Του Κώστα Μπογδανίδη

Δυναμική και... αποστομωτική είναι η απάντηση που δίνει η Περιφέρεια Κρήτης στο υπουργείο Εσωτερικών μετά τις αιτιάσεις του τελευταίου για το σχεδιασμό διαχείρισης των απορριμμάτων. Όπως είχε αποκαλύψει η “Π” το υπουργείο είχε ζητήσει με ανάλογο ύφος εξηγήσεις γιατί εγκαταλείφθηκαν η κεντρική μονάδα, η καύση και μια σειρά από μεθόδους που είχε ο πρώτος σχεδιασμός, δείχνοντας να μην κατανοεί –και να αγνοεί- τις συνθήκες που υπάρχουν στην περιοχή μας!

Στην απάντηση της Περιφέρειας, που φέρνει σήμερα στη δημοσιότητα η “Π” η αιχμή για την άγνοια που υπάρχει σχετικά με τις ιδιαιτερότητες είναι σαφής:

«Στρατηγική μας επιλογή ήταν ο σχεδιασμός μας, όχι μόνο να δίνει λύση στη διαχείριση των απορριμμάτων του νησιού μας, η οποία να πληροί τις προϋποθέσεις και τους στόχους της νομοθεσίας, αλλά κύρια να μπορεί επιτέλους να υλοποιηθεί και να μη παραμείνει άλλος ένας σχεδιασμός εγκεκριμένος μεν, αλλά ανεφάρμοστος» τονίζεται στο έγγραφο που εστάλη και υπογράφεται από τον αρμόδιο αναπληρωτή προϊστάμενο κ.Βασιλάκη.

Η απάντηση είναι αναλυτική όσον αφορά τα τεχνικά στοιχεία, αλλά και “πολιτική” καθώς η Περιφέρεια κι ο περιφερειάρχης είχαν ξεκαθαρίσει ότι χωρίς πολιτική βούληση, συνεργασία των φορέων και συγκερασμό των απόψεων δεν θα προχωρήσει τίποτα. Πολύ περισσότερο χωρίς την συναίνεση των τοπικών κοινωνιών. Αυτό είναι και το μήνυμα προς το υπουργείο δείχνοντας ότι η Περιφέρεια δεν ανησυχεί για τις ενστάσεις που έχουν υποβληθεί αφού έχει ξεκάθαρη πολιτική σε αυτό.

«Τα περιθώρια για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος του νησιού μας έχουν στενέψει επικίνδυνα και θεωρήσαμε ότι αυτή τη φορά δεν έχουμε το δικαίωμα να αποτύχουμε, θέτοντας σε κίνδυνο την αναπτυξιακή προοπτική του νησιού μας, αλλά κυρίως την υγεία των κατοίκων του» τονίζει στο έγγραφο η Περιφέρεια και επισημαίνει:

«Με βάση λοιπόν τη στρατηγική μας αυτή επιλογή, με την οποία ασφαλώς, όπως θέλουμε να πιστεύουμε, συμφωνείτε και εσείς και σεβόμενοι το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο όπως έχει διαμορφωθεί μετά την έλευση της οικονομικής κρίσης, που διαπερνά όχι μόνο το κράτος αλλά και όλους τους πολίτες, επιλέξαμε ένα σύστημα διαχείρισης οικονομικό από πλευράς κατασκευής και λειτουργίας, και κυρίως αποφύγαμε νέες χωροθετήσεις μονάδων, που και χρονοβόρες είναι, αλλά εμπεριέχουν και πολύ υψηλό ρίσκο υλοποίησης».

