Της Άννας Μανουκάκη-Μεταξάκη
Σήμερα που έχουν ξεσπάσει κρίσεις πολλαπλές και ποικίλες – γέννημα της κρίσης των ηθικών αξιών –, που το φόβο και την αγωνία μας αυξάνει η απογοήτευση αφενός από την εμμονή πολιτικών και κομμάτων στο συμφέρον τους και μόνο και αφετέρου από τις αποτρόπαιες σκηνές και εικόνες της τηλεόρασης, σήμερα που αποδεικνύεται πως ήταν άθλος να κρατήσεις την ανθρωπιά σου, γιατί, κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες «των τεχνολογικών θαυμάτων», ο άνθρωπος γύρισε πίσω στο θηρίο, στη ζούγκλα, σήμερα που η ανθρωπιά έχει λείψει και «χωρίς τσίπα» αντιστρέφονται τα πάντα, έχομε ανάγκη να βλέπομε παραδείγματα ανθρώπων που κρατήθηκαν όρθιοι άνθρωποι αληθινοί και δεν αλλοτριώθηκαν και δεν ισοπεδώθηκαν υποκύπτοντας.
Τέτοιο άτομο υπήρξε στην κοινωνία του Αρκαλοχωρίου η Ευανθία Τσαγκατάκη-Φουναριωτάκη, που δυστυχώς έφυγε πριν λίγες μέρες μόλις στα πενήντα της χρόνια, αφήνοντας ένα μεγάλο πένθος και το κενό της καρποφόρας επίδρασης, της εντιμότητας, της αξιοπρέπειας και της ανθρωπιάς της, στοιχεία που ομόρφαιναν τον τόπο, γιατί μιλούσαν άμεσα σ’ όποιον δεν είχε χάσει την πηγαία του ικανότητα να αισθάνεται. Και γι’ αυτό η κοινωνία οφείλει να την ευχαριστήσει για την υποδειγματικά σπάνια ηθική στάση ζωής της που γεννά την εκτίμηση και την πρέπουσα αναγνώριση.
Ο βαθύτατος ανθρωπισμός της Ευανθίας, ως σεβασμός στον εαυτό της και στον καθένα άνθρωπο γύρω της, στο σπίτι της, στη δύσκολη δουλειά της, στη στενή και ευρύτερη κοινωνία και στον όπου γης άνθρωπο, όπως προς το παιδί της Μπιάφρα που πεθαίνοντας νηστικό και χωρίς εμβόλια της μάραινε την ψυχή κι έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της συνειδητά και με πόνο, ο ανθρωπισμός της αυτός γινόταν διαύγεια και ξάστερο βάθος, μαλακό, γλυκό και ζεστό ύφος και ενέργεια, σοφή απλότητα, θελκτική από ψυχής κουβέντα που φαίδρυνε και έδινε κουράγιο γεννώντας το απολυτρωτικό συναίσθημα της σιγουριάς. Η ευαίσθητή της όραση, η κατανόηση και η ως τη θυσία δοτικότητά της συχνά, η χαρακτηριστική της έκφραση που ένιωθες να αιωρείται ανάμεσα στο δάκρυ και στο χαμόγελο, η θετική επίδραση που ασκούσε ακόμη και στη φωτογραφία του νεκρώσιμου που ανακοίνωνε την οδυνηρή είδηση του θανάτου της, σαν για να μη μας πληγώσει και μας τρομάξει, όλα αυτά μας παρέπεμπαν κατευθείαν στις γερά ριζωμένες αξίες που έδωσαν με το παράδειγμά τους το καθημερινό και σταθερό οι αγρότες βιοπαλαιστές γονείς της από τη Γαρίπα στα πέντε παιδιά τους. Αξίες φανερές στη ζωή όλων τους.
