Κάτω από τον μέσον όρο του Συνόλου Χώρας το δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα στην Κρήτη και τους νομούς της
Στα μέσα Σεπτεμβρίου δόθηκαν στη δημοσιότητα από το Υπουργείο Οικονομικών τα στοιχεία για τον αριθμό των φορολογικών δηλώσεων που υποβλήθηκαν, το συνολικό δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα και το κατά φορολογική δήλωση (Κ.Φ.Δ.) δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε ευρώ το οικονομικό έτος 2011 σε όλη τη χώρα και τις περιοχές που καλύπτουν οι ταχυδρομικοί κώδικες των ΕΛΤΑ.
Ο τρόπος αυτός ανακοίνωσης σημαντικών στοιχείων δεν βοηθά στον εντοπισμό των μεγάλων φοροφυγάδων. Ο μόνος τρόπος για τον εντοπισμό τους είναι η δημοσίευση κάθε χρόνο των στοιχείων των φορολογικών δηλώσεων όλων των φορολογουμένων. Τα στοιχεία αυτά τα δημοσίευσα το 8μηνο του 1981-1982, στο οποίο είχα την τιμή να υπηρετήσω ως την τότε Κυβέρνηση ως Υπουργός Οικονομικών (παραιτήθηκα από αξίωμα αυτό, όπως είναι γνωστό, μετά από την αντισυνταγματική κατάργηση από τον Πρωθυπουργό της φορολογίας της ακίνητης περιουσίας, τη στιγμή που είχαν υποβληθεί 1.000.000 δηλώσεις). Τα στοιχεία που έδωσα τότε στη δημοσιότητα περιέχονταν στους τυπωμένους καταλόγους όλων των φορολογουμένων του προηγούμενου οικονομικού έτους, τους οποίους ο προκάτοχος μου δεν έδινε στη δημοσιότητα. Δημοσίευση των καταλόγων αυτών, δυστυχώς, δεν είχε γίνει για κανένα από τα προηγούμενα χρόνια και δεν έγινε για κανένα από όλα τα επόμενα (βλέπε, σχετικά, και το επόμενο άρθρο).
Πριν προχωρήσουμε στην εξέταση και μια ανάλυση των στοιχείων που δόθηκαν στη δημοσιότητα στο άρθρο αυτό και στο επόμενο, εκτός από την παραπάνω βασική παρατήρηση, πρέπει να κάνουμε τις ακόλουθες πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με τα στοιχεία αυτά.
1. Το δηλωθέν συνολικό οικογενειακό εισόδημα αφορά το συνολικό εισόδημα μιας οικογένειας είτε είναι μονομελής (άγαμοι, ή χήροι χωρίς τέκνα) ή πολυμελής (έγγαμοι χωρίς με 1 ή περισσότερα τέκνα).
2. Το δηλωθέν συνολικό οικογενειακό εισόδημα, στην περίπτωση ζευγαριών, αφορά το εισόδημα τόσο του συζύγου όσου και της συζύγου. Κατά συνέπεια:
3. Το κατά φορολογική δήλωση δηλωθέν εισόδημα δεν είναι το κατά κεφαλή εισόδημα, στοιχείο που είναι, φυσικά, το ζητούμενο.
4. Η παραπάνω (3η) παρατήρηση ισχύει και στις περιπτώσεις που δίνεται στη δημοσιότητα το οικογενειακό εισόδημα όλων των φορολογουμένων. Στην περίπτωση όμως των στοιχείων που δόθηκαν στη δημοσιότητα με βάση τους ταχυδρομικούς κώδικες πρόκειται για το μέσο όρο του δηλωθέντος εισοδήματος σε κάθε ταχυδρομικό κώδικα. Ο κάθε μέσος όρος, όμως, όπως είναι γνωστό, αποκρύπτει πολύ μεγάλες ανισότητες (σχετικό παράδειγμα δίνεται και στα δύο άρθρα).
5. Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα αφορούν τις φορολογικές δηλώσεις εισοδήματος φυσικών προσώπων του οικονομικού έτους 2011 στις οποίες δηλώθηκαν τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν το έτος 2010.
Στο πρώτο μέρος του άρθρου αυτού εξετάζουμε τα στοιχεία που αφορούν την Κρήτη και τους 4 νομούς της σε σύγκριση με εκείνα του Συνόλου Χώρας, της Αττικής, το Υπόλοιπο Χώρας (δηλαδή του Συνόλου Χώρας μείον της Αττικής). Στο δεύτερο μέρος του άρθρου εξετάζουμε το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα της πρωτεύουσας του κάθε νομού και του υπόλοιπου νομού (δηλαδή του νομού μείον εκείνα της πρωτεύουσας). Στο επόμενο άρθρο θα εξετάσουμε αναλυτικότερα τα στοιχεία του νομού Ηρακλείου.
Ι. Η Κρήτη και οι νομοί της
Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα 1 δίνεται ο αριθμός των φορολογικών δηλώσεων του κάθε νομού της Κρήτης και της Κρήτης ως συνόλου, στη 2η το συνολικό δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε ευρώ, στην 3η το κατά φορολογική δήλωση (Κ.Φ.Δ.) δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε ευρώ (δηλαδή το συνολικό εισόδημα δια του αριθμού των φορολογικών δηλώσεων) και στην 4η τα στοιχεία της 3ης στήλης ως δείκτης με βάση το κατά φορολογική δήλωση του Συνόλου Χώρας = 100 προκειμένου να διαπιστωθεί αν και σε ποια απόσταση βρίσκονται από αυτό. Στο δεύτερο μέρος του Πίνακα δίνονται τα ίδια στοιχεία για την Αττική, το Υπόλοιπο Χώρας και το Σύνολο Χώρας.
Από τον Πίνακα 1 φαίνεται ότι το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν οικογενειακό των φορολογουμένων:
-Στο νομό Ηρακλείου ήταν το υψηλότερο ανάμεσα στους 4 νομούς της Κρήτης και ακολουθούσε σε απόσταση «αναπνοής» ο νομός Ρεθύμνης. Τη τελευταία θέση κατέχει ο νομός Λασιθίου.
- Τόσο στους νομούς όσο και στην Κρήτη ως σύνολο είναι χαμηλότερο απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας. Η διαφορά κυμαίνεται από 7,5% στο νομό Ηρακλείου μέχρι 14,1% στο νομό Λασιθίου. Το ίδιο ισχύει, και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά από εκείνο στην Αττική. Αντίθετα είναι υψηλότερο απʼ ό,τι στο Υπόλοιπο Χώρας, με εξαίρετη το νομό Λασιθίου.
- Πολύ μεγαλύτερες από εκείνες της Κρήτης και των νομών της είναι οι διαφορές του Υπολοίπου Χώρας από εκείνο της Αττικής.
Όλες οι διαφορές (δηλαδή οι ανισότητες) στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα οφείλονται στο γεγονός ότι ποσοστό κοντά στο 50% της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας είναι συγκεντρωμένο στην Αττική και το ίδιο συμβαίνει και, μάλιστα, περισσότερο, με την κινητή και ακίνητη περιουσία. Γεγονός που αποδεικνύει την ανυπαρξία μιας πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης απʼ όλες τις κυβερνήσεις των κομμάτων εξουσίας τα τελευταία 38 χρόνια.
ΙΙ. Οι πρωτεύουσες και τα υπόλοιπα νομών των 4 νομών της Κρήτης
Όπως αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου, οι μέσοι όροι αποκρύπτουν τις μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν ανάμεσα στους φορολογούμενους του κάθε ταχυδρομικού κώδικα. Ένα παράδειγμα σε επίπεδο νομών είναι να διαχωρίσουμε τους νομούς ανάμεσα στην πρωτεύουσα και στο υπόλοιπο νομού. Τα σχετικά στοιχεία δίνονται στον Πίνακα 2
Στην 1η στήλη του Πίνακα 2 δίνεται το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα σε ευρώ των πρωτευουσών των 4 νομών της Κρήτης (στην περίπτωση του νομού Ηρακλείου το Ηράκλειο περιλαμβάνει τους φορολογούμενους εντός και εκτός τειχών μέχρι τους Αθανάτους, το ΠΑ.Γ.Ν.Η., την Κνωσσό και τη Φοινικιά), στη 2η στήλη εκείνο του Υπολοίπου των νομών. Στις δύο επόμενες στήλες δίνεται το ίδιο εισόδημα ως δείκτης με εκείνο του Συνόλου Χώρας =100.
Από τον Πίνακα 2 φαίνεται ότι το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα των φορολογουμένων:
- Των πρωτευουσών και των 4 νομών είναι πολύ υψηλότερο από εκείνο του υπολοίπου νομού. Στην περίπτωση μάλιστα των νομών Ηρακλείου και Ρεθύμνου είναι υψηλότερο από εκείνο του Συνόλου Χώρας.
- Του υπολοίπου νομού και των 4 νομών είναι πολύ χαμηλότερο εκείνου του Συνόλου Χώρας κατά ποσοστό που κυμαίνεται από 17,06% στο νομό Λασιθίου μέχρι 22,65% στο νομό Ηρακλείου.
- Του Ηρακλείου είναι το υψηλότερο ανάμεσα στις πρωτεύουσες των νομών και ακολουθούν το Ρέθυμνο, τα Χανιά και ο Άγιος Νικόλαος, ενώ αντίθετα.
- Του υπολοίπου του νομού Ρεθύμνου κατέχει την 1η θέση ανάμεσα στους 4 νομούς και ακολουθούν εκείνα των νομών Λασιθίου, Χανίων και Ηρακλείου, με αποτέλεσμα
- Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στην πρωτεύουσα και στο υπόλοιπο νομού υπάρχει στο Νομό Ηρακλείου και ακολουθούν οι νομοί Ρεθύμνης, Χανίων και Λασιθίου.
Από την ανάλυση που έγινε στο άρθρο αυτό φάνηκαν οι μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα ανάμεσα στην Κρήτη και στους νομούς της από τη μια μεριά και στο Σύνολο Χώρας και ειδικότερα την Αττική από την άλλη. Το ίδιο ισχύει και ανάμεσα στην πρωτεύουσα και το υπόλοιπο νομού και στους 4 Νομούς της Κρήτης. Το ίδιο, φυσικά, ισχύει και για τους άλλους Νομούς και περιφέρειες της χώρας.
Όλες αυτές οι ανισότητες, είναι, όπως προαναφέρθηκε, το αποτέλεσμα της ανυπαρξίας μιας πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης όχι μόνο ανάμεσα στο Κέντρο και την Περιφέρεια της χώρας, αλλά και ανάμεσα στις πρωτεύουσες και την ύπαιθρο των νομών. Οι καταστροφικές συνέπειες της έλλειψης μιας τέτοιας πολιτικής ήταν η συρρίκνωση της γεωργίας και της συμβολής της στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν και η εξάρτηση της χώρας από εισαγωγές τροφίμων καθώς και η εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση των κατοίκων των χωριών.
Στο αυριανό άρθρο θα εξετάσουμε αναλυτικά τα στοιχεία του νομού Ηρακλείου και αναλυτικότερα εκείνα του Ηρακλείου.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
