Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Καταργείται το ρυθμιστικό του Ηρακλείου!

Στο πιο κρίσιμο στάδιο εξέληξης του καταργείται το ρυθμιστικό του Ηρακλείου, καθώς η κυβέρνηση δρομολογεί μια ριζική μεταρρύθμιση του συστήματος του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, που θα είναι πλήρως εναρμονισμένη με τις fast track επιταγές του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής.

Η σχετική πρόταση που ετοίμασε το υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΚΑ) και βρίσκεται σε φάση διαβούλευσης ανατρέπει ριζικά τον όποιο σχεδιασμό ανάπτυξης και πολεοδομικής εξέλιξης που είχε δρομολογηθεί στο νομό Ηρακλείου μέσα από ένα ανοικτό διάλογο όλων των τοπικών φορέων για την συγκρότηση του ρυθμιστικού σχεδίου, που πλέον αποτελεί παρελθόν (όπως και τα υπό θεσμοθέτηση ρυθμιστικά σχέδια Ιωαννίνων, Πάτρας, Βόλου, Λάρισας).

Η μεταρρύθμιση που δρομολογεί η Κυβέρνηση αλλάζει τον χωρικό σχεδιασμό τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.

Ειδικότερα, το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης το οποίο έχει δεσμευτικό χαρακτήρα για τη Διοίκηση καταργείται και ενσωματώνεται σε ένα κείμενο αρχών πολιτικής χωρικής οργάνωσης το οποίο θα «παντρεύει» το χωρικό και το αναπτυξιακό μοντέλο.

Το νέο αυτό κείμενο θα αποτελεί απλώς πολιτική δέσμευση. Το ισχύον εθνικό χωροταξικό θα συνεχίσει να ισχύει έως ότου ενσωματωθεί στη νέα πράξη.

Δεσμευτικό χαρακτήρα για τον δημόσιο τομέα θα έχουν τα Ειδικά Πλαίσια Χωρικής Οργάνωσης, τα οποία θα αντικαταστήσουν τα Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης.

Τα Περιφερειακά Χωροταξικά θα καταρτίζονται πλέον από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και όχι από το ΥΠΕΚΑ. Θα δίνουν, όπως αναφέρει η πρόταση του υπουργείου, «κατευθύνσεις για τομείς ή κατηγορίες χώρου», θα είναι δεσμευτικά για τον δημόσιο τομέα και τα υποκείμενα σχέδια και «άμεσα εφαρμόσιμα για έργα και δράσεις περιφερειακής εμβέλειας». Επίσης θα περιλαμβάνουν ειδικές κατευθύνσεις για τα μεγάλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας.

Τα Περιφερειακά Χωροταξικά θα καταρτίζονται πλέον από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και όχι από το ΥΠΕΚΑ. Θα δίνουν, όπως αναφέρει η πρόταση του υπουργείου, «κατευθύνσεις για τομείς ή κατηγορίες χώρου», θα είναι δεσμευτικά για τον δημόσιο τομέα και τα υποκείμενα σχέδια και «άμεσα εφαρμόσιμα για έργα και δράσεις περιφερειακής εμβέλειας». Επίσης θα περιλαμβάνουν ειδικές κατευθύνσεις για τα μεγάλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας. Τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) μετατρέπονται σε Τοπικά (ή Δημοτικά) Πλαίσια Χωρικής Οργάνωσης και δεν θα έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα ούτε για τη διοίκηση ούτε για τους πολίτες όπως τα ΓΠΣ. Οπως αναφέρεται στην πρόταση του ΥΠΕΚΑ, θα περιλαμβάνουν «κατευθύνσεις για την οργάνωση του χώρου σε επίπεδο Καλλικράτειου δήμου».

Αλλάζουν

οι πολεοδομικές μελέτες…

Οι πολεοδομικές μελέτες αλλάζουν όνομα. Στην πρόταση ονομάζονται Σχέδια χρήσεων γης ή Σχέδια τοπικών ρυθμίσεων. Ωστόσο οι συντάκτες της σημειώνουν ότι «θα αναζητηθεί ο κατάλληλος τίτλος αν υιοθετηθεί το σενάριο αυτό».

Οπως αναφέρεται, «θα υπάρχουν διάφορες κατηγορίες τέτοιων σχεδίων ανάλογα με την περιοχή εφαρμογής: Περιοχή εκτός σχεδίου, επέκταση σχεδίου πόλης, αναθεώρηση σχεδίου πόλης, οργανωμένος υποδοχέας, πολεοδόμηση οικισμού. Σε κάθε περίπτωση θα περιλαμβάνουν σχέδιο χρήσεων γης, όρους και περιορισμούς δόμησης, μαζί με άλλα στοιχεία που θα απορρέουν από τις ειδικότερες ανάγκες της περιοχής εφαρμογής». Τα σχέδια θα εκπονούνται από τους δήμους. Το ρυμοτομικό σχέδιο θα εκπονείται από τον δήμο με απόφαση Περιφερειάρχη ή Δημάρχου σε επόμενο στάδιο ως αυτοτελής πράξη και συγχωνεύεται σε αυτό η Πράξη Εφαρμογής.

Οι στόχοι

Στόχος του ΥΠΕΚΑ, όπως τονίζεται στην πρόταση της μεταρρύθμισης, είναι η εξοικονόμηση πόρων, η απλοποίηση των διαδικασιών και η ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας, δεδομένων των οικονομικών συνθηκών. Μάλιστα, επισημαίνεται ότι «αντικείμενο της μεταρρύθμισης είναι η επεξεργασία ενός νέου συστήματος σχεδιασμού, που θα ανταποκρίνεται στις τρέχουσες ανάγκες της χώρας, περιλαμβανομένων των αναπτυξιακών επενδύσεων» ενώ ταυτόχρονα θα εξασφαλίζει, όπως υποστηρίζουν οι συντάκτες της πρότασης, και την περιβαλλοντική προστασία.

Για την ολοκλήρωση του νέου συστήματος σχεδιασμού, σύμφωνα με το ΥΠΕΚΑ είναι αναγκαία η μεταρρύθμιση και της νομοθεσίας περί εκτός σχεδίου δόμησης, μια νέα κωδικοποίηση των κατηγοριών χρήσεων γης, των εισφορών σε γη και η βελτίωση των τρόπων πολεοδόμησης με ιδιωτική πρωτοβουλία.