Αλλάζει ο χάρτης της ακτοπλοΐας

Πάνω από 500 εκ. οι ζημιές στις εταιρείες του κλάδου


Εκ βάθρων αλλαγές αναμένονται στην ελληνική ακτοπλοΐα με την εφαρμογή, εν μέρει ή εν όλω, της έκθεσης θυγατρικής της Εθνικής Τράπεζας για την επιβίωση και την ανάπτυξη του κλάδου, ο οποίος τα τελευταία 3 χρόνια γνωρίζει ζημιές άνω των 500 εκατ. ευρώ! Η μελέτη μεταξύ άλλων προβλέπει τη λειτουργία βασικών λιμανιών όπου θα καταλήγουν τα πλοία που θα εκτελούν τα κύρια δρομολόγια. Τα υπόλοιπα λιμάνια, γειτονικά των κεντρικών, θα εξυπηρετούνται μόνο από τοπικά δρομολόγια.

Επίσης προβλέπει αλλαγές στη σύνθεση των πληρωμάτων, μείωση του ΦΠΑ, δημιουργία μηχανισμού προστασίας από τις διακυμάνσεις των τιμών στα καύσιμα, αξιοποίηση και γραμμών εξωτερικού, ενθάρρυνση των deals, αναδιάρθρωση δανείων και ένταξη σε κοινοτικά προγράμματα. Ο υπουργός Ναυτιλίας και Αιγαίου Κωστής Μουσουρούλης έχει παραλάβει την έκθεση και τις επόμενες μέρες αναμένεται να κάνει ανακοινώσεις.

Η έκθεση έχει τίτλο «Σχέδιο Δράσης για την Αναδιάρθρωση της Ελληνικής Ακτοπλοΐας» και συντάχθηκε από το σύμβουλο του δημοσίου Planet, θυγατρική της Εθνικής Τράπεζας.

Κομβικά και…δεύτερα λιμάνια

Μεταξύ άλλων η μελέτη εισηγείται ουσιαστικά ως «δυνητική κατεύθυνση» τον εκ του μηδενός επαναπροσδιορισμό των αναγκών δρομολόγησης από και προς τους λιμένες της χώρας και την πλήρη εφαρμογή (κατόπιν σχετικής μελέτης) του συστήματος hub & spoke, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του capital.gr

Να χρησιμοποιούνται δηλαδή κάποια λιμάνια ως κομβικά τα οποία θα εξυπηρετούνται από κύριες γραμμές και τα υπόλοιπα περιμετρικά λιμάνια να εξυπηρετούνται από τοπικές γραμμές. Δηλαδή για παράδειγμα για να πάει κάποιος στις Κυκλάδες να ταξιδεύει π.χ. στην Σύρο και από εκεί με άλλο πλοίο να μεταφέρεται στον τελικό προορισμό του.

Ακόμα περιλαμβάνεται πρόταση ομαδοποίησης των γραμμών δρομολόγησης συμπεριλαμβανομένων και των άγονων γραμμών σε «περιοχές εκμετάλλευσης» ανά γεωγραφικές ενότητες και εκ βάθρων προσδιορισμός των απαραίτητων υποδομών όπως λιμενικών, οδικών, χώρων στάθμευσης, κλπ. για την εύρυθμη λειτουργία του ανασχεδιασμένου δικτύου.

Το έργο περιλαμβάνει από προτάσεις για την χρηματοδοτική ενίσχυση των εταιρειών του κλάδου και την αναμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου για την ακτοπλοΐα έως προτροπή για ανασχεδιασμό και βελτιστοποίηση του Ακτοπλοϊκού Δικτύου και την σύσταση, οργάνωση και λειτουργία Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων.

Ανατροπές σε πληρώματα και ΦΠΑ

Λόγος γίνεται ακόμα για άρση των θεσμικών περιορισμών που οδηγούν σε επιβάρυνση του κόστους λειτουργίας του κλάδου και που δεν συνδέονται με την ασφάλεια των πλόων όπως είναι η απαίτηση κατοχής πιστοποιητικού ελληνομάθειας για το προσωπικό που δεν είναι Έλληνες, οι συνθέσεις “safe manning” (ασφαλούς επάνδρωσης) ανά πλοίο ανάλογα με το δρομολόγιο και τα χαρακτηριστικά του πλοίου και τα σωστικά μέσα.

Περαιτέρω διατυπώνεται η πρόταση μείωσης του ΦΠΑ σε χαμηλότερη κλίμακα, μη επιβολής ΦΠΑ επί των τελών και του επίναυλου, αλλαγής τρόπου υπολογισμού των λιμενικών τελών και εξέτασης επιβολής «επίναυλου καυσίμου».

Χρηματοδοτήσεις

Για την τόνωση της αγοράς όμως καθίσταται σαφές πως πρέπει να εξεταστεί και η δυνατότητα χορήγησης κινήτρων και πολιτικής ενισχύσεων αξιοποιώντας κονδύλια του ΕΣΠΑ και εθνικούς πόρους.

Εκτιμάται δε πως πρέπει να υπάρχει διευκόλυνση των επιχειρηματικών κινήσεων εταιρειών του κλάδου όπως είναι η αναδιάρθρωση και αναχρηματοδότηση από τις Τράπεζες των ακτοπλοϊκών δανείων.