Ο ανθρωπισμός της Ευανθίας, ο πολιτισμός της ψυχής της ήταν μια καρποφόρα επιρροή στον τόπο και στους ανθρώπους του από τότε που ήταν μαθήτρια. Φάνηκε όμως περισσότερο, όταν, τυχερή στην επιλογή του άξιου συντρόφου της, ήρθε στο Αρκαλοχώρι και έζησε με τον άντρα της και το μονάκριβο Νίκο τους, υπάλληλος και αργότερα διευθύντρια του ΙΚΑ Αρκαλοχωρίου. Ξεχώριζε από μακριά τη χυδαιότητα, δεν άντεχε την αγριότητα, ήταν ευαίσθητη και εύθραυστη, καταλάβαινε ό,τι επιμελώς έκρυβες μέσα σου και ξεσπούσε από τη δυσαρμονία σε κλάματα. Πάνω της ξεχώριζε η αρμονία: Στα ρούχα της και στο χτένισμά της, στο πρόσωπό της που ήταν καθρέπτης υψηλού ήθους, στην κίνησή της. Το σπίτι τους, καρπός πολύχρονου μόχθου και αγωνίας, δείχνει την αισθητική και το γούστο τους και αποπνέει με τα χρώματα, τη διαρρύθμιση και το διάκοσμό του, τη ζεστασιά της ψυχής, το σεβασμό στην παράδοση που πέρασαν και στο μοναχοπαίδι τους, την αληθινή φιλοξενία.
Αλλά την προσωπικότητα και την ανθρωπιά της την ξεδίπλωσε απλά και φυσικά η Ευανθία στην άχαρη εργασία της, στο ΙΚΑ, όπου ο καθένας πηγαίνει έτοιμος να αμυνθεί επιτιθέμενος ή να επιτεθεί αμυνόμενος, απέναντι στο νόμο που συχνά εξουθενώνει αυτόν που προσπαθεί να σκεπάσει τα παιδιά του σ’ ένα σπιτάκι, ενώ παραβλέπει «έχοντες και κατέχοντες».
Εκεί η Εύα προσωποποιούσε την κατανόηση, την αγάπη, τη συμπόνια, τη συμπαράσταση – όλα σε ένα χαμόγελο ανθρωπιάς … «Ξέρω, τα περάσαμε κι εμείς αυτά. Θα σου κάνουμε ό,τι μπορούμε, σιγά-σιγά θα τα καταφέρεις. Ξέρω, μα πως μπορώ να σε προστατέψω;». Και ήταν θλιμμένη για μέρες. «Δεν αντέχω να βλέπω την απόγνωση των ανθρώπων. Τι σκληρή δουλειά», έλεγε συχνά.
Εύα μου, καλή μας Ευανθία, δεν θα ξεχάσομε (και δεν πρέπει) το ανθρώπινο πρόσωπο του ΙΚΑ της εποχής σου, που γλύκαινε την ψυχή, κάλμαρε την οργή και έδινε ελπίδα για το αύριο μέσα σε ένα δύσκολο χώρο. Τη χάρη της ανθρωπιάς σου, την αγάπη σου που ακτινοβολούσε από την ψυχή στη μορφή σου και μου θύμιζε πάντοτε το Θουκυδίδη (βιβλίο δεύτερο, κεφ. 37), εκεί που τονίζει πως στην καθημερινή τους ζωή οι Αθηναίοι του 5ου π. χ. αιώνα «είναι ελεύθεροι καχυποψίας και ούτε προσλαμβάνουν απέναντι στους συνανθρώπους τους φυσιογνωμία σκυθρωπής αποδοκιμασίας που δεν ζημιώνει μεν, αλλά όμως πληγώνει τους άλλους:». Χωρία αρχαία που εμπνέουν τους αληθινούς πνευματικούς ανθρώπους της γης, όπως ο Γκύντερ Γκρας.
Θυμάμαι το πικρό παράπονο που εξέφρασες στο τέλος του φετινού χειμώνα, εκεί στο φιλόξενο τζάκι σας, όπου καθόσασταν με το Μανόλη σου, επαναλαμβάνοντας ό,τι συχνά μου έλεγες μετά τη ξαφνική «φυγή» του δικού μου Μανόλη, του καλού φίλου και δασκάλου σου: «Είναι άδικο να χωρίζει ο θάνατος ζευγάρια αρμονικά κι αγαπημένα». Και σε διαβεβαιώνω ότι αυτά δε «χωρίζουν» ποτέ, πως η σχέση αυτή τροφοδοτεί και τα παιδιά που γεννήθηκαν και βέβαια τον άξιό σας Νίκο. Εύα της ψυχής μας, σε ευχαριστούμε. Καλοτάξιδη, άγγελέ μας.
