Ο Ingo Schwarz - Quandt, γιος του Γερμανού στρατιώτη που ζωγράφισε την Κρήτη κατά τη διάρκεια της Κατοχής, δώρισε το αρχείο του πατέρα του στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και μιλά στην “Π”
Ήρθε στην Κρήτη για να πολεμήσει, όμως το νησί κατέκτησε την καρδιά, το μυαλό του και «αιχμαλώτισε» το ταλέντο του.
Ο Γερμανός στρατιώτης, Rudo Schwarz, «κατακτήθηκε» από τη θάλασσα, τα βουνά και τους φιλικούς ανθρώπους που δεν παρέλειπαν ποτέ να τον κεράσουν μία ρακί.
Ακριβώς 23 χρόνια μετά το θάνατό του, ο γιος του, Ingo Schwarz-Quandt, κατάφερε να ταξιδέψει στο νησί που ο πατέρας του είχε αγαπήσει και, τυχαία, άρχισε να ξετυλίγεται μία συνεργασία που θα απέδιδε στη μνήμη του πατέρα του τις τιμές που όσο ζούσε δεν του αποδόθηκαν ποτέ.
Ο κ. Ingo Schwarz-Quandt βρίσκεται στην Κρήτη αυτές τις ημέρες για την παρουσίαση του βιβλίου “Ρούντο Σβαρτς, Κρητικό Ημερολόγιο” που έγινε στο Μικρό Αμφιθέατρο του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης.
Μοιράστηκε με την «Π» τις αναμνήσεις του πατέρα του από την Κρήτη και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η οικογένειά του, λόγω οικονομικών προβλημάτων. Όπως τονίζει, αισθάνεται δικαιωμένος από την απόφαση να δωρίσει το αρχείο στο μουσείο και θεωρεί πως αν ο πατέρας του ζούσε θα ήθελε το έργο του να μείνει στην Κρήτη.
Η εικαστική μαρτυρία του πατέρα του για την Κρήτη του 1943 πρωτοπαρουσιάστηκε στο κοινό με επιλεγμένα έργα του στο πλαίσιο της επιτυχημένης έκθεσης «Ρούντο Σβαρτς, Κρήτη, 1943. Ένας ζωγράφος με τη στολή της Βέρμαχτ» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης (Μάιος-Νοέμβριος 2010) και στο Μουσείο Μπενάκη (Μάιος 2011). Πρόσφατα, η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών εξέδωσε το Κρητικό Ημερολόγιο του Γερμανού ζωγράφου, τμήμα του αρχείου του, το οποίο έχει δωρηθεί στην ΕΚΙΜ από τους κληρονόμους του, με την ευγενική μεσολάβηση των Γιάννη Σακελλαράκη και Σταμάτη Λυμπερόπουλου.
Ο Ρούντο Σβαρτς, γεννημένος στην Βόρεια Τσεχία, ξεκίνησε από νέος την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική. Το 1939 επιστρατεύτηκε ως απλός στρατιώτης στον γερμανικό στρατό και υπηρέτησε στην Κρήτη το 1943-44. Σ’ αυτό το διάστημα, διέτρεξε μεγάλο μέρος του νησιού που τον συνάρπασε, ζωγραφίζοντας και φωτογραφίζοντας τοπία μνημεία, χωριά, σκηνές της καθημερινής ζωής, πρόσωπα. Τα ζωγραφικά του έργα, ακουαρέλες, παστέλ και σχέδια, αποτυπώσεις αρχαιολογικών χώρων, περιλαμβάνονται στις 388 σελίδες του Κρητικού Ημερολογίου του, μαζί με σύντομα καλλιγραφημένα κείμενα, που χαρακτηρίζονται από λεπτομερείς, καίριες, αλλά και λυρικές περιγραφές του οδοιπορικού του.
Το Κρητικό Ημερολόγιο εκδόθηκε από την ΕΚΙΜ σ’ ένα τόμο 416 σελίδων, με τρίγλωσσα κείμενα. Αποτελεί μια πολύτιμη αποτύπωση της εικόνας της Κρήτης στην περίοδο της κατοχής, πέρα από τον δραματικό περίγυρο του πολέμου, με ιστορικό, αρχαιολογικό, λαογραφικό, περιβαλλοντικό αλλά και εικαστικό ενδιαφέρον.