Το ίδιο αναφέρεται και για την επίτευξη συνεργασιών ή και συγχωνεύσεων για τη συρρίκνωση του αριθμού των ακτοπλοϊκών εταιρειών και την δραστηριοποίηση των εταιρειών στην ακτοπλοϊκή διασύνδεση της ηπειρωτικής Ελλάδας με την Τουρκία, σε αγορές του εξωτερικού όπως η Ερυθρά και Μαύρη Θάλασσα).

Διέξοδος επίσης εκτιμάται ότι μπορεί να έρθει και από την μετατόπιση εστίασης της αγοράς από τη μετακίνηση επιβατών προς τη μεταφορά φορτηγών (εκμεταλλευόμενες τα ευρωπαϊκά προγράμματα) αφού πλέον υπάρχει έντονος ανταγωνισμός και από τις αεροπορικές μεταφορές ειδικά για τους ξένους επισκέπτες.

Καύσιμα

Ακόμα υπογραμμίζεται η ανάγκη να εξεταστεί η δημιουργία μηχανισμού προστασίας από τις διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές των καυσίμων (π.χ. ρήτρα καυσίμου). Προφανώς αναγνωρίζεται η σημασία τη έγκαιρης καταβολής των μισθωμάτων για τα εκτελεσθέντα δρομολόγια άγονων γραμμών ή ακόμα και η χορήγηση προκαταβολής.

Η παρέμβαση του υπουργείου

Το Υπουργείο βρίσκεται ενώπιον μιας πρωτοφανούς κρίσης στην ακτοπλοΐα με τις σωρευμένες ζημίες των 5 μεγαλύτερων εταιρειών να ξεπερνούν το μισό δισ. την τελευταία τριετία και κατά κάποιους το ένα δισ. αν συμπεριληφθούν οι εκατοντάδες μικρότερες.

Το φάσμα της χρεοκοπίας κάποιων εξ’ αυτών έχει επισημανθεί από δεκάδες αναλυτές καθώς τα μεγάλα προβλήματα ρευστότητας, η ύφεση της οικονομίας και η ραγδαία αύξηση της τιμής των καυσίμων έχουν αποδειχθεί εκρηκτικό μίγμα.

Επιχειρεί έτσι να δώσει μια ξεκάθαρη λύση που θα εγγυηθεί την βιωσιμότητα της αγοράς και θα καλέσει έτσι τις ακτοπλοϊκές σε διαβούλευση γύρω από τις παραπάνω προτάσεις.

Η Planet στις δυνητικές κατευθύνσεις για την αναμόρφωση, βελτίωση και εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου που επισημαίνει αναφέρει μεταξύ άλλων την ανάγκη ενοποίησης και κωδικοποίησης της νομοθεσίας που αφορά την ακτοπλοΐα (Νόμοι, Προεδρικά Διατάγματα, Υπουργικές Αποφάσεις, Κανονισμοί) με γνώμονα την εναρμόνιση με το Κοινοτικό Δίκαιο αλλά και την σύσταση Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων.

Ζημιές πάνω από μισό δις!

Κατά τη διάρκεια των 3 τελευταίων ετών, οι πωλήσεις των ακτοπλοϊκών μειώθηκαν κατά 15% κυρίως λόγω της μείωσης στο διαθέσιμο εισόδημα και στην οικονομική ύφεση που οδήγησε σε μείωση της κίνησης επιβατών, αυτοκινήτων και φορτηγών.

Η επιβατική κίνηση το 2011 μειώθηκε σε όλες τις κατηγορίες. Η κίνηση των επιβατών μειώθηκε κατά 9,3% φτάνοντας τα 12 εκατ. ενώ η κίνηση των φορτηγών επηρεάστηκε περισσότερο αντιμετωπίζοντας μείωση της τάξης του 13%.

Την ίδια στιγμή η αύξηση στο κόστος καυσίμων και ο έντονος ανταγωνισμός που προερχόταν από τις επιθετικές πολιτικές οδήγησαν σε μείωση της λειτουργικής κερδοφορίας. Το κόστος πωληθέντων αυξήθηκε το 2011 φτάνοντας το 96-99% των πωλήσεων για τις περισσότερες εταιρείες, γεγονός που οφείλεται κυρίως στην αύξηση του κόστους καυσίμου (τα κόστη καυσίμων αντιπροσωπεύουν περίπου 50% των πωλήσεων το 2011).

Τα κόστη καυσίμων αυξήθηκαν κατά 20% το πρώτο εξάμηνο του 2012 αντιπροσωπεύοντας περίπου το 54% του κόστους πωληθέντων σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2011.

Έτσι κατά την διάρκεια των 3 τελευταίων ετών οι 5 κύριοι παίκτες δηλαδή οι Μινωικές, η ΑΝΕΚ, η ΝΕΛ, η ATTICA και η Hellenic Seaways είχαν σωρευτικές ζημιές της τάξεως των 500 εκατ. ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2012 οι καθαρές ζημιές των εταιρειών (εκτός της HSW) έφτασαν τα 94 εκατ. ευρώ.

Το 2011, οι 3 από τους 5 μεγαλύτερους παίκτες παρουσίασαν λειτουργικές ζημιές.