Ήρωες που υποφέρουν και λυτρώνονται από δικά τους ή οικογενειακά βάσανα.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΕΒΙΝ

WE NEED TO TALK ABOUT KEVIN

Σκην.: Λιν Ράμζεϊ

Πρωτ.: Τίλντα Σουίντον, Έζρα Μίλερ, Τζον Σ. Ράιλι

Η προβληματική σχέση μιας μητέρας με τον γιο της, ο οποίος τη μισεί παθολογικά. Μοναδική εξήγηση για το μίσος του, η αρχική της απροθυμία και η αμηχανία της σχετικά με τα μητρικά της καθήκοντα, κάτι όμως που θ’ αποδειχτεί πολύ λίγο για να εξηγήσει την καταστροφική δύναμη που κρύβει μέσα του ο έφηβος Κέβιν.

Η καινούρια ταινία της Σκωτσέζας Ράμζεϊ («Ratcatcher», «Morvern Callar») μεταφέρει στο σινεμά το ομώνυμο βιβλίο της Λάιονελ Σράιβερ, για τη δύσκολη και τελικά τραγική σχέση μιας μητέρας με τον γιο της. Ένα ψυχολογικό δράμα εξαιρετικά σκηνοθετημένο από τη Ράμζεϊ, που εκμεταλλεύεται τα πάντα, από τη φυσιογνωμία των ηθοποιών της μέχρι τα χρώματα, τους χώρους, το μοντάζ και τη μουσική για να ζωντανέψει την ιστορία της.

Η ταινία μιλάει για δύο αντίστροφα αισθήματα: την αγάπη της μάνας προς τον γιο και το μίσος που της επιστρέφει εκείνος. Παρότι μπορεί εύκολα να καταφύγει κανείς στην προφανή ψυχολογική εξήγηση σχετικά με την αρχική απροθυμία, αδεξιότητα ή έλλειψη επαφής της Εύας με το μωρό, νομίζουμε ότι αυτή δεν επαρκεί για να εξηγήσει τον θυμό του Κέβιν. Η Εύα ποτέ δεν κρύβει ότι ενοχλείται από τις αλλαγές στη ζωή της για χάρη της οικογένειας, αλλά κατά βάθος δεν είναι κακή. Προσπαθεί ειλικρινά να δημιουργήσει μια σχέση με τον γιο της, είναι τρυφερή και υπομονετική. Απλώς κάνει μια δουλειά που επίσης αγαπάει πολύ και της παίρνει χρόνο μέχρι να μάθει να μοιράζει την αγάπη της ανάμεσα στα δύο.

Η κατάσταση του Κέβιν είναι δυσανάλογα σοβαρότερη απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς από ένα απλώς τραυματικό αίσθημα εγκατάλειψης. Αυτό είναι ίσως και το μόνο υστέρημα της ταινίας κατά τη γνώμη μας. Δημιουργώντας μια τόσο ξεκάθαρα παθολογική περίπτωση στο πρόσωπο του παιδιού, αποφορτίζει τη συμβολική του αξία σαν μέτρο της υπευθυνότητας και της ταλάντευσης της Εύας ανάμεσα στην απόλυτη ελευθερία και στη δέσμευση της αγάπης. Δηλαδή, αν ο Κέβιν δεν ήταν παράφρων (που τόσο ξεκάθαρα είναι) θα λειτουργούσε σαν ένα βαρίδι για τη μητέρα του η οποία θα καλείτο ν’ αποφασίσει τις προτεραιότητές της, και η απόρριψή της από τον γιο της θα ήταν περισσότερο ευνόητη και έντονη. Όντως αρχικά αυτή είναι η εντύπωση που δίνεται, αλλά η εξέλιξη είναι διαφορετική καθώς η Εύα, παρά την αγάπη για τη δουλειά της, κάνει μια συνειδητή προσπάθεια για να γίνει καλή μητέρα, έστω κι αν δεν έχει το ‘ταλέντο’, ενώ η αντίδραση του Κέβιν οφείλεται σε μια σταδιακά όλο και χειρότερη παθολογία που μένει ανεξήγητη. Έστω κι έτσι το φιλμ γίνεται το πορτρέτο μιας βασανιστικής σχέσης, οριακής ακριβώς για να δοκιμαστούν και τα όρια της μητρικής αγάπης.

Υπάρχει ένα πλάνο όπου η Εύα κοιτάζει έξω από το παράθυρο και η κουρτίνα κρύβει για λίγο το πρόσωπό της. Μέχρι αυτό ν’ αποκαλυφθεί, και σε συνδυασμό με το πλάνο που έχει μόλις προηγηθεί, πιστεύει κανείς ότι αυτός που κοιτάζει είναι ο Κέβιν, καθώς μητέρα και γιος μοιράζονται τα ίδια χαρακτηριστικά προσώπου: γωνιώδες και οστέινο, με λευκή επιδερμίδα και μαύρα μαλλιά. Αυτή είναι μόνο μία από τις πολλές συνδέσεις που δημιουργεί η σκηνοθέτρια χρησιμοποιώντας τη μουσική, το μοντάζ και τη σκηνοθεσία, για να ενώσει παρελθόν και μέλλον, ευτυχία και πόνο, ελευθερία και οικογενειακή δέσμευση. Τα συχνά ρακόρ (συνδέσεις) χρώματος και θέσης, τονίζουν την αντίθεση ανάμεσα στην προηγούμενη και την τωρινή κατάσταση της Εύας, με κυρίαