Του Κωνσταντίνου Ιδ. Μαρκάκη

Μια πρόσκληση της διοικούσας επιτροπής προβολής του έργου που επιτέλεσε και κατέλειπε στην περίοδο της διακονίας του ο Επίσκοπος Κύρ. Ειρηναίος Γαλανάκης, στην Μητρόπολη Κισσάμου και Σελίνου, μου έδωσε την δυνατότητα να παραβρεθώ προ ημερών (5/9/2012) σε αυτή την προς τιμή του εκδήλωση. Άτομο σήμερα εκατό δύο ετών που ευτύχισε, εξαιτίας της ανιδιοτελούς του δημιουργικότητας και διακριτής ταπεινοφροσύνης του «δίκαια» να αναγορεύετε από τους συντοπίτες του «Άγιος».

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα ομιλιών ενός νεοπαγούς πολύκεντρου των ιδρυμάτων δωρεάς της οικογένειας Τσατσαρωνάκη. Οικοδόμημα που εγκαινίασε την (3/9/2012) από τον ευρισκόμενο στην παγκόσμια σύνοδο εκκλησιών που γινόταν στην ορθόδοξη ακαδημία Κολυμπαρίου Χανιών, Οικουμενικό Πατριάρχη κύριο, κύριος Βαρθολομαίος.

Η αίθουσα και οι γύρω χώροι που γινόταν η εκδήλωση ήσαν κατάμεστοι. Οι ομιλητές αρκετοί και η ζέστη εντός της αιθούσης αφόρητη, δεδομένου ότι ο κλιματισμός να μην έχει ολοκληρωθεί. Εκείνο όμως που κρατήθηκε και εντυπωσίασε ήταν η «νεκρική» σιγή στη διάρκεια των ομιλητών, οι κυριότεροι των οποίων ήσαν ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής προβολής του επιτελεσθέντος από τον Μητροπολίτη κυρ Ειρηναίο έργο, κύριος Κυριτσάκης Δημήτριος τέως Αρεοπαγίτης και πρόεδρος της επιτροπής ανταγωνισμού σήμερα. Ο τωρινός επίσκοπος, συνεχιστής του έργου του γέροντα Ειρηναίου, της Μητροπόλεως κύριος Αμφιλόχιος, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης, ο οποίος καθώς αναφέρθηκε από τους ομιλητές, υπήρξε ο στενότερος και ο πλέον έμπιστος συνεργάτης και βοηθός, κατά τη διάρκεια της Αρχιεροσύνης του τιμωμένου. Τελευταίος και κύριος ομιλητής υπήρξε ο Μακαριότατος αρχιεπίσκοπος Τυράννων-Δυρραχίου* και πάσης Αλβανίας κύριος Αναστάσιος. Άτομο προβεβλημένο αλλά και καταξιωμένο παγκοσμίως εξαιτίας του ανθρωπισμού που τον διακρίνει και του έργου που έχει επιτελέσει στις περιοχές στις οποίες στάλθηκε να υπηρετήσει. Η κρατούσα λοιπόν προσήλωση και σιγή των ακροατών εντός και εκτός της αιθούσης δεν διέφυγε την προσοχή του. Έτσι στη διάρκεια της ομιλίας του, αναζητώντας κάποια σημείωση, δόθηκε η ευκαιρία να επισημάνει «βλέπω να είστε ανεκτικοί στις ομιλίες». Χαριτολογία που καταχειροκροτήθηκε αλλά και συμπεριφορά ακροατηρίου η οποία καταδείκνυε τον σεβασμό των παραβρισκόμενων στο πρόσωπο του γέροντα Ειρηναίου παρά το ότι εξαιτίας της ηλικίας του (είναι 102 ετών) δεν μπορούσε να παραβρίσκεται στην εκδήλωση που γινόταν προς τιμήν του.