Πώς αποφασίσατε να δωρίσετε το πολύτιμο αρχείο του πατέρα σας στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης;
«Το 2006 ταξιδέψαμε στη Βόρεια Κρήτη και συναντήσαμε έναν ξεναγό, τον Σταμάτη Λυμπερόπουλο, λάτρη της ιστορίας. Ανάμεσα σε... ρακί και κρασί μιλήσαμε για το αρχείο που έχουμε από τον πατέρα μας, που πέθανε το1983, το ημερολόγιό του και κάποιες ζωγραφιές. Ήταν ζωγράφος, πέρασε ένα χρόνο και τρεις μήνες στο Β Παγκόσμιο πόλεμο στην Κρήτη. Ενθουσιάστηκε με το μέρος, το νησί, την ύπαιθρο, τον κόσμο, τον πολιτισμό, ό, τι αναγνώρισε το σχεδίασε και έγραψε για αυτό, όταν τελικά έφυγε από το νησί είχε στην κατοχή του ένα ημερολόγιο 500 σελίδων και πολλές ακουαρέλες και σχέδια. Μετά το θάνατό του, μοιράσαμε τα υπάρχοντά του με το μεγαλύτερο αδελφό μου, ο οποίος ζει στην Καλιφόρνια. Εκείνος πήρε το ημερολόγιο και εγώ τα έπιπλα. Το ημερολόγιο ήταν στις ΗΠΑ, όμως, κανείς δεν το φρόντιζε. Στο ταξίδι στην Κρήτη είδα ότι υπάρχει ενδιαφέρον για το ημερολόγιο, μου ζήτησαν δύο με τρεις σελίδες αντίγραφο και ακόμα περισσότερες, στη συνέχεια, τελικά, πήραν αντίγραφα από όλες τις σελίδες, όμως τους ενδιέφερε ιδιαίτερα. Τότε σκεφτήκαμε ότι είναι καλύτερα να προβάλλουμε το αυθεντικό ημερολόγιο και όχι να παραμένει σε κάποιο κουτί. Ήρθαμε σε επαφή με το μουσείο, με όλους τους ειδικούς επιστήμονες, υπογράψαμε συμβόλαιο, ήρθαμε σε συμφωνία και προσφέραμε τους πίνακες και όλα στο ιστορικό μουσείο.»
“Δεν ήταν στρατιώτης, αλλά ζωγράφος”
Πώς σας φαίνονται η έκθεση και το βιβλίο;
«Όταν είδαμε πρώτη φορά την έκθεση ενθουσιαστήκαμε, είδαμε τον επαγγελματισμό των ανθρώπων του μουσείου, τα έκαναν όλα τέλεια και τότε είδαμε ότι η απόφασή μας ήταν πολύ καλή. Έτσι έγινε και λίγο γνωστός ο πατέρας μου, γιατί ήταν πολύ ντροπαλός, χαμηλών τόνων και κανείς δεν τον αναγνώριζε.»
Πιστεύετε πως ο πατέρας σας θα ήθελε να δει τα έργα του στην Κρήτη;
«Θα ήταν ευγνώμων. Θα ήταν η μεγαλύτερή του επιτυχία, κάτι που ούτε καν ονειρευόταν στη ζωή του, κατά τη διάρκεια της οποίας δε σημείωσε σημαντικές επιτυχίες.»
Σας μιλούσε για την Κρήτη;
«Πέρασε μεγάλο διάστημα στον πόλεμο, έλειπε από το 1939 ως το 1945, ακολούθησε η αιχμαλωσία του στη Γιουγκοσλαβία. Για πολύ καιρό έμεινε μακριά από την οικογένειά του και δεν ήθελε να μιλά για εκείνα τα χρόνια. Ήμουν πέντε χρονών όταν γνώρισα τον πατέρα μου. Μιλούσε για την Κρήτη, τους φιλικούς ανθρώπους που του προσέφεραν φαγητό, στα μικρά χωριά, παρόλο που ήταν στρατιώτης τον υποδέχονταν με ζεστό τρόπο, τον κερνούσαν ρακί. Για αυτά μιλούσε, όχι για τον πόλεμο. Ήταν τυχερός γιατί δεν ενεπλάκη σε σημαντικές μάχες, δεν ήταν καθόλου στρατιώτης, ήταν ζωγράφος, δε συμμετείχε σε καταστροφικές ενέργειες, εξάλλου, ήταν χαμηλά στην ιεραρχία στο στρατό.»
