Σίγουρα αν σταθούμε στους καλοκαιρινούς μήνες, ο Ιούλιος έχει τις περισσότερες γιορτές και φυσικά τα πιο πολλά πανηγύρια. Οι Άγιοι Ανάργυροι, η Αγία Κυριακή, ο Άγιος Κήρυκος, η Αγία Μαρίνα, ο Προφήτης Ηλίας, ο Άγιος Παντελεήμονας. Θεραπευτές Άγιοι οι περισσότεροι, αφού οι αρρώστιες του καλοκαιριού ήταν αρκετές και οι άνθρωποι υπέφεραν καταφεύγοντας στην βοήθεια και προστασία των Αγίων. Γιατροί χωρίς σύνορα φυσικά αλλά και χωρίς φακελάκια.
Θαυμαυτουργούς και αρχίατρους αποκαλούν τους Αγίους Αναργύρους, τον Κοσμά και τον Δαμιανό. Προστάτιδα από τις επιδημίες, ανθρώπων και ζώων, θέλουν την Αγία Κυριακή, αφού οι ζέστες ευνοούν την εμφάνιση αλλά και την έξαρσή τους. Στη νησιωτική κυρίως Ελλάδα θέλουν τον Άγιο Κήρυκο προστάτη από τους διάφορους τραυματισμούς παιδιών αλλά και μεγάλων. Η γιορτή της Αγίας Μαρίνας επίσης. Η παρήχηση Μαρίνα-μαραίνω συνέδεσε στις λαϊκές δοξασίες το όνομά της με τη συρρίκνωση των διαφόρων ασθενειών. Η ίδια η Αγία φαίνεται να αναζωογονεί τα άρρωστα και καχεκτικά παιδιά. Μαραίνει τα εξανθήματα. Αλλά και ο Άγιος των κορυφών, ο Προφήτης Ηλίας γιορτάζεται με ανάλογες λατρευτικές συνήθειες που αποσκοπούν στη θεραπεία ασθενειών. Πολλά ξωκκλήσια του ζώνουν με λεπτό κέρινο νήμα και μ’ αυτό περιτυλίγουν κάποιον άρρωστο. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η λατρεία της Οσιομάρτυρος Παρασκευής. Προστάτιδα των ματιών και η λαϊκή πίστη απευθύνεται στην Αγία για να τα προστατεύει από τις διάφορες ασθένειες. Στην Κεντρική Ελλάδα οι πιστοί θέλουν την Αγία Παρασκευή να τους προστατεύει επίσης από την πανούκλα και τη χολέρα αλλά και από κάθε κακό! Η παροιμία “κουτσοί, στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα” δείχνει την κατ’ εξοχήν ιδιότητα του Αγίου ως “ιατήρος”. Ο μεγαλομάρτυρας Άγιος, γιατρός στο επάγγελμα άσκησε την ιατρική ως φιλανθρωπία. Η παράδοση του αποδίδει τη δύναμη να θεραπεύει “χωλούς, τυφλούς με πάσαν εξουσίαν”. Πολλά και θαυματουργά είναι τα αγιάσματά του. Θέλω όμως να σταθώ για λίγο στον Προφήτη Ηλία, τον Άγιο των Ιερών Κορυφών. Τότε είχαμε πολλά ιερά κορυφής από την αρχαία εποχή ακόμα, σήμερα έχουν προστεθεί σ’ αυτά κεραίες κορυφής κινητής τηλεφωνίας αλλά και ανεμογεννήτριες... συμπληρώνοντας φυσικά το τοπίο! Θα επανέλθω όμως στον Προφήτη Ηλία που όπως λένε είναι δεμένος με το νερό αφού εγκαταστάθηκε στις κορυφές των ελληνικών βουνών γι’ αυτό το λόγο. Με το νερό της βροχής που είναι γλυκό, γιατί το αλμυρό νερό της θάλασσας είναι πικρό. Η παράδοση θέλει τον Προφήτη Ηλία ναύτη. Έναν ναύτη κουρασμένο, που αποφάσισε να πάει να ζήσει σε μέρος που οι άνθρωποι θα αγνοούσαν τη θάλασσα. Φορτώθηκε λοιπόν στον ώμο του το κουπί και πήρε τον ανήφορο. Ρωτούσε ανθρώπους καθώς ανέβαινε “τι είναι αυτό;”. Όσο του απαντούσαν “κουπί” αυτός συνέχισε ν’ ανεβαίνει. Αρκετά ψηλά συναντά κάποιον, τον ρωτάει και εκείνος του απαντάει: “αυτό είναι ξύλο”. Κατάλαβε ότι στο μέρος αυτό οι άνθρωποι δεν γνώριζαν καν την θάλασσα. Εκεί αλλά και στην κάθε κορυφή έχτισε τα εκκλησάκια του και από τότε “κατοικεί” στις κορυφές. Μια ελληνική επινόηση που έχει τις ρίζες της στα βάσανα, στα βιώματα αλλά και στις επιθυμίες του λαού μας!
