Ιδιαίτερο δέσιμο με την Κρήτη έχει η Εταιρεία Θεάτρου Χώρος που με την παράσταση «erofili synopsis» ολοκληρώνει την ερευνητική της δουλειά στην Κρητική Αναγέννηση (2007 – 2012).
Το κείμενο διασκευάζεται με μια μεγαλύτερη διάθεση ελευθερίας φωτίζοντας κάποιες εικόνες από την εκπληκτική «Ερωφίλη» του Χορτάτση.
Η παράσταση ανεβαίνει την Πέμπτη 30 Αυγούστου στο Αναγεννησιακό Φεστιβάλ Ρεθύμνου Φρούριο Φορτέτζα, την Παρασκευή 31 Αυγούστου και το Σάββατο 1 Σεπτεμβρίου στα Χανιά στην Αίθουσα Μάνος Κατράκης, τη Δευτέρα 3 και την Τρίτη 4 Σεπτεμβρίου στο κηποθέατρο Μ. Χατζιδάκις (Προπώληση: Βιβλιοπωλείο «Δοκιμάκης»), την Τετάρτη 5 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο Τεχνόπολις (Προπώληση: Βιβλιοπωλείο «Ελευθερουδάκης») και την Παρασκευή 7 Σεπτεμβρίου στο Αμφιθεάτρο Βάμου.
Σκηνοθεσία – Σκηνικό Σίμος Κακάλας, Εξεργασία Κειμένου – Διασκευή Έλενα Μαυρίδου, Μουσική Νίκος Βελιώτης, Μάσκες Μάρθα Φωκά, Σχεδιασμός Φωτισμού Περικλής Μαθιέλλης, Σχεδιασμός Ήχου Γιώργος Μαυρίδης
Βοηθός Σκηνοθέτη Δημήτρης Καλακίδης, Voice training Αθηνά Τρέβλια
Σύμβουλος-Φιλόλογος Ναταλία Δεληγιαννάκη, Διεύθυνση Παραγωγής Στέλα Τενεκετζή.
Παίζουν οι ηθοποιοί Δήμητρα Κούζα, Δήμητρα Λαρεντζάκη, Έλενα Μαυρίδου
Τιμές εισιτηρίων περιοδείας: 15 ευρώ γενική είσοδος, 10 ευρώ φοιτητικό, 20 ευρώ, οικογενειακό (4 άτομα).
Ελεύθερη Είσοδος με την κάρτα ανεργίας.
Προπώληση: 10 ευρώ γενική είσοδος / έναρξη προπώλησης: 25 Αυγούστου.
Ο σκηνοθέτης, Σίμος Κακάλας, μιλά στην «Π» για τη σχέση του θεάτρου με την Κρήτη.
- Τι διαφορετικό θα δει ο κόσμος σε αυτή την παράσταση της Ερωφίλης;
«Θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ανθρώπους που το έχουν ξαναδεί, έχει κάποια χρόνια που ασχολούμαστε με την Κρητική Αναγέννηση και την προσπάθειά μας την έχουμε παρουσιάσει και την έχει στηρίξει η Κρήτη πάρα πολύ. Είναι η τελική εκδοχή της Ερωφίλης, είναι εκεί που καταλήγουμε, οπότε νομίζω θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για κάποιο που την είχε δει ή και τις δύο εκδοχές της, που είχαμε παίξει στα Ζωνιανά και το «Μ. Χατζιδάκις», γιατί είναι εντελώς διαφορετική. Οι δύο προηγούμενες παραστάσεις ήταν κατά το γράμμα του νόμου μια και πατούσαν πολύ στην κρητική παράδοση και αισθητικά, μουσικά, η λογική του κειμένου ενώ τώρα η παράσταση έχει αλλάξει πάρα πολύ. Υπάρχει η πρωτότυπη μουσική που γράφεται από τον Νίκο Βελιώτη ενώ τις προηγούμενες παραστάσεις τις έντυνε παραδοσιακή μουσική. Έχει μάσκες, τρεις γυναίκες επί σκηνής παίζουν όλους τους ρόλους του έργου. Αντικατοπτρίζει μία σύνοψη όλων αυτών των χρόνων και του έργου του ίδιου.»
Για ποιο λόγο αφιερώσατε τόσο μεγάλο μέρος της δουλειάς σας στην Κρητική Αναγέννηση;
«Για πάρα πολλούς λόγους. Η Εταιρεία Θεάτρου Χώρος ξεκίνησε με αυτό τον προγραμματισμό, γύρω από το τι είμαστε, ποιοι είμαστε ως Έλληνες και μέσα σε αυτή την αναζήτηση της ταυτότητας πριν οχτώ χρόνια έκρινα απολύτως αναγκαίο για τον ελληνικό πολιτισμό να καταλάβει τι είναι και ποιος είναι σήμερα, όχι ποιος ήταν πριν 2.500 με 3.000 χρόνια και πώς πατάει πάνω σε αυτό που ήταν, δεν ήταν μόνο η αρχαία Ελλάδα, δεν είμαστε μόνο αυτό. Σε αυτό τον προβληματισμό πέσαμε στην Κρητική Αναγέννηση μέσω του Χορτάτση. Είναι μια εμβληματική μορφή του θεάτρου μας, οπότε με την επιλογή να παίξουμε την «Ερωφίλη» οδηγηθήκαμε σιγά- σιγά στην Κρήτη. Φτάνοντας στην Κρήτη ανακαλύπτουμε ότι η παράδοση στην Κρήτη είναι κάτι ζωντανό, δεν είναι μουσειακό, σε ένα ράφι και το προσκυνάνε κάποιοι άνθρωποι και το κρατάνε αναλλοίωτο στο πέρασμα των χρόνων. Είναι κάτι ζωντανό, το οποίο έχει εκφάνσεις, έχει ζωή δική του, είναι ένα κομμάτι ελληνισμού, το οποίο πορεύεται. Σκέφτομαι ότι θα έρθω στην Κρήτη, θα έρθω σε έναν τόπο με ταυτότητα. Αυτή η έντονη ταυτότητα, η κρητική, ήταν κάτι που με μάγεψε . Είναι τεράστιο το εύρος, το βάθος και το πόσο παλιά τραβάει αυτή η ρίζα και πώς είναι σήμερα, στο σύγχρονο πολιτισμό και σε έναν πλανήτη που ενώνεται και γνωρίζουμε πράγματα από την άλλη πλευρά της γης. Έκρινα πάντα ότι πρέπει να ξέρεις ποιος είσαι για να προχωρήσεις στο μέλλον». Στην Κρήτη υπάρχει μια κουλτούρα και μια παιδεία πολύ εμφανής».
Ο κόσμος πώς δέχεται την πρωτοπορία στο θέατρο;
«Οι παραστάσεις έχουν μεγάλο λαϊκό έρεισμα, δεν κάνουμε μια πρωτοπορία για την πρωτοπορία. Οι παραστάσεις έχουν μια πρωτοτυπία όσο αφορά τον τρόπο που ανεβαίνουν. Η Ερωφίλη πάτησε πάνω στην παράδοση της Κρήτης και όχι στο πώς παραδοσιακά ανέβαινε στο θέατρο. Οπότε, ο κόσμος πάντα έχει πράγματα να ταυτιστεί. Έρχεται στις παραστάσεις μας και αυτά τα στοιχεία που βλέπει τα γνωρίζει από πριν. Ίσως απλά να μην τα έχει δει όλα μαζί βαλμένα έτσι.»
Οι μάσκες τι ρόλο παίζουν στις παραστάσεις σας;
«Είναι κάτι ιδιαίτερο και μαγικό θα έλεγα να χρησιμοποιείς μάσκες. Χρησιμοποιούνται από μας για πολλούς λόγους, πρώτον γιατί σε ένα σύγχρονο μπουλούκι υπάρχει ανάγκη με ένα άτομο να παριστάνεις πολλούς ρόλους, αυτό κάνει πλούσια, θα λέγαμε την σκηνή και, δεύτερον, είναι καθαρά ένα υποκριτικό μέρος. Η υποκριτική γίνεται πιο ενδιαφέρουσα με μία μάσκα, πιο απόλυτη και είναι φοβερό το πώς το δέχεται ο κόσμος ενώ δεν έχουμε πλέον παράδοση μάσκας στην Ελλάδα. Εχει να παιχτεί μάσκα συστηματικά εδώ και 3.000 χρόνια. Η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος το αγκάλιασε πάρα πολύ θερμά. Υπάρχει και η αναφορά στο αρχαίο θέατρο, όπου ήταν τρεις ηθοποιοί που έπαιζαν όλους τους ρόλους με μάσκες, υπήρχε ο χορός αλλά και μια άλλη σχέση με το τελετουργικό του πράγματος. Η Ερωφίλη είναι η πρώτη φορά που φοράει μάσκες.»
