Ο Venki Ramakrishnan, ήταν ένας από τους νομπελίστες που συνυπέγραψαν την επιστολή για την Ελλάδα που δημοσιεύτηκε στο Science
Η Ελλάδα πρέπει να προσελκύσει ξανά τους νέους επιστήμονες που έχουν ρίξει άγκυρα στο εξωτερικό.
Το παραπάνω επισημαίνει, σε συνέντευξή του στην «Π» ο νομπελίστας, Venki Ramakrishnan, ένας από τους νομπελίστες που συνυπέγραψαν την επιστολή με τίτλο «Στήριξη στην Ελλάδα» που δημοσιεύτηκε στο Science.
Συμμετέχει στις διαλέξεις Ωνάση 2012 στη Βιολογία που είναι αφιερωμένες στον κόσμο του RNA. Οι διαλέξεις θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας με ομιλητές άλλους εξαίρετους επιστήμονες από Ευρώπη και Αμερική.
O Sir Venki Ramakrishnan ο οποίος έχει τιμηθεί με το Βραβείο Νόμπελ 2009 στη Χημεία, θα δώσει σήμερα στις 8 το βράδυ στο ΙΤΕ Γενική Ομιλία που απευθύνεται στο ευρύ κοινό με αντικείμενο τη δομή του ριβοσώματος και το μηχανισμό δράσης των αντιβιοτικών (η ομιλία με τίτλο “Antibiotics and the cell’s protein factory”, θα είναι στην αγγλική γλώσσα και θα συνοδεύεται με πλούσιο οπτικό υλικό).
Το ριβόσωμα είναι το κέντρο σύνθεσης των πρωτεϊνών όλων των κυττάρων. Η πρωτεινοσύνθεση είναι ένας πολύπλοκος μηχανισμός χημικών αντιδράσεων που έχουν σαν αποτέλεσμα τη μετάφραση του γενετικού κώδικα για την παραγωγή των ενζύμων τα οποία ελέγχουν τον μεταβολισμό του κυττάρου.
O Dr Ramakrishnan, χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ και τη μεθοδολογία της κρυσταλλογραφίας, προσδιόρισε τη δομή του ριβοσώματος σε ατομικό επίπεδο.
Συνδυάζοντας τα δομικά δεδομένα με υπάρχουσες πληροφορίες ενζυμολογίας και μοριακής βιολογίας έγινε εφικτό να ερμηνευτεί ο μηχανισμός δράσεως πολλών αντιβιοτικών σε ατομικό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο επετεύχθη ο σχεδιασμός και η παραγωγή νέων αντιβιοτικών με μεγαλύτερη απόδοση και ελαχιστοποίηση των παρενεργειών, γεγονός που θα έχει τεράστιες επιπτώσεις στην Ιατρική και Φαρμακολογία.
Η συνέντευξή του στην «Π» έχει ως εξής:
Γιατί υπάρχει τόσο ενδιαφέρον για το RNA;
«Οι ερευνητές δεν πίστευαν πριν από 22 χρόνια ότι το RNA παίζει μεγάλο ρόλο σε πολλές διαδικασίες στη ζωή, έχει ενδιαφέρον ότι οι μοριακοί βιολόγοι τώρα πιστεύουν ότι η ζωή ξεκίνησε με το RNA να παίζει καθοριστικό ρόλο και πιθανότατα υπήρχε πριν το DNA και πριν από τις πρωτεΐνες. Το RNA χρησιμοποιεί τις πληροφορίες των γονιδίων μας για να συνθέτει πρωτεΐνες, αυτό είναι βασικό για όλη τη ζωή.
Για παράδειγμα, κάθε κύτταρό μας είναι φτιαγμένο από το ριβόσωμα, το οποίο
είναι άμεσα ή έμμεσα υπεύθυνο για κάθε μόριο που υπάρχει στο σώμα μας.
Πολλά γονίδιά μας είναι, ουσιαστικά, οδηγίες για το πώς συντίθενται οι πρωτεΐνες. Επειδή είναι τόσο θεμελιώδες, είναι τόσο παλιό. Τα ριβοσώματα για τους ανθρώπους διαφέρουν από τα ριβοσώματα των βακτηρίων. Διαφέρουν αρκετά ώστε να μπορούν να μπλοκαριστούν τα ριβοσώματα των βακτηρίων και να τα σκοτώσουμε, χωρίς να επηρεάσουν τον άνθρωπο. Αυτό είναι χρήσιμο για τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται σε θεραπείες για πολλές ασθένειες.
Τα τελευταία δέκα χρόνια, η θεμελιώδης δομή του ριβοσώματος καθορίστηκε και επέτρεψε στον κόσμο να δει πώς τα αντιβιοτικά σχετίζονται με τα ριβοσώματα και έτσι δεν καταλάβαμε απλώς πώς λειτουργούν τα αντιβιοτικά αλλά και πώς να τα σχεδιάσουμε καλύτερα και να πολεμήσουμε βακτήρια που πριν δεν μπορούσαμε. Ήδη, χρησιμοποιείται από εταιρείες φαρμάκων και υπάρχουν ελπίδες.»