Το ποιο όμως υπήρξε το έργο το οποίο τελέστηκε κατά την ποιμαντορία του κυρίου Ειρηναίου, από το έτος 1957 οπού εξελέγη επίσκοπος και τοποθετήθηκε στην έδρα της επισκοπής Κισσάμου και Σελίνου μέχρι το 1995 όπου παραιτηθείς αποχώρησε από τον μητροπολιτικό θρόνο, ας μου επιτραπεί να το αναφέρω επιγραμματικά όπως είναι καταγεγραμμένο στο βιογραφικό του σημείωμα, που μας παραδόθηκε.

Τα μαθητικά οικοτροφεία (Καστέλλι, Κάντατο, Παλαιόχωρα, Κολυμπάρι, Βουκουλιές, κ.λ.π)

Οι τεχνικές σχολές Καστελλίου, (οι σχολές του σημερινού ΤΕΕ και ΤΕΣ Κισσάμου)

Η οικοκυρική σχολή

Η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης (Κολυμπάρι)

Ο νέος Μητροπολιτικός Ναός Καστελλίου (Ευαγ. Θεοτόκου)

Το Αννουσάκειο Γηροκομείο –Θεραπευτήριο (Καστέλλι)

Η σχολή κωφαλάλων (Καστέλλι)

Τα πνευματικά κέντρα Κισσάμου ( Αγ. Σπυρίδωνος και Ευαγ. Θεοτόκου και Σπηλιάς)

Το τυροκομείο Σκαφής Σελίνου

Το κέντρο Αγροτικής ανάπτυξης (Κολυμπάρι)

Το ΚΕΤΕΧ Ταυρωνίτη

Ανακαινίσθηκαν επίσης οι ιερές μονές Παρθενώνος και Χρυσοσκαλιτίσσης Κισσάμου επί αρχιερατείας του και με τη συνεργασία άλλων κοινωνικών παραγόντων δημιουργήθηκε η μεγάλη ναυτιλιακή εταιρεία ΑΝΕΚ (ανώνυμη ναυτιλιακή εταιρεία Κρήτης). Η ΕΤΑΝΑΠ (εταιρεία αναπτύξεως Αποκαρώνου), η εταιρεία αναπτύξεως Σελίνου, η ΑΝΕΝ (ανώνυμη ναυτιλιακή εταιρεία Νότου).

Το 1971 εξελέγη από τη Ι Σύνοδο Του Οικουμενικού Πατριαρχείου Μητροπολίτης της νεοσύστατης Ελληνορθόδοξης Μητρόπολης Γερμανίας. Επί αρχιερατείας του (1971-1981)αναγνωρίστηκε η Ελληνορθόδοξη Μητρόπολη Γερμανίας ως τρίτη επίσημη εκκλησιά στη χώρα (έτος 1974), οικοδομήθηκε ο Μητροπολιτικός Ναός και το Μητροπολιτικό Μέγαρο στη Βόννη, πολλοί άλλοι ναοί σε αλλά μεγάλα κέντρα της Γερμανίας.

Το 1982 ο Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης τη φροντίδα και την επιμονή Κλήρου και λαού των Επαρχιών Κισσάμου και Σελίνου επανήλθε και πάλι στη Μητρόπολη Κισσάμου και Σελίνου.

Από ποιες όμως αρχές και αίτια ξεκινούσε και ολοκληρώνονταν το έργο, αυτού του σεπτού Ιεράρχη, αποδεικνύεται από το παραπλεύρως δημοσιευόμενο έγγραφο που επισημαίνει το ιστορικό δημιουργίας της σχολής κωφαλάλων, όπως από τον ίδιο καταχωρήθηκε, στο βιβλίο πρακτικών της Μητροπόλεως με ένδειξη πρωτοκόλλου Δ. Υ. Πρακτικό το οποίο αποδεικνύει το μέγεθος της δημιουργικής του υψηλοφροσύνης και τον τρόπο λειτουργίας της δράσης του.