Τι έδειξε η εμπειρία

Όπως αναφέρει, η εμπειρία «έχει καταδείξει ότι επί 12 έτη (δηλαδή από το 2001 που εγκρίθηκε ο πρώτος ΠΕΣΔΑΚ) παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν συστηματικά για την ολοκλήρωση των έργων που περιλαμβάνονταν στους ΠΕΣΔΑΚ από τους αρμόδιους φορείς, η ΚΜΕΑ η οποία αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα των σχεδιασμών με κεντροβαρικό ρόλο σε αυτούς, ήταν το έργο που συναντούσε τις περισσότερες αντιδράσεις και δυσκολίες ως προς την υλοποίησή του, είτε λόγω χωροθέτησης, είτε λόγω τεχνολογίας, είτε λόγω μεγέθους (αντιδράσεις στο ενδεχόμενο μία περιοχή να υποδεχτεί τα απορρίμματα του συνόλου της Κρήτης)» .

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι με βάση τον υφιστάμενο ΠΕΣΔΑΚ, η Κεντρική Μονάδα θα έπρεπε να λειτουργεί από 1-1-2011 (έχουμε δηλαδή ήδη μία υστέρηση χρονική όχι μόνο δύο ετών, δεδομένου ότι για να λειτουργήσει μία μονάδα θα πρέπει να έχει προηγηθεί η κατασκευή της, αλλά περίπου πέντε ετών, αν θεωρηθεί ότι όλα θα κυλήσουν ομαλά για την έναρξη της υλοποίησής της αύριο).

Τονίζεται επίσης ότι η Περιφέρεια είχε ως κεντρικό και βασικό άξονά της, κατά την αναθεώρηση του σχεδιασμού, την αποφυγή νέων χωροθετήσεων και γι’ αυτό μονάδες που προκρίνονται στο επιλεγμένο σενάριο δυνητικά μπορούν να υλοποιηθούν σε υφιστάμενες θέσεις έργων διαχείρισης στερεών αποβλήτων και ως εκ τούτου δίδεται η δυνατότητα να αποφευχθούν θέματα απαλλοτριώσεων ή άλλων γραφειοκρατικών χρονοβόρων διαδικασιών.

“Επομένως, η επαναφορά ενός σεναρίου με μία κεντρική μονάδα διαχείρισης, που πολύ συχνά αναφέρεται στην επιστολή σας, θα πυροδοτήσει νέες καθυστερήσεις κι ενδεχομένως και νέες αστοχίες και γι αυτό και στην εκτίμηση του ρίσκου, θεωρείται και είναι το ρίσκο μεγαλύτερο”.

Τι εξέτασαν

Πιο ειδικά αναφέρεται ότι εξετάσανε:

- το επενδυτικό κόστος κάθε υποψήφιου σεναρίου, καθώς και το λειτουργικό κόστος των προτεινόμενων μονάδων (από τη σύγκριση αυτή το προβάδισμα έχει η προκρινόμενη λύση).

- το υψηλό κόστος μεταφοράς των ΑΣΑ από όλες τις Π.Ε. προς την Κεντρική Μονάδα, το οποίο με την αναμενόμενη εξέλιξη των τιμών πετρελαίου δεν ισοσκελίζεται από τις οικονομίες κλίμακας της μονάδας.

- το γεγονός ότι η εξάρτηση της ΔΣΑ των τριών Περιφερειακών Ενοτήτων από τη λειτουργία μίας μόνο Μονάδας, καθιστά ευάλωτη την ισορροπία του συστήματος από κάθε πιθανή αστοχία στη διαχρονική λειτουργία της μονάδας (η ύπαρξη μικρότερων αποκεντρωμένων μονάδων προσδίδει μεγαλύτερη ευελιξία και ταιριάζει καλύτερα στο ήδη διαμορφωμένο τοπίο διαχείρισης απορριμμάτων της Κρήτης),

- το φαινόμενο των έντονων αντιδράσεων των τοπικών κοινωνιών για την αποδοχή του συνόλου των απορριμμάτων στην οποιαδήποτε προτεινόμενη θέση, σε συνάρτηση με την έλλειψη περιβαλλοντικής παιδείας της κοινωνίας που οδηγεί σε συμπεριφορές και φαινόμενα «όχι στην αυλή μου», ΝΙΜΒΥ (not in my back yard),

- την προτεραιότητα που δίδεται βάσει της οδηγίας πλαίσιο 2008/98/ΕΚ, στον παράγοντα ενεργοποίησης των πολιτών και κατά συνέπεια των τοπικών κοινωνιών, προκειμένου να επιτευχθούν οι ποσοτικοποιημένοι στόχοι της Οδηγίας με την εξάντληση της ιεραρχίας επαναχρησιμοποίηση-ανακύκλωση -ανάκτηση-διάθεση αποβλήτων”.

