Το Σύνταγμα του πρωτομάστορα της επανάστασης του 1821 Ρήγα Φεραίου περιλαμβάνει τις αρχές και τις αξίες της κοινωνίας των πολιτών του νεοσύστατου πολυεθνικού κράτους. Είναι το εργαλείο με το οποίο θα γινόταν η οργάνωση και η διακυβέρνηση του νέου ελληνικού κράτους. Αποτελείται από δυο μέρη:
Α’ μέρος: Τα Δίκαια (δικαιώματα) του ανθρώπου, άρθρα 35.
Β’ μέρος. Το κυρίως Σύνταγμα, άρθρα 124.
Α’ μέρος. Τα φυσικά δίκαια καθορίζονται με το άρθρο 2 και είναι: η Ισότητα, η Ελευθερία, η προσωπική ασφάλεια και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας.
Άρθρο 2.
Αυτά τα φυσικά δίκαια είναι: πρώτον, το να είμεθα όλοι ίσοι και όχι ο ένας κατώτερος από τον άλλον.. δεύτερον, να είμεθα ελεύθεροι και όχι ο ένας σκλάβος του αλλουνού. τρίτον, να είμεθα σίγουροι εις την ζωήν μας, και κανένας να μην ημπορεί να μας την πάρει αδίκως και κατά την φαντασίαν. Και τέταρτον, τα κτήματα όπου έχομεν κανένας να μην ημπορεί να μας εγγίζει, αλλ’ είναι ιδικά μας και των κληρονόμων μας.
Άρθρο 6.
Η Ελευθερία είναι εκείνη η δύναμις που έχει ο άνθρωπος εις το να κάμει όλον εκείνο, όπου δεν βλάπτει εις τα δίκαια των γειτόνων του. Αυτή έχει ως θεμέλιον την φύσιν, διατί φυσικά αγαπώμεν να είμεθα ελεύθεροι. έχει ως κανόναν την δικαιοσύνην, διατί η δικαία ελευθερία είναι καλή.. έχει ως φύλακαν τον Νόμον, διατί αυτός προσδιορίζει, έως πού πρέπει να είμεθα ελεύθεροι. Το ηθικόν σύνορον της Ελευθερίας είναι τούτο το ρητόν:
Μην κάμεις εις τον άλλον εκείνο όπου δεν θέλεις να σε κάμουν.
Άρθρο 22 (Παιδεία).
Όλοι, χωρίς εξαίρεσιν, έχουν χρέος να ηξεύρουν γράμματα. Η Πατρίς έχει (οφείλει) να καταστήσει σχολεία εις όλα τα χωρία δια τα αρσενικά και θηλυκά παιδία. Εκ των γραμμάτων γεννάται η προκοπή, με την οποίαν λάμπουν τα ελεύθερα έθνη. Να εξηγούνται οι παλαιοί ιστορικοί συγγραφείς. εις δε τας μεγάλας πόλεις να παραδίδεται η γαλλική και η ιταλική γλώσσα. η δε ελληνική να είναι απαραίτητος (υποχρεωτική).
Άρθρο 35.
Όταν η Διοίκησις βιάζει, αθετεί, καταφρονεί τα δίκαια του λαού και δεν εισακούει τα παράπονά του, το να κάμει τότε ο λαός ή κάθε μέρος του λαού επανάστασιν να αρπάζει τα άρματα και να τιμωρήσει τους τυράννους του, είναι το πλέον ιερόν από όλα τα δίκαιά του και το πλέον απαραίτητο από όλα τα χρέη του. Αν ευρίσκονται όμως εις τόπον, οπού είναι περισσότεροι τύραννοι (ΦΑΚΕΛΑΚΗΔΕΣ – ΤΟΚΟΓΛΥΦΟΙ – ΜΙΖΑΔΟΡΟΙ – ΚΛΕΦΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΑΣΤΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ), οι πλέον ανδρείοι πατριώται και φιλελεύθεροι πρέπει να πιάσουν τα περάσματα των δρόμων και τα ύψη των βουνών, εν όσω ν’ ανταμωθούν πολλοί, να πληθύνει ο αριθμός των, και τότε να αρχίσουν την επιδρομήν κατά των τυράννων, κάμνοντες εις κάθε δέκα ανθρώπους έναν δέκαρχον, εις τους 50 πεντηκόνταρχον, εις τους εκατόν εκατόνταρχον.. ο χιλίαρχος έχει δέκα εκατοντάρχους και ο στρατηγός τρεις χιλιάρχους, ο δε αρχιστράτηγος πολλούς στρατηγούς.
Τα χρέη των πόλεων, πολιτειών, χωρών και των κατά μέρος πολιτών, όπου εχρεωστούντο παρθέντα προ πέντε χρόνων (με τοκογλυφικούς όρους) και εις αυτό το διάστημα επληρώνετο διάφορον (τόκος) εις τους δανειστάς, η παρούσα Διοίκησις τα αναιρεί, και οι δανεισταί δεν έχουν να ζητούν εις το εξής μήτε κεφάλαιον, μήτε διάφορον από τους χρεώστας, ωσάν όπου επήραν τα δάνειά των, διότι διπλώνουν τα κεφάλαια εις πέντε χρόνους.
Σημείωση 1. Το άρθρο αυτό αποτελείται από τρία μέρη. Το πρώτο μέρος αναφέρεται στην αντίσταση που οφείλει να προβάλει ο λαός όταν η διοίκηση καταπατεί τα δικαιώματά του και τον προτρέπει ακόμη και σε επανάσταση. Το δεύτερο περιγράφει την οργάνωση των στρατιωτικών μονάδων ενώ το τρίτο αναφέρεται στην κήρυξη σεισάχθειας, δηλαδή στην κατάργηση των χρεών, αυτό που σήμερα λέμε τοκογλυφία από ιδιώτες και πανωτόκια από τις Τράπεζες, που παρ’ όλες τις εξαγγελίες που έγιναν και γίνονται εξακολουθούν να υπάρχουν.
Σημείωση 2. Στο σημερινό σύνταγμα αντί του άρθρου αυτού υπάρχουν το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών και τα άρθρα 61 και 62 για την ασυλία των βουλευτών. Διαβάστε τα και θαυμάστε τα.
Κυρίως Σύνταγμα.
Άρθρο 1.
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ είναι μία, όπου συμπεριλαμβάνει εις τον κόλπον της διάφορα γένη και θρησκείας. δεν θεωρεί τας διαφοράς των λατρειών με εχθρικόν μάτι. είναι αδιαίρετος μ’ όλον οπού ποταμοί και τα πελάγη διαχωρίζουν τες επαρχίες της, αι οποίαι είναι ένα συνεσφιγμένον αδιάλυτον σώμα.
Άρθρο 39.
Το Νομοδοτικόν Σώμα, όπερ και Βουλή ονομάζεται, είναι συνθεμένον από 750* υποκείμενα (πρώτη ύλη). Οι μεν 500 είναι οι νεώτεροι και ονομάζεται Η ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ 500, αυτοί προβάλλουν Νόμους. Οι δε 250 είναι οι γεροντότεροι, και ονομάζεται ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΓΕΡΟΝΤΩΝ. αυτοί επικυρώνουν τους προβληθέντας Νόμους παρά τω 500, ή τους ακυρούσιν, αν δεν τους εύρουν εύλογον. Εκείνοι, ως νεώτεροι, είναι εφευρετικοί και δραστήριοι. τούτοι ως γεροντότεροι, κριτικότεροι και εξερευνητικοί. Το σώμα τούτο είναι εν αιώνιον εις το έργον του. Αν και αλλάζουν τα υποκείμενα, το σώμα όμως μένει ολόκληρον, και αι προσταγαί του δεν αλλάζουν με την αλλαγήν των υποκειμένων.
* Σημείωση 3. Ο αριθμός 750 φαίνεται υπερβολικός όμως o Ρήγας οραματίζεται ένα κράτος που περιλαμβάνει όλα τα Βαλκάνια.