Μετά το τέλος της εκδήλωσης η Ένωση Προβολής του Τελεσθέντος Έργου, από τον «Άγιο» Ειρηναίο [ως προσωρινή διοικούσα τα ιδρύματα επιτροπή(;)] δεξιώθηκε τους ομιλητές και τους πρόσφατους δωρητές, ημιτελούς ή συμπληρωματικού έργου, που άφησε πίσω του ο Σεπτός Ιεράρχης. Στο τραπέζι αυτού του γεύματος προσκλήθηκε και ο γραφών. Ένα πλούσιο βραδινό με εξαιρετικής ποιότητας θαλασσινά εδέσματα, όπου στη διάρκεια του, οι άριστες από την εκδήλωση εντυπώσεις, καθιστούσαν το κρατούν κλίμα με τις διεξαγόμενες μεταξύ των συνδαιτυμόνων συζητήσεις ιδιαίτερα ευχάριστες.

Στα αριστερά μου έτυχε να καθίσει ο δωρητής του οικοδομήματος στην αίθουσα που έγινε η τιμητική για τον κύριο Ειρηναίο εκδήλωση, κύριος Νίκος. Τσατσαρωνάκης. Έργο πράγματι από κάθε πλευρά άψογο, προϋπολογισμού ενός εκατομ. εξακοσίων χιλιάδων (1,600,000) ευρώ, του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε το Μάιο του τρέχοντος έτους και ολοκληρώθηκε, οικοδομικά και ηλεκτρολογικά, τέλη Αυγούστου. Έργο στο οποίο αναφέρθηκαν επαινετικά όλοι οι ομιλητές. Ρώτησα λοιπόν όπως ήταν φυσικό τον δίπλα μου καθήμενο Κύριο Τσατσαρωνάκη από ποιο αίτιο υποκινήθηκε στην πραγματοποίηση μιας τέτοιου ύψους δωρεάς αφού και ένα ποσό διακοσίων χιλιάδων ευρώ (200.000) μπορούσε να θεωρηθεί σημαντικότατη προσφορά για το σκοπό που δινόταν από ένα στην πράξη βιοπαλαιστή; Η απάντηση ήλθε αυθόρμητη: Θέλησα να ολοκληρώσω το έργο που άφησε στα πρώτα μπετά ο «Άγιος» Ειρηναίος, εις μνήμη των θανούντων μελών της οικογένειας μου. Βέβαια το κόστος αποπεράτωσης, όπως είχε σχεδιαστεί και ήθελα κι εγώ να γίνει, ήταν μεγάλο. Γιαυτό και το κουβέντιασα με τα παιδιά μου που από κοινού έχομε και κρατούμε την επιχείρηση που λειτουργώ. Μαζί μας στη συζήτηση αναζήτησης και εξασφάλισης των πόρων βρισκόταν και τα εγγόνια μου. Κάποια στιγμή η δεκατριάχρονη σήμερα εγγονή μου είπε: Παππού έχω ένα κουμπαρά με επτά χιλιάδες ευρώ, μπορώ και εγώ να τα δώσω. Τότε όλα μαζί τα μικρότερα εγγόνια μου, είπαν: Παππού έχομε και εμείς κουμπαράδες με ευρώ και θα τα δώσομε. Αυτό που άκουσα από τα εγγόνια μου, ήταν εκείνο που μου έδωσε την δύναμη να πάω στον Δεσπότη (άτομο που καθώς έμαθα επάξια συνεχίζει το έργο που κατέλειπε στους επόμενους ο αξιότατος Ειρηναίος) και να πω Αμφιλόχειε εύλογα να πηγαίνουν οι δουλείες καλά και εγώ αναλαμβάνω το έργο.