Γιατί υπογράψατε την επιστολή- στήριξη προς την Ελλάδα;
«Πιστεύω πως είναι πρόβλημα όταν μια χώρα περνά οικονομική κρίση, προσπαθούν να περικόψουν ό, τι δε θεωρούν απαραίτητο και συχνά οι πολιτικοί θεωρούν ότι η επιστήμη δεν είναι άμεσης προτεραιότητας. Αυτό είναι λάθος γιατί, πρώτα από όλα όλοι συμφωνούμε ότι το να έχουμε γνώσεις είναι καλό για την κοινωνία και η επιστήμη είναι ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της γνώσης. Οπότε, χρειάζεται κανείς υψηλής ποιότητας επιστήμη προκειμένου να πετύχει οικονομική ανάπτυξη. Αν κόψει κανείς την έρευνα σε δύσκολους οικονομικά καιρούς, χρειάζεται πολλά χρόνια, δέκα με δεκαπέντε, για να εκπαιδεύει κάποιον ώστε να είναι παραγωγικός ως επιστήμονας. Αν αυτοί οι άνθρωποι χάσουν τη δουλειά τους, τότε φεύγουν και παύουν να είναι επιστήμονες, κάνουν κάτι άλλο. Αν η οικονομία βελτιωθεί σε δύο με τρία χρόνια πρέπει να προσλάβεις άτομα και να τα εκπαιδεύσεις ξανά, να κτίσεις κάτι από το μηδέν. Αυτό κοστίζει. Ακόμα και από οικονομικής άποψης, δεν έχει νόημα να περικόψεις την επιστήμη και μετά να χρειαστείς άλλα 15 χρόνια για να βρεθείς στο σημείο που ήσουν. Οι πολιτικοί πρέπει να συμφωνήσουν σε ποιο επίπεδο θέλουν να υποστηρίξουν την έρευνα. Είναι θέμα πολιτικής και καταλαβαίνω πώς διαφορετικές ομάδες έχουν άλλες απόψεις σχετικά με το ποιο είναι το ιδανικό σημείο για να χρηματοδοτούν την επιστήμη. Θεωρώ ότι χρειάζεται σταθερή χρηματοδότηση, δεν πρέπει να έχουμε σκαμπανεβάσματα γιατί είναι δαπανηρό σε χρήματα και ανθρώπινο δυναμικό.»
Ποια είναι η γνώμη σας για την ελληνική έρευνα;
«Για να είμαι ειλικρινής, οι περισσότεροι Έλληνες επιστήμονες δεν είναι στο ίδιο επίπεδο με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ιδιαίτερα τη Βόρεια. Πολλοί Έλληνες επιστήμονες είναι καλά εκπαιδευμένοι αλλά δεν είναι στην πρώτη γραμμή του τομέα τους, οι εξαιρέσεις είναι λίγες. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτό, κατ΄ αρχάς οικονομικοί. Η Ελλάδα δεν είναι στο επίπεδο της Αγγλίας, της Γερμανίας, των ΗΠΑ. Αν πας στην Αγγλία ή τις ΗΠΑ, όπου έχουν αγγλοσαξονική κουλτούρα ακόμα και οι νέοι επιστήμονες είναι εντελώς ανεξάρτητοι, δε χρειάζεται να δουλεύουν επί χρόνια υπό την επίβλεψη ενός καθηγητή, αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί οι άνθρωποι είναι πιο δημιουργικοί όταν είναι νέοι και τότε πρέπει να είναι ελεύθεροι να προχωρήσουν τις ιδέες τους και αυτό χρειάζεται πόρους. Πρέπει να δώσεις στους νέους ανεξαρτησία και σταθερή χρηματοδότηση, αυτό νομίζω θα βελτίωνε την ποιότητα της έρευνας.»
Έχετε εικόνα από τη δουλειά που γίνεται στα ελληνικά ΑΕΙ και ερευνητικά κέντρα;
«Δεν μπορώ να έχω πλήρη άποψη γιατί δεν έχω βρεθεί στην Ελλάδα. Την τελευταία φορά που ήρθα ήταν μόνο για μία διάλεξη, δεν ξέρω λεπτομέρειες. Οι εντυπώσεις μου από τους Έλληνες επιστήμονες είναι από το γεγονός ότι όταν πάω σε διεθνή συνέδρια ή του τομέα μου δε βλέπω πολλούς. Υπάρχουν περιστασιακά. Αλλά είναι προφανές ότι το εκπαιδευτικό σύστημα, κάνει κάτι καλά γιατί όταν φοιτητές παίρνουν το πτυχίο τους στην Ελλάδα και φεύγουν στο εξωτερικό έχουν πολύ καλή πορεία. Η βάση είναι εδώ, το ερώτημά είναι πώς θα κτίσεις πάνω της για να έχεις παραγωγική έρευνα. Νομίζω ότι παίζουν ρόλο τα χρήματα αλλά πρέπει οι νέοι Έλληνες επιστήμονες να έχουν πολλές ευκαιρίες και ανεξαρτησία γιατί πρέπει να προσελκύσεις ξανά τους Έλληνες επιστήμονες που φεύγουν στο εξωτερικό για μεταπτυχιακές σπουδές. Το κάνει η Κίνα, η Ινδία, αφού το κάνουν αυτές οι χώρες γιατί να μην μπορεί και η Ελάδα;».
