Στο 30% ανήλθε το ποσοστό της αδήλωτης εργασίας στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με τους ελέγχους του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, όπως καταγράφεται στην ανάλυση του ΙΟΒΕ «Η έννοια της αδήλωτης εργασίας και τα χαρακτηριστικά της».

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στην ανάλυση, καταγράφεται η ανάπτυξη μιας δευτερεύουσας αγοράς εργασίας με αντίστοιχα χαρακτηριστικά της επίσημης, στην οποία είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο το φαινόμενο της αδήλωτης απασχόλησης.

Στην Ελλάδα μάλιστα, σύμφωνα πάντα με το ΙΟΒΕ, το φαινόμενο της αδήλωτης απασχόλησης καταγράφεται πιο έντονα συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ειδικότερα, η αδήλωτη (ή μαύρη) εργασία εντοπίζεται στα άτομα (ημεδαπούς ή νόμιμους μετανάστες) που εργάζονται ανασφάλιστοι και δεν εμφανίζονται σε καμία συναλλαγή του εργοδότη με τις αρμόδιες Αρχές (π.χ. ΙΚΑ), όπως και σε αλλοδαπούς που βρίσκονται παράνομα στη χώρα.

Στις παραπάνω μορφές ανασφάλιστης εργασίας, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, θα πρέπει να περιλαμβάνεται και η «πλημμελής ασφάλιση» των ήδη ασφαλισμένων, δηλαδή η απόκρυψη είτε ημερών/ωρών εργασίας είτε τμήματος του ασφαλιστέου ποσού.

Όπως τονίζεται στη μελέτη, η αδήλωτη εργασία συνδέεται με την ανάπτυξη της παραοικονομίας, η οποία εκτιμάται στο 25% περίπου του ΑΕΠ της χώρας, ενώ συνεπάγεται μεγάλες απώλειες για τα ασφαλιστικά ταμεία μέσω της εισφοροδιαφυγής. Το γεγονός αυτό συμβάλλει στη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, καθώς διαρρηγνύεται η σχέση μεταξύ καταβολής κοινωνικών εισφορών από εργοδότες-εργαζομένους και κοινωνικών παροχών από την πλευρά της πολιτείας.

Ταυτόχρονα, αποτελεί μια μορφή αθέμιτου ανταγωνισμού στην επιχειρηματικότητα, καθώς επιχειρήσεις που εφαρμόζουν την εργατική νομοθεσία, αντιμετωπίζουν δυσκολίες να επεκτείνουν (ή ακόμα και να διατηρήσουν) τη δραστηριότητά τους, σε αντίθεση με εκείνες που καταφεύγουν σε πρακτικές που συνδέονται με την παραοικονομική δραστηριότητα.

Στην ανάλυση του ΙΟΒΕ μάλιστα, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), το ποσοστό της ανασφάλιστης εργασίας στο σύνολο των κλάδων της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας ανήλθε στο 30% το 2011.

Ενδεικτικά, από τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν (από τα μικτά κλιμάκια ΣΕΠΕ και ΕΥΠΕΑ) σε 20 χιλιάδες επιχειρήσεις (ή 3% του συνόλου της χώρας) σε ολόκληρη την επικράτεια, διαπιστώθηκε ότι από τους 67 χιλιάδες εργαζόμενους σε αυτές, οι 20 χιλιάδες ήταν ανασφάλιστοι και μη καταχωρημένοι στα ειδικά βιβλία νεοπροσλαμβανόμενου προσωπικού, με την πλειοψηφία αυτών (59%) να είναι Έλληνες.