Στην έκφραση του προσώπου και τη σταθερότητα των λόγων αυτού του βιοπαλαιστή πρόσεξα να αποπνέει ένα υπέρ-εκχύλισμα ψυχικού μεγαλείου. Πηγαίο συναίσθημα που ενστικτωδώς λειτούργησε ως συγκινησιακός σε μένα βρόγχος σε βαθμό, οποίος μου στέρησε τη δυνατότητα να εκφράσω, έστω ένα εύγε! στον συνομιλητή μου.

Η συγκίνηση που είχα αισθανθεί από τις αφηγήσεις των ομιλητών για το έργο του «Άγιου» Ειρηναίου με τα λόγια που άκουσα από τον τελευταίο δωρητή κύριο Νικόλαο Τσατσαρωνάκη με ώθησαν να περιγράψω με λίγα λιτά λόγια ό, τι το ανθρώπινο ανάδειξε και γεύτηκα, από αυτή την απέριττη εκδήλωση. Προκειμένου λοιπόν να έχω μια ολοκληρωμένη εικόνα, του έργου που επιτελέστηκε στην έδρα της μητρόπολης από τον γέροντα Ειρηναίο, ζήτησα στο τέλος του γεύματος, από τον αντιπρόεδρο της επιτροπής προβολής αυτού του έργου, τον φαρμακοποιό Κύριο Παντελή Κατάκη, να επισκεφθώ μαζί του ένα προς ένα τα κτίσματα. Ιδιαίτερα μάλιστα ήθελα να δω το δώρημα του Κύριου Τσατσαρωνάκη το «πολύκεντρο» όπως χαρακτηρίζεται από τη διοίκηση των Ιδρυμάτων. Παράκληση η οποία έγινε με ευχαρίστηση αποδεκτή.

Πρώτη επίσκεψή μας την επόμενη έγινε στον Μητροπολίτη κύριο Αμφιλόχιο. Άτομο που από τις πληροφορίες τις οποίες μου έδωσε ο κύριος Κατάκης αποδείχθηκε, αλλά και από το επιτελούμενο σήμερα στη Μητρόπολη έργο, που εγώ είδα, διαπιστώνεται αξιότατος συνεχιστής του έργου που άφησε στους επόμενους ο γέροντας Ειρηναίος.

Το γραφείο του Επισκόπου και γενικότερα τα γραφεία της Μητροπόλεως Κισσάμου και Σελίνου στεγάζονται σήμερα στη θέση που λειτουργούσε το παλαιό τυπογραφείο. Οίκημα το οποίο ανακαινίστηκε από μία δωρεά ύψους 450,000 ευρώ, της οικογένειας Παναγιώτας και Στυλιανού Φαλδαμή οπότε και ονομάστηκε «Φαλδάμειο Ίδρυμα».

Ο επόμενος σταθμός και επίσκεψη υπήρξε στο «Τσατσαρωνάκειο Ίδρυμα». Κτίσμα που βρίσκεται μεταξύ Φαρλάμειου Ιδρύματος και του επισκοπείου της Μητροπόλεως όπου διαμένει ο εκάστοτε Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου.

