Διήμερο εκδηλώσεων τιμής και μνήμης για τη δράση και θυσία της Κρητικής Χωροφυλακής το 1912-1913 στη Θεσσαλονίκη διοργάνωσε η Παγκρήτια Αδελφότητα Μακεδονίας σε συνεργασία με την Πολιτιστική Εταιρία Χρωμοναστηρίου “ο Μύλος του Πρινάρη”, τον Στρατηγό ε.α. λαογράφο Σταύρο Φωτάκη και τον Λαογραφικό Όμιλο “ΚΟΥΡΗΤΕΣ“.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν το Σάββατο 15 Δεκεμβρίου, στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Μακεδονία, σε μια κατάμεστη αίθουσα από Κρήτες και Μακεδόνες τους οποίους στην είσοδο του αμφιθεάτρου υποδέχονταν τα μέλη του Δ.Σ. της Παγκρητίου Αδελφότητας Μακεδονίας με κρητικά κεράσματα και μπόλικη τσικουδιά.
Στο χώρο υποδοχής δέσποζε η μορφή του Κρητικού Χωροφύλακα της εποχής εκείνης, η οποία παρέπεμπε νοερά στους λυγερόκορμους φρουρούς της πόλης το 1912-13.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με προσφώνηση του Προέδρου της Παγκρήτιας Αδελφότητας Μακεδονίας κ. Πέτρου Ι. Πετρακάκη.
Ξεκινώντας την αναφορά του στη “Σύσταση της Κρητικής Χωροφυλακής και τη Δράση της”, ο Μιχάλης Επ. Πριναράκης, συγγραφέας του βιβλίου με τον παραπάνω τίτλο για τη Χωροφυλακή της Κρητικής Πολιτείας, του οποίου 300 αντίτυπα μοίρασε δωρεάν στο ακροατήριο, άρχισε τον χαιρετισμό του με το παρακάτω εξάστιχο:
“Φιλιά και χαιρετίσματα φέρνω
σας απ’ τη γ-Κρήτη
και μιαν αντρίστικη βουλή
του γέρο Ψηλορείτη:
Μια κι ήσασταν αγωνιστές
ούλοι σας απ τη φύση,
μη σας τρομάσει ο πόλεμος
που κουβαλεί η κρίση.
Εμείς επολεμήσαμε με μπάλες
και με βόλια
θα πολεμήσομε γ-κι εδά
με τουτανέ τα ξόμπλια”.
Στη συνέχεια ο Παττακομανώλης χαιρέτησε με την παρακάτω μαντινάδα:
“Σε τουτηνέ τη μάζωξη
τιμούμεν αντριωμένους
Κρήτες τση Χωροφυλακής
δαφνοστεφανομένους”.
Η εμφάνιση των “ΚΟΥΡΗΤΩΝ” ήταν άψογη, τόσο από άποψη αντρικών και γυναικείων ενδυμασιών, όσο και από άποψη σεμνότητας με την οποία διαφυλάσσουν την Κρητική Χορευτική Παράδοση.
Ακολούθησε ο Σταύρος Φωτάκης Στρατηγός ε.α. της Ελληνικής Αστυνομίας, που πέραν του ότι υπήρξε άψογος στην αφηγηματική παρουσία κατέπληξε με το ριζίτικο τραγούδι “Σε ψηλό βουνο” και τη μαντινάδα του Ελευθερίου Βενιζέλου “Σαν είναι ο τράγος δυνατός….”.
Την Κυριακή 16 Δεκεμβρίου τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό Της Του Θεού Σοφίας, υπέρ των αγωνισαμένων και πεσόντων ανδρών της Κρητικής Χωροφυλακής κατά την διάρκεια της μάχης που δόθηκε εντός του ναού το 1913 για την αποτροπή ανακατάληψης της από τα βουλγαρικά στρατεύματα. Στη συνέχεια οι βρακοφόροι της Παγκρητίου και των Κου- ρητών περπάτησαν μέχρι τον Ανδριάντα του κρητικού Μακεδονομάχου Αγωνιστή, όπου κατέθεσαν στεφάνια στην μνήμη των θυσιασθέντων Κρητών. Οι εκδηλώσεις έλαβαν τέλος στην αίθουσα “ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ” της Παγκρητίου Αδελφότητας Μακεδονίας το βράδυ της Κυριακής, με πρωταγωνιστή τον Μιχάλη Πριναράκη, ο οποίος ξεκίνησε με ένα συγκινητικό χριστουγεννιάτικο διήγημα -ένα ευθυμογράφημα για το ποδαρικό στη γ-Κρήτη και τα “καλαντρα για τσοι Κρητικούς “. Στη συνέχεια , παρουσίασε μια πρωτότυπη εκδοχή του ποιοτικού μεγαλουργήματος του Βιτσέντζου Κορνάρου “Ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ”. Ακολούθησε μια εξίσου πρωτότυπη αναφορά στη Κρητική Μαντινάδα.
Το κλείσιμο της βραδιάς έγινε με “Πριναρότσιτες” για αρκετή ώρα με γέλια ατελείωτα.
