Σύγκριση των πρώτων συνεπειών της πολιτικής των μνημονίων στα δηλωθέντα εισοδήματα στην Κρήτη και στους νομούς της το 2010 με εκείνα στο Σύνολο Χώρας
Στις αρχές Δεκεμβρίου ανακοινώθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών τα δηλωθέντα εισοδήματα φυσικών προσώπων το οικονομικό έτος 2011, δηλαδή τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν το έτος 2010. Με βάση τα στοιχεία και τα αντίστοιχα του έτους 2009, στο πρώτο μέρος του άρθρου αυτού εξετάζουμε τις μεταβολές στον αριθμό των φορολογικών δηλώσεων, στο συνολικό δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε χιλιάδες ευρώ και στο κατά φορολογική δήλωση δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα (εισόδημα απ’ εδώ κι’ εμπρός) σε ευρώ και την ποσοστιαία μεταβολή τους το 2010 σε σχέση με το 2009 στην Κρήτη και στους νομούς της σε σύγκριση με εκείνα στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα, δηλαδή το σύνολο των νομών της χώρας μείον τους νομούς (νομαρχίες) της Περιφέρειας Αττικής, στην οποία παράγεται σχεδόν το 50% του ΑΕΠ με αποτέλεσμα το κατά φορολογική δήλωση δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ να είναι υψηλότερο. Στο δεύτερο μέρος του άρθρου εξετάζουμε το κατά φορολογική δήλωση δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ κατά κατηγορία επαγγελμάτων το 2010 στο νομό Ηρακλείου σε σύγκριση με το μέσο όρο στην Κρήτη, στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα.
Ι. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ 2010 ΜΕ ΕΚΕΙΝΑ ΤΟΥ 2009 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΜΕ ΕΚΕΙΝΑ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΧΩΡΑ
Το 2009 ήταν το έτος στο οποίο σημειώθηκε σημαντική καθίζηση του ΑΕΠ σε όλα τα κράτη της Ε.Ε. και, φυσικά, και στην Ελλάδα εξαιτίας της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, οι πρώτες συνέπειες της οποίας είχαν αρχίσει να διαφαίνονται στα τέλη του 2008. Το 2009, όμως, δεν είχε αρχίσει η εφαρμογή της πολιτικής των Μνημονίων με τις περικοπές μισθών, συντάξεων και επιδομάτων και τις συνεχείς αυξήσεις φόρων. Η πολιτική αυτή άρχισε να εφαρμόζεται μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου τον Απρίλιο του 2010. Οι πρώτες μικρές (σε σχέση με τα επόμενα έτη) επιπτώσεις της πολιτικής αυτής στα δηλωθέντα εισοδήματα των φορολογουμένων απεικονίζονται στα στοιχεία για τα εισοδήματα του 2010.
Έχοντας υπόψη τα όσα προαναφέρθηκαν στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα 1 δίνεται ο αριθμός των φορολογικών δηλώσεων του εισοδήματος φυσικών προσώπων στην Κρήτη και στους νομούς της, στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα το 2009, στην 2η το 2010 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή τους το 2010 σε σχέση με το 2009. Στο δεύτερο μέρος δίνονται τα στοιχεία για το συνολικό δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα φυσικών προσώπων σε χιλιάδες ευρώ και στο τρίτο μέρος το κατά φορολογική δήλωση (Κ.Φ.Δ.) δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ στις ίδιες περιοχές.
Από τον Πίνακα 1 φαίνεται ότι το 2010 σε σχέση με το 2009:
- Ο αριθμός των φορολογικών δηλώσεων αυξήθηκε ελαφρά στους νομούς Λασιθίου, Ρεθύμνης και Χανίων, αλλά μειώθηκε στο νομό Ηρακλείου, με αποτέλεσμα να σημειωθεί μικρή μείωσή του στην Κρήτη. Η μείωση στο νομό Ηρακλείου ήταν διπλάσια εκείνης που σημειώθηκε στο Σύνολο Χώρας, ενώ στην Υπόλοιπη Χώρα σημειώθηκε μικρή αύξηση.
- Το συνολικό δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε χιλιάδες ευρώ μειώθηκε σε όλες τις περιοχές. Η μείωσή του στο νομό Ρεθύμνης ήταν η μεγαλύτερη ανάμεσα στους νομούς της Κρήτης και ακολουθεί ο νομός Ηρακλείου. Τόσο οι μειώσεις στους νομούς αυτούς όσο και η μείωση στην Κρήτη ήταν μεγαλύτερες απ’ ό,τι η μείωση στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα. Η μείωση στους νομούς Λασιθίου και Χανίων ήταν μικρότερη απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας, αλλά μεγαλύτερη απ’ ό,τι στην Υπόλοιπη Χώρα.
- Στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ στους νομούς Ρεθύμνου, Λασιθίου και Χανίων και στην Κρήτη σημειώθηκε μεγαλύτερη μείωση απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα. Η μείωση στο νομό Ηρακλείου ήταν μικρότερη απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας, αλλά μεγαλύτερη απ’ ό,τι στην Υπόλοιπη Χώρα.
- Το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ σε όλους τους νομούς της Κρήτης και στη Κρήτη ήταν χαμηλότερο απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας τόσο το 2009 όσο και το 2010. Και τα δύο έτη το υψηλότερο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα είχε ο νομός Ηρακλείου και ακολουθούσαν οι νομοί Ρεθύμνου, Χανίων και Λασιθίου. Οι τρεις πρώτοι νομοί είχαν και τα δύο έτη Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα υψηλότερο απ’ ό,τι στην Υπόλοιπη Χώρα, ενώ ο νομός Λασιθίου χαμηλότερο.
ΙΙ. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ Κ.Φ.Δ. ΔΗΛΩΘΕΝΤΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΜΕ ΕΚΕΙΝΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΧΩΡΑ
Στην 1η στήλη του Πίνακα 2 δίνεται το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα των εισοδηματιών, των Εμπόρων, Βιομηχάνων, Βιοτεχνών και Επαγγελματιών (Ε.Β.Β.Ε.), Γεωργών κλπ, Μισθωτών, Ελεύθερων Επαγγελματιών και Συνταξιούχων το 2010 στο νομό Ηρακλείου, στη 2η στήλη τα αντίστοιχα στοιχεία στην Κρήτη ως σύνολο, στην 3η στο Σύνολο Χώρας και στην 4η στην Υπόλοιπη Χώρα.
Από τον Πίνακα 2 φαίνεται ότι το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ το 2010 των:
- Εισοδηματιών στο νομό Ηρακλείου ήταν υψηλότερο απ’ ό,τι στην Κρήτη ως σύνολο και την Υπόλοιπη Χώρα, αλλά χαμηλότερο απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας.
- Ε.Β.Β.Ε. στο Νομό Ηρακλείου ήταν χαμηλότερο απ’ ό,τι στην Κρήτη ως σύνολο, στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα.
- Γεωργών κλπ στο νομό Ηρακλείου ήταν υψηλότερο απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα, αλλά χαμηλότερο απ’ ό,τι στην Κρήτη ως σύνολο.
- Μισθωτών στο νομό Ηρακλείου ήταν υψηλότερο απ’ ό,τι στην Κρήτη ως σύνολο, αλλά χαμηλότερο απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας και στην Υπόλοιπη Χώρα.
- Ελεύθερων επαγγελματιών στο νομό Ηρακλείου ήταν υψηλότερο απ’ ό,τι στην Κρήτη ως σύνολο και στην Υπόλοιπη Χώρα, αλλά χαμηλότερο απ’ ό,τι στο Σύνολο Χώρας.
- Συνταξιούχων στο νομό Ηρακλείου ήταν υψηλότερο απ’ ό,τι στην Υπόλοιπη Χώρα, αλλά χαμηλότερο απ’ ό,τι στην Κρήτη ως σύνολο και στο Σύνολο Χώρας.
Από την ανάλυση που έγινε στο πρώτο μέρος του άρθρου αυτού φάνηκε ότι οι μειώσεις στο δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε χιλιάδες ευρώ και στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ το 2010 σε σχέση με το 2009 ήταν, σχετικά, μικρές. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα μέτρα του πρώτου Μνημονίου εφαρμόστηκαν μόνο για λίγους μήνες του 2010.
Οι πολύ σοβαρές συνέπειες των περικοπών σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα καθώς της αύξησης της φορολογίας που εφαρμόζουν όλες οι κυβερνήσεις από το 2010 και μέχρι και σήμερα, εκτελώντας τις δεσμεύσεις των Μνημονίων και τις εντολές της τρόϊκας, θα φανούν στο δηλωθέν εισόδημα του 2011 και, περισσότερο, στο εισόδημα του 2012 που θα δηλωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2013. Οι συνέπειες αυτές, δηλαδή οι μεγάλες μειώσεις στο κατά φορολογική δήλωση δηλωθέν εισόδημα σε ευρώ τόσο του συνόλου των φορολογουμένων όσο και των επιμέρους κατηγοριών τους θα γίνουν γνωστές για μεν τα εισοδήματα του 2011 μετά το πρώτο εξάμηνο του 2013 για δε τα εισοδήματα του 2012 μετά το πρώτο εξάμηνο του 2014. Η καθυστέρηση της γνωστοποίησης των στοιχείων αυτών οφείλεται στο χρόνο που απαιτείται για την πλήρη εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων των ετών αυτών.
* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι τέως αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