Ευρισκόμαστε λοιπόν στο επονομαζόμενο «πολύκεντρο» όπου μέσα και έξω του κτιρίου συνεχίζονται, με εντατικούς ρυθμούς οι εργασίες. Στο ελαφρώς υπερυψωμένο ισόγειου του κτηρίου υπάρχει μια άνετη σκάλα που κοσμείται από ωραιότατα και ανετότατα μαρμάρινα σκαλοπάτια. Έτσι ο επισκέπτης ανερχόμενος εισέρχεται σε μια ευρύχωρη επίσης μαρμάρινη αίθουσα υποδοχής όπου στα δεξιά της υπάρχει ο εκθεσιακός χώρος με το Αρχονταρίκι. Αριστερά της αιθούσης υπάρχουν οι βοηθητικοί χώροι που υπηρετούν τις λειτουργικές ανάγκες του όλου οικοδομήματος. Κάτωθεν του ισογείου υπάρχει η αίθουσα συνδιασκέψεων και ομιλιών όπου η πρόσβασή της εξυπηρετείται από μια άνετη σκάλα και έναν ευρύχωρο και καλαίσθητο ανελκυστήρα. Στο ανώγειο του κτιρίου υπάρχουν γύρω του σαλονιού εννέα ευρύχωρες αίθουσες με προορισμό κυρίως να εξυπηρετήσουν τις σύγχρονες ανάγκες και δραστηριότητες, του νεανικού πληθυσμού περιοχής της Μητρόπολης. Είναι οι Αίθουσες 1) μουσικής, 2) χορού, 3) υπολογιστών 4) σεμιναρίων 5) Γραμματείας 6) Ωδείου 7) Αγιογραφείου 8) Τηλεοπτικού και Ραδιοφωνικού Σταθμού και η 9) των Νεανικών Συνάξεων. Αίθουσες στις οποίες ήδη τοποθετούνται τα απαραίτητα μηχανικά μέσα που απαιτεί η καλή λειτουργία αυτών των αιθουσών και του όλου συγκροτήματος. Πίσω από το Τσατσαρωνάκειο Ίδρυμα βρίσκεται το παρεκκλήσι της Μητροπόλεως. Ναός ο οποίος περιβάλλεται από μια ευρύχωρη πλατεία και είναι προσβάσιμος από τις πίσω εξόδους και των τριών κτισμάτων ήτοι: των δύο νεότερων Ιδρυμάτων και την κατοικία του εκάστοτε Επισκόπου. Στο κάτω αριστερό όπως βλέπομε τον Ναό, αυτής της πλατείας πλευρά υπάρχουν δύο ευμεγέθη κεραμοσκεπή κτίσματα. Στο πρώτο το «μηχανουργείο» όπως αναφέρεται υπήρχαν, όργανα και μηχανήματα μαθητείας, των παιδιών που φοιτούσαν στις Τεχνικές Σχολές. Σήμερα σε αυτό το κτήριο στεγάζεται η Πυροσβεστική υπηρεσία της γύρω περιοχής. Το αμέσως επόμενο κτίριο λειτούργησε και λειτουργεί ως οικοτροφείο Αρρένων όπου στην ακμή του στέγαζε επτακόσους (700) μαθητές. Πίσω από τον Ναό υπάρχει το κτήριο του οικοτροφείου Θηλαίων όπου και αυτό στην ακμή του στέγαζε γύρω στα διακόσια (200) κορίτσια. Εννοείτε ότι και τα δύο αυτά οικοτροφεία διέθεταν τους αναγκαίους βοηθητικούς χώρους ήτοι: τραπεζαρίες-μαγειρεία-αναγνωστήρια-αίθουσες ψυχαγωγίας, κ.λ.π. Σημειώνω ακόμη ότι όλα αυτά τα κτίσματα υπάρχουν σε μια παραλληλόγραμμη έκταση χώρου, δέκα περίπου στρεμμάτων. Κτίσματα τα οποία στέγασαν και συντήρησαν τις ταγμένες από το έργο της δημιουργίας νέες γενιές να συνεχίζουν και να αντιμετωπίζουν με γνώση και άνεση τις όποιες δυσκολίες της ζωής. Στο κέντρο αυτής της επιφάνειας υπάρχει ο ναός που λειτουργεί όχι μόνον ως παρεκκλήσι της επισκοπής αλλά και παρεκκλήσι όλων των ιδρυμάτων, αφού το σύνολο των διαμενόντων γύρω από αυτόν το χώρο είχαν και έχουν πρόσβαση στην κεντρική πλατεία. Έργο που όπως εγώ το εκτίμησα και το είδα: τα οικοτροφεία παρείχαν και παρέχουν σε νέους και σε νέες τη στήριξη που απαιτεί η σχολική μαθητεία. Αυτή που αντικείμενο έχει, να αντιμετωπίζονται, από τις εκάστοτε νεότερες τέχνες και τεχνικές, οι δυσκολίες της ζωής. Στον υπάρχοντα όμως Ναό του κέντρου ο σεπτός Ιεράρχης είδα να διδάσκει «έργω και λόγω» στους νέους και τις νέες αγωγή, δηλαδή αυτοσεβασμό ανθρώπου προς τον συνάνθρωπο του. Αιώνιες αξίες που λειτουργούν ως οι εγκυρότεροι κρίκοι της κοινωνικής συνοχής! Αρχές σεβασμού που κατέδειξαν και κράτησαν με ανεκτικότητα τη σιγή που τηρήθηκε στην αίθουσα που γίνονταν οι ομιλίες προς τιμή του εξαίρετου Ιεράρχη. Σιγή την οποία έθιξε με νόημα χαριτολογώντας ο Μακαριότατος, και εξίσου δραστήριος και ακέραιος ιεράρχης, κύριος Αναστάσιος.