Παρόλο που ήρθε για να πολεμήσει, η Κρήτη τον κατέκτησε, το νησί μας θα πρέπει να είναι περήφανο για αυτό.
«Ήταν μεν στρατιώτης αλλά αγαπούσε πολύ τη φύση, δεν είχε ξαναδεί τα χρώματα της Κρήτης, τα δέντρα, τις πέτρες, τα λουλούδια.. ήταν σα μια φωτιά που έκαιγε μέσα του, μέσα στο ζωγράφο. Ήταν πολύ καλός στα πορτρέτα, οι αξιωματικοί του το είχαν αντιληφθεί και τον πρότεινε ο ένας στον άλλο για να κάνει πορτρέτα, έτσι του δόθηκε η ευκαιρία να είναι ελεύθερος, να πηγαίνει σε διάφορα μέρη στην ύπαιθρο και να μην είναι μέρος της στρατιωτικής παρέλασης.»
“Είμαστε ευγνώμονες εγώ και η οικογένειά μου για ό,τι έκανε το Ιστορικό Μουσείο”
Ποια έργα του πατέρα σας ξεχωρίζετε;
«Μου αρέσουν οι ακουαρέλες, έχουν φανταστικά χρώματα. Ιδιαίτερα στη θάλασσα της Κρήτης υπάρχουν αποχρώσεις, διαβαθμίσεις του μπλε που δεν τις βρίσκει κανείς πουθενά αλλού στον κόσμο και νομίζω ότι είναι δύσκολο να τις ζωγραφίσει κάποιος και να τις αποδώσει με φυσικό τρόπο.»
Όταν ήσασταν μικρός θέλατε να έρθετε στην Κρήτη, πότε ήρθατε για πρώτη φορά στην Ελλάδα;
«Είχα έρθει στην Αθήνα με ωτοστόπ όταν ήμουν φοιτητής. Ήμασταν φτωχή οικογένεια, ο πατέρας μου ήταν ζωγράφος και εκείνα τα χρόνια ο κόσμος δεν αγόραζε πίνακες. Ήταν δύσκολο να συντηρεί την οικογένειά μας, συνέχεια αντιμετωπίζαμε οικονομικά προβλήματα. Έτσι, ήταν αδύνατο να έρθω στην Κρήτη. Όμως, το ωτοστόπ ήταν στη μόδα και φτηνό, έκανα ταξίδια που μπορούσα να κάνω έτσι. Στην Κρήτη ήρθα πρώτη φορά το 2006 και μου έκανε την ίδια εντύπωση, με τον πατέρα μου, η εξοχή. Λάτρεψα την πεζοπορία στα βουνά, τα φαράγγια... Είμαι σίγουρος ότι θα έρχομαι συχνά στην Κρήτη.»
Το νησί ήταν όπως το φανταζόσασταν;
«Ό, τι είχα στο μυαλό μου ήταν ό, τι είχε αποτυπώσει ο πατέρας μου στα έργα του. Όμως, όταν πήγα στη Χερσόνησο, σοκαρίστηκα. Ο πατέρας μου είχε φτιάξει μία ελαιογραφία με θάλασσα, βουνά, χωρίς καθόλου ξενοδοχεία και εστιατόρια...
Η Πλάκα, όμως, έμοιαζε πολύ με τους πίνακες του πατέρα μου, όπως και ο πλάτανος στο Κράσι.
Υπάρχουν μέρη να ανακαλύψει κανείς στην Κρήτη, ιδιαίτερα στη Νότια Κρήτη και στα βουνά.
Θα ήθελα να πω ότι χαίρομαι πάρα πολύ για τη δουλειά που έχει γίνει με το ημερολόγιο, έχει εκδοθεί σε τρεις γλώσσες. Είμαστε ευγνώμονες , εγώ και η οικογένειά μου, για ό, τι έκανε το μουσείο.»