Στη συνέχεια γίνεται αναλυτική αναφορά στα προτεινόμενα σενάρια επισημαίνοντας ότι “στον ΠΕΣΔΑ δεν γίνεται χωροθέτηση μονάδων διαχείρισης. Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία ο ορισμός της καταλληλότερης θέσης για τις εγκαταστάσεις έργων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων αποτελεί αντικείμενο της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Στο ένα από τα σενάρια που εξετάστηκαν συμπεριλαμβανόταν και μία μονάδα ΚΜΕΑ. Όπως προκύπτει και από τη μελέτη όμως, στη συγκριτική αξιολόγηση που γίνεται μεταξύ των σεναρίων, δεν λαμβάνεται υπόψη ο παράγοντας «χωροθέτηση». Συνεπώς δεν υπάρχει λόγος για την αύξηση των σεναρίων με «διαφορετική προτεινόμενη χωροθέτηση» όπως αναφέρεται στο έγγραφό σας.

Ανεξάρτητα από αυτό, όπως προαναφέραμε, η υλοποίηση του προϋφιστάμενου σχεδιασμού, δεν προχώρησε μέχρι σήμερα, κυρίως λόγω κοινωνικών αντιδράσεων ως προς την υλοποίηση μιας τέτοιου είδους μονάδας, από όλους τους τοπικούς φορείς, υπηρεσίες, πολίτες και οργανώσεις, ανεξάρτητα από την περιοχή που θα μπορούσε να χωροθετηθεί. Επιπλέον, σύμφωνα με τη νέα κοινοτική



και εθνική νομοθεσία, απαιτείται να προηγείται κατά τη διαχείριση η ανακύκλωση – ανάκτηση των αποβλήτων από την καύση και την ταφή αυτών.

Ανεξάρτητα από αυτό, επισημαίνεται, σας γνωρίζουμε ότι όταν ξεκίνησε η αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ,

υπήρχαν ήδη προχωρημένες μελέτες έργων διαχείρισης τα οποία προέβλεπε ο προϋφιστάμενος σχεδιασμός και τα οποία αφού τα αξιολογήσαμε, αποφασίσαμε να τα εντάξουμε προσαρμόζοντάς

τα κατάλληλα, στο σχεδιασμό μας. Με αυτό το δεδομένο, τα σενάρια που αναπτύξαμε, προφανώς ήταν περιορισμένα σε αριθμό, αλλά ουσιαστικά κάλυπταν όλες τις περιπτώσεις και μπορούν αντικειμενικά να ολοκληρώσουν ένα σύγχρονο σχεδιασμό.

Τέλος, αναφέρεται ότι “ο ΠΕΣΔΑ δεν αποφασίζει για τις τεχνολογίες των μονάδων διαχείρισης, αλλά ορίζει το γενικότερο πλαίσιο διαχείρισης, βάσει συγκεκριμένων στόχων που πρέπει να καλυφθούν, αξιολογεί και προσδιορίζει τον αριθμό των μονάδων, τις ποσότητες αποβλήτων προς διαχείριση και τις περιοχές από τις οποίες θα προέρχονται οι ποσότητες για την κάθε μονάδα”, αναφέρεται στον αποκλεισμό περιοχών για την υποδοχή των κύριων εγκαταστάσεων διαχείρισης στερεών αποβλήτων και τέλος κάνει μια πρώτη εκτίμηση του πλήθους των δευτερευουσών εγκαταστάσεων (π.χ. σταθμοί μεταφόρτωσης), καθώς και του

κόστους υλοποίησης, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία.