Σύμφωνα με το νόμο τα παλιά Κοινοτικά και Δημοτικά Αρχεία πρέπει να συγκεντρωθούν στα Γ.Α.Κ. που υπάρχουν στις πρωτεύουσες των νομών. Μελετώντας τα παλιά αρχεία των Δήμων και των Κοινοτήτων πολλά έχει να διαπιστώσει, να διασταυρώσει και να μάθει ο ερευνητής. Η μελέτη τους αποτελεί μεγάλη πρόκληση και ανάγκη για την τοπική και εθνική μας ιστορία και προϋποθέτει βέβαια τη διάσωση και την ψηφιοποίησή τους. Αυτές τις ημέρες της οδυνηρής επετείου της εισβολής στην Κύπρο τη μεγάλη αξία τους με έκανε να σκεφτώ η μελέτη μέρους του αρχείου της παλιάς Κοινότητας Αρκ/ρίου, εκείνου που σχετίζεται με τη συμμετοχή του αείμνηστου Γιώργου Ψαράκη στα κοινοτικά:
1) Ως αντιπρόεδρος της Κοινότητας ένα χρονικό διάστημα αμέσως μετά τον Εμφύλιο (με πρόεδρο το φιλοπρόοδο γιατρό Στυλιανό Κουτεντάκη, με τον οποίο κατέβηκαν στις εκλογές σε κοινό ψηφοδέλτιο, αριστερός ο πρώτος - δεξιός ο δεύτερος
2) Και ως πρόεδρός της από το 1964 (Δημοτικές εκλογές της 6ης Ιουλίου 1964) ως τον Απρίλιο του 1967 (τελευταία πράξη στο βιβλίο αποφάσεων του Κοιν. Συμβουλίου 6/8-4-1967, ημέρα Σάββατο). Το Κοινοτικό Συμβούλιο το 1964 αποτελούσαν οι: Κοκολάκης Εμμαν. του Σπυρ., Χναράκης Γεώργιος, Κοκολάκης Σπύρος, Μακράκης Μιχαήλ, Δερμιτζάκης Εμμαν., Πλευράκης Κων/νος, Πλευράκης Ευάγγελος, Αββακουμ Αββακούμογλου και ο Γ. Ψαράκης.
Οπως ο νόμος καθόριζε, δεν είχε εκλεγεί άμεσα Πρόεδρος, αλλά ομόφωνα από τους εκλεγμένους συμβούλους (ο ίδιος ο Γ.Ψ. είχε ψηφίσει λευκό). Συμπλήρωσε μετά την απομάκρυνσή του ο Εμμαν. Μαστρογαμβράκης το Κοιν. Συμβούλιο. Με την επόμενη πράξη 7/1 Μαΐου 1967 υπό τον προεδρεύοντα αντιπρόεδρο της Κοινότητας Κοκολάκη Εμμαν. αποφάσισε την αγορά με πρόχειρο μειοδοτικό διαγωνισμό αμιαντοσωλήνων Φ.60 4.700 μ. Φ. 80 2.000 μ. για το εσωτερικό δίκτυο υδρεύσεως Αρκ/ρίου με τα χρήματα του δανείου (430 χιλ. δρχ.) του 1966 και τη δωρεάν επιχορήγηση των 20.000 δρχ.
Μετά δύο εβδομάδες, στη συνεδρίαση της 14ης Μαΐου (πράξη 8η) το Κοιν. Συμβούλιο εξέλεξε ομόφωνα πρόεδρο τον Εμμαν. Κοκολάκη και αντιπρόεδρο το Γ. Χναράκη με 5 ψήφους υπέρ, 1 λευκό και 3 υπερ του Αββακούμογλου. Τότε μαθαίνομε και για την αίτηση παραίτησης του Γ. Ψαράκη, που η Νομαρχία έκανε αποδεκτή στις 18-4-67 (αρ. 34067).
Τα προ της Δικτατορίας γεγονότα
Ο Γ. Ψ. παραιτήθηκε, για να είναι υποψήφιος βουλευτής με την Ένωση Κέντρου στις εκλογές που είχε προκηρύξει η αμιγής Κυβέρνηση της ΕΡΕ, η οποία είχε ορκιστεί στις 3-4-1967, για τις 29 Μαΐου 1967.
Ομως δεν έγιναν οι εκλογές ποτέ, γιατί πρόλαβαν οι συνταγματάρχες με το Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, δύο μέρες πριν τη μεγάλη συγκέντρωση της Ένωσης Κέντρου στη Θεσ/νίκη και ακριβώς τη μέρα που ο Μίκης απαντούσε στον Α. Παπανδρέου θετικά για την ίδρυση νέου κόμματος της Αριστεράς (Σ. Γρηγοριάδης).
Με την κήρυξη της Δικτατορίας χιλιάδες αριστεροί αγωνιστές ξανάπαιρναν το δρόμο των στρατοπέδων, ενώ ξεκινούσαν οι αγώνες κατά της Δικτατορίας με τους νέους μπροστά, επηρεασμένους σίγουρα από τα απελευθερωτικά κινήματα του κόσμου, κυρίως του Μάη του ‘68.
Αλήθεια πόσο κοντά φέρνουν την ιστορία, πόσο άριστα συναρμολογούν τα κομμάτια της αυτά τα παζλ των πρακτικών που έγραφε τότε ο γραμματέας της Κοινότητας Μανόλης Σακαβέλης ανυποψίαστος, όπως οι περισσότεροι, ίσως για τη σπουδαιότητά τους. Πίσω από το πρακτικό της μάταιης παραίτησης του Γ.Ψ. εμφανίζονται ένα ένα τα δράματα του λαού μας: Ο ανένδοτος διμέτωπος, οι χλιδάτοι γάμοι της πριγκίπισσας Σοφίας το 1962 και η προίκα της (μπλεγμένα όλα στα δίχτυα του ανένδοτου), η εξέγερση των σουλτανοπαραγωγών του Ηρακλείου τον Ιούλιο του 1962, την οποία οργάνωσε ο βουλευτής της ΕΔΑ Λεων. Κύρκος μαζί με ομάδα βουλευτών της ΕΔΑ και τους 3 τοπικούς της Ενωσης Κέντρου.
Επίσης, τα γεγονότα του Λονδίνου με την Μπέττυ Αμπατιέλου, η δολοφονία του Γρηγ. Λαμπράκη στις 23-5-1963 (τυπικά πέθανε στις 28) από το παρακράτος, η φυγή του Κ. Καραμανλή, οι εκλογές της 3ης Νοεμ. 1963 με α’ κόμμα την Ένωση Κέντρου (42, 04% και 138 έδρες), οι εκλογές της 16ης Φεβρ. 1963 (Ένωση Κέντρου 52,8%, 171 έδρες) οι εσωτερικές κρίσεις που ακολούθησαν, το Κυπριακό, η μεθόδευση της αποπομπής του Γ. Παπανδρέου από τους Αμερικανούς (ενεργοποίηση του σχεδίου “Περικλής”, υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ “Ιουλιανά”), η παραίτηση του Γ. Παπανδρέου στις 15-7-65, οι εξαγορές και οι αποστασίες, οι λαοθάλασσες των αντικυβερνητικών και αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων, οι κυβερνήσεις Νόβα, Τσιριμώκου, Στ. Στεφανόπουλου, Παρασκευοπούλου.
Και ενώ ο κόσμος αγωνιζόταν με θυσίες να οργανώσει τη ζωή του, να βελτιώσει τις συνθήκες της, όπως διαβάζομε στα τότε πρακτικά των Συνεδριάσεων του Κοιν. Συμβουλίου Αρκ/ρίου ανδρείκελα ανεβοκατεβαίνουν στην εξουσία με τις ευλογίες της “βασιλομήτορος”, για να σταματήσουν την ιλιγγιώδη κίνηση των μαζών...
Έτσι φτάσαμε στην 21η Απριλίου, αν και από την αρχή της δεκαετίας του 1950, εκφράζεται το αίτημα του δημοκρατικού εκσυγχρονισμού και μια μικρή πολιτιστική Ανοιξη άρχισε. Εφτά χρόνια χαμένων ευκαιριών για την ελληνική κοινωνία ακολούθησαν. Και ύστερα το τραγικό τέλος που μας θυμίζουν οι μέρες αυτές, έτσι όπως ο Γ. Σεφέρης στη δήλωσή του όπου σχεδόν προφήτευσε την 20ή Ιουλίου 1974.
Κι εμεί οι Έλληνες δε μελετήσαμε καλά τα παραπάνω γεγονότα, για να διδαχτούμε. Ισως δε θα φτάναμε στο Γολγοθά το σημερινό ή θα ήταν λιγότερο εξουθενωτικός, αν τη μελετούσαμε και φτάναμε στο πολύτιμο
“Γνώθι σ’ αυτόν”. Γιατί θα ενεργούσαμε διαφορετικά ίσως...
Πολύτιμες, λοιπόν, πληροφορίες θα δώσουν και μύριους προβληματισμούς και καρποφόρες διδαχές θα γεννήσει η μελέτη των τοπικών Αρχείων, που σαν κόρη οφθαλμού οφείλομε να προσέξομε και να σεβαστούμε.
