Κύριε διευθυντά,
Στο φύλλο του Σαββάτου 21 Απριλίου, σελ. 13 της εφημερίδας σας και συγκεκριμένα στο αφιέρωμά σας «Η Πατρίς κοντά στους υποψηφίους» φιλοξενήσατε προτεινόμενα θέμα πανελλαδικών εξετάσεων στο μάθημα των Λατινικών. Σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελα να παρέμβω κριτικά στην ποιότητα των θεμάτων, ούτε είναι στόχος μου να αξιολογήσω τους συναδέλφους, τους οποίους, αν και δεν γνωρίζω προσωπικά, σέβομαι συναδελφικά και εκτιμώ την προσπάθειά τους.
Θα διαφωνήσω όμως μαζί τους ως προς την παρατήρηση 4β, όχι για λόγους επιστημονικούς, αλλά για λόγους αρχής. Σας εξηγώ τι εννοώ. Η συγκεκριμένη παρατήρηση ζητά από τους υποψηφίους να μετατρέψουν την δευτερεύουσα εναντιωματική πρόταση “etsi ergo clamabam nihil esse bello civili miserius” σε εναντιωματική μετοχή. Σαφώς η μετατροπή είναι δυνατή, ευκολότατη στην εκτέλεσή της και θα μπορούσε να είναι μια πιθανή παρατήρηση στις πανελλήνιες εξετάσεις με μια προϋπόθεση: οι μαθητές να την είχαν…. διδαχτεί. Όμως σε κανένα σημείο του βιβλίου των Λατινικών, που διδάσκεται στο Λύκειο και καθορίζει την διδακτέα και εξεταστέα ύλη, δεν αναφέρεται η μετατροπή των δευτερευουσών προτάσεων στις αντίστοιχες μετοχές τους (και αντίστροφα: η μετατροπή των μετοχών σε δευτερεύουσες προτάσεις, με εξαίρεση την αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, η οποία εκτενώς παρουσιάζεται στο κεφάλαιο ΧΧΙ του εγχειριδίου). Αν κάποιοι συνάδελφοι φιλόλογοι διδάσκουν αυτές τις μετατροπές, είναι άξιοι συγχαρητηρίων, επειδή το κάνουν εκ του περισσού, βοηθώντας τους μαθητές τους να κατανοήσουν σε βάθος τη δομή και τη λειτουργία της λατινικής γλώσσας, μιας γλώσσας νεκρής μεν, όχι όμως και άχρηστης. Ωστόσο η διδασκαλία αυτών των συντακτικών ασκήσεων είναι εκτός διδακτέας και εξεταστέας ύλης και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να ζητηθούν στις πανελλήνιες εξετάσεις, επομένως και να προτείνονται ως πιθανά θέματα εξετάσεων.
Οι λόγοι αρχής που επέβαλαν τη δική μου παρέμβαση πηγάζουν από την πεποίθηση ότι τα θέματα των πανελληνίων εξετάσεων πρέπει να αντλούνται μόνον από τη διδακτέα ύλη, όπως αυτή ορίζεται κάθε χρόνο, διανέμεται στα Λύκεια της χώρας και περιλαμβάνεται στα σχολικά εγχειρίδια. Μια δημοσίευση λοιπόν τέτοιων εκφωνήσεων και μάλιστα λίγες εβδομάδες πριν από τις εξετάσεις, από τη μια αποπροσανατολίζει τους υποψήφιους και τους προσθέτει αναίτια περισσότερο άγχος και αβεβαιότητα και από την άλλη, το σπουδαιότερο, σιωπηρά αναγνωρίζει σ’ αυτούς που επιλέγουν τα θέματα να λειτουργούν όχι κατά το δέον, αλλά κατά το δοκούν. Για το τελευταίο, σας πληροφορώ ότι αρκετές φορές συνάδελφοι του δημοσίου έχουν διαφωνήσει με την κεντρική επιτροπή εξετάσεων του Υπουργείου Παιδείας και μάλιστα, σας υπενθυμίζω, στις εξετάσεις του 2011 μέσα από την εφημερίδας σας είδαν το φως της δημοσιότητας απόψεις, πού έβγαζαν και «εκτός της αιθούσης» τέτοιους προβληματισμούς1 .
Η επιμονή μου στο θέμα αυτό έχει να κάνει μόνο με την κατοχύρωση του δικαιώματος του μαθητή στην ισότιμη συμμετοχή στις εξετάσεις. Ο κάθε υποψήφιος έχει το δικαίωμα να εξετάζεται σε θέματα τα οποία μπορεί ο ίδιος να μελετήσει με μοναδικό διδακτικό μέσο το σχολικό βιβλίο, ανεξάρτητα αν έχει ή όχι βοήθεια εντός ή εκτός του σχολείου. Ποιο απλά: πιστεύω ότι ένας υποψήφιος, που είτε δεν έχει την οικονομική δυνατότητα είτε είναι απομονωμένος στο νησί του ή στο χωριό του και αδυνατεί να παρακολουθήσει συμπληρωματικά μαθήματα εκτός σχολείου ή εξειδικευμένους φιλολόγους εντός σχολείου, πρέπει να απολαμβάνει της δυνατότητας ισότιμης συμμετοχής. Αν αυτός ο ένας υποψήφιος (είναι μόνον ένας;) δεν μπορεί να συμμετέχει ισότιμα στις εξετάσεις, τότε οι πανελλήνιες εξετάσεις, ο τελευταίος διαγωνισμός που διατήρησε σ’ αυτή τη χώρα, στη συνείδηση των Ελλήνων την αντικειμενικότητά του, έχασε το μεγαλύτερο και τελευταίο στολίδι του κύρους του.
1 http://www.patris.gr/articles/204344
* Ο Ανδρέας Λενακάκης είναι φιλόλογος