Σίγουρα οι κορυφές της Κρήτης πολύ πριν από τον Προφήτη Ηλία αλλά και πριν τον Δία ακόμα, ήταν λατρευτικά κέντρα. Το ιερό του Γιούχτα, του δικού μας βουνού που καθημερινά βλέπουμε το ανθρωπόμορφο σχήμα του, σύμφωνα με αρχαιολογικές πληροφορίες στο ιερό του, ένα σπηλαιώδες χάσμα, βρέθηκαν στάχτες και αναθέματα, σημάδια λατρείας στην υπόθεση ότι χρησιμοποιήθηκε ως ιερός λατρευτικός χώρος. Μνήμες αγίων! Ειδικότερα των Αγίων του Ιουλίου που η μνήμη τους γίνεται αιτία ανταμώματος των χωριανών χάρη στα διάφορα πανηγύρια. Σήμερα βέβαια έχουν εκσυγχρονισθεί και αυτά, υπάρχουν πάγκοι με διάφορα εισαγόμενα ηλεκτρονικά είδη, επίσης είδη ένδυσης και υπόδησης κατά προτίμηση Κίνας, καντίνες με την γνωστή τους πραμάτεια... και κάθε λογής εδέσματα.
Φυσικά πλήθος αναπήρων και κάθε καρυδιάς καρύδι από επαίτες, ολόκληρα συγκροτήματα με υπεύθυνους οικονομικούς χωροτάκτες που καθορίζουν με αυστηρό τρόπο τη θέση (οι πιο προσοδοφόρες θέσεις είναι μέσα σε προαύλιο ιερών ναών) και όλα αυτά μαζί συνθέτουν την πανηγυρική ατμόσφαιρα δημιουργώντας στον κάθε επισκέπτη πλήθος ανάμεικτων συναισθημάτων!
Εντελώς αντίθετα με τα πανηγύρια του χθες, έτσι όπως μου τα περιγράφει ο καλός φίλος και πάντα επίκαιρος για τις πληροφορίες του κ. Κώστας Τοράκης. Ο ίδιος θυμάται τα πανηγύρια του χωριού του, της Ελιάς αλλά και της περιοχής του, της Επαρχίας Πεδιάδας. Μου λέει για το νοστιμότατο καπρικό του Λαδωμένου, μοναδικό για την εποχή εκείνη που με το ζώο και δύο κασέλες, το διακινούσε στα πεδιαδίτικα χωριά που είχαν πανηγύρι. Η κάθε κασέλα ήταν στρωμένη με λαδόκολα, ανάμεσα δε στο κρέας τοποθετούσε λεμονότρουλες οι οποίες του έδιναν ένα ξεχωριστό άρωμα. Ακόμα και σήμερα θυμούνται οι παλιότεροι τη νοστιμιά και την ξεχωριστή γεύση του καπρικού του Λαδωμένου. Θυμάται ακόμα ο κ. Κώστας την σουμάδα που γίνονταν από αμύγδαλο, άσπρη και παγωμένη, όπως και την κανελάδα με χιόνι του Ψηλορείτη, το οποίο, προκειμένου να το διατηρήσουν το μετέφεραν μέσα σε τσουβάλια με άχυρα. Όσο για την καλύτερη σουμάδα μου λέει πως την έφτιαχναν οι Νεαπολίτες. Επίσης θυμάται τις στενόμακρες καραμέλες με τις μαντινάδες και τα παγωτά, κρίνος και μέλισσα, σε ξυλάκι, όπως και το χύμα παγωτό σε ποτήρι με υλικά γνήσια. Μου τονίζει δε, ότι το καλύτερο παγωγό ήταν του Αριστείδη.
Μνήμες αλλοτινές, θύμησες ενός περασμένου καιρού, μιας άλλης εποχής, σκληρής αλλά όμορφης, γεμάτης από ανθρωπιά και αγάπη, καθώς και από σεβασμό στον συνάνθρωπο και στις παραδόσεις μας.