Αφιέρωμα στην Κρητική Αναγέννηση
Το 2007 ο Απόκοπος του Μπεργαδή έκανε ένα άνοιγμα στο κοινό με το Φεστιβάλ Αθηνών ενώ στη συνέχεια παρουσιάστηκε στα χωριά του Ρεθύμνου - μετά από την πρόσκληση της Νομαρχίας Ρεθύμνου και του Μανώλη Παπυράκη και στο Φεστιβάλ Ηρακλείου – σε συνέχεια της επικοινωνίας του θιάσου με τον Γιώργο Αντωνάκη. Ήταν η πρώτη επαφή του θιάσου με την Κρήτη. Μέσα από τις τρεις συνολικά περιοδείες, όλων των σταδίων δουλειάς του Απόκοπου, στα χωριά της Κρήτης, ο θίασος ήρθε σε επαφή με τον δεκαπεντασύλλαβο, καθώς είναι ένα στοιχείο ενεργό στη ζωή του τόπου. Η βιωματική αυτή σχέση γέννησε σταδιακά τη σκέψη ότι θα μπορούσαν ίσως να κατασκευαστούν εργαλεία (ρυθμικές ακολουθίες) όπου το μέτρο και το νόημα συνδυάζονται για να παράγουν τον ρυθμό.
Η Ερωφίλη - άσκηση 1 έκανε πρεμιέρα το 2008 στα Ζωνιανά σε ένα υπέροχο πέτρινο θέατρο πάνω στον γκρεμό. Βασίστηκε σε παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια της Κρήτης που έπαιζαν οι μουσικοί Κωστης Κυριτσάκης (λύρα) και Γιάννης Παπαδόπουλος (λαγούτο) με τον πρώτο να επιμελείται και όλη τη μουσική της παράστασης. Με την συνεχή παρουσία των μουσικών στις πρόβες στήθηκε μια παράσταση όπου βήματα των συγκεκριμένων χορών εκτελούνταν σε συνάρτηση ρυθμολογική με το κείμενο ενώ, οι τεράστιες δισδιάστατες φιγούρες των χαρακτήρων του έργου - που κατασκεύασε η Μάρθα Φωκά - χορεύονταν από τρεις ηθοποιούς επάνω σε ένα σκέτο πατάρι, μάλλον εξέδρα, με τους δύο μουσικούς στο πλάι.
Ταυτόχρονα ξεκίνησε η γνωριμία με την ερευνήτρια-φιλόλογο, Ναταλία Δελληγιαννάκη που ανέλαβε να περπατήσει τον θίασο στον δρόμο του δεκαπεντασύλλαβου και συντέλεσε στην επινόηση ρυθμικών εργαλείων εκμάθησης και άσκησης στον ρυθμό του μέτρου. Συνέβαλε, αργότερα, συμβουλευτικά στο κόψιμο του κειμένου, το οποίο ανέλαβε να πραγματοποιήσει με ιδιαίτερη προσοχή η Έλενα Μαυρίδου. Κύριος στόχος τόσο της δραματουργικής επεξεργασίας όσο και των διασκευών που ακολούθησαν, ήταν να μην υπάρξουν νόθοι στίχοι και σημαντικά ατοπήματα - ίσως είναι και αδύνατο να τα αποφύγεις, προσπαθώντας να μην στερήσεις από ένα τέτοιο έργο την ομορφιά του.
Η Ερωφίλη – άσκηση 2 (2010) ήταν ένας πειραματισμός από την αρχή μέχρι το τέλος όπου συντελεστές, πρακτική και στησίματα άλλαζαν συνεχώς. Αυτή τη φορά υπήρξε μια πιο χορική αίσθηση και προσέγγιση.
Ατελείωτοι χοροί στήνονταν με τη βοήθεια του Δημήτρη Σωτηρίου γύρω και μέσα από το κείμενο. Τα χορικά δεν εντάχθηκαν καθώς ο ενδεκασύλλαβος έχει άλλη φύση και ο δεκαπεντασύλλαβος ήταν από μόνος του ένα στοίχημα. Η παράσταση έκλεισε με επιτυχία το Φεστιβάλ Επιδαύρου.
Στο τέλος της παράστασης και με την συμμετοχή της Παγκρήτιας Ένωσης και των κατοίκων του Λυγουριού διοργανώθηκε κρητικό γλέντι με θέμα τον Ερωτόκριτο έξω από το θέατρο της μικρής Επιδαύρου.
Στο Ηράκλειο έχουν παρουσιαστεί όλα τα στάδια της ερευνητικής δουλειάς του θιάσου στην Ερωφίλη. Η παράσταση erofili synopsis (2012) αποτελεί την κατακλείδα όλης αυτής της πορείας.
