο φιλμ, καθώς και σύντομο σχόλιο του τότε αμερικανού προέδρου, Τζίμυ Κάρτερ.