Είναι επίσης ο σεβασμός που εξέπληττε κάθε ξένο επισκέπτη βλέποντας στην εμφάνιση ενός λιτά ενδεδυμένου γέροντα που πεζός περνούσε τον δρόμο, όσο μπορούσε να περπατάει, να εγείρονται οι καθήμενοι και να σταματούν οι διαβάτες για να χαιρετήσουν από θέση προσοχής με ευσεβή υπόκλιση, τον διερχόμενο. Είναι τέλος οι συμπαραστάτες και δωρητές στήριξης και επιτέλεσης του έργου του δεδομένου ότι αποδεδειγμένα το ήθος που διέκρινε τον Επίσκοπο, με τις αρχές που λειτουργούσε η κάθε επιχειρούμενη προσπάθεια του βεβαίωναν πως η προσφορά τους, θα εύρισκε τέλεια ανταπόκριση απέναντι στον σκοπό που διδόταν.

Το τελευταίο που επισκεφθήκαμε ήταν το Γηροκομείο. Έργο δωρεάς του αείμνηστου Γεωργίου Ανουσάκη που λειτουργεί σε ξέχωρο των λοιπών Ιδρυμάτων, οικοπεδικό χώρο. Ίδρυμα παράλληλα όπου η συμπλήρωσή του από μια νέα πτέρυγα, δωρεάς (150,000) ευρώ της οικογένειας Φαλδαμή, φιλοξενεί σήμερα, σε εξαιρετικά άνετους και καλαίσθητους χώρους διαμονής και υπέροχης φροντίδας και περίθαλψης, εκατό ηλικιωμένα και αναξιοπαθούντα άτομα. Απέναντι του Γηροκομείου υπάρχει το ίδρυμα Κωφαλάλων που ελλείψει παιδιών παραμένει κλειστό σήμερα.

Φεύγοντας από τα τελευταία ιδρύματα θυμήθηκα πώς ήταν το Καστέλλι το έτος 1957. Το θυμούμαι ένα ψαροχώρι και σήμερα έβλεπα, χάρις στη δραστηριότητα την οποία ανέπτυξε ένας υπεράξιος ιεράρχης, να λειτουργεί ως ακμάζουσα κωμόπολη που με γοργούς ρυθμούς, μεταλλάσετε σε μια σύγχρονη Πόλη. Αυτήν την προσωπικότητα τιμούν σήμερα όσα άτομα γνώρισαν και όποιοι μαθαίνουν το έργο που επιτελέστηκε όχι μόνο στο Καστέλλι αλλά στη γύρω περιοχή και από όπου πέρασε ο σεβάσμιος, Γέροντας Ειρηναίος.

* Η ιδρυθείσα στην αρχαιότητα από τους Κορινθίους και Κερκυραίους πόλις Επίδαμνος που αποτέλεσε την αφορμή κήρυξης του Πελοποννησιακού πολέμου. Πόλις που μετονομάστηκε σε Δυρράχιο όταν καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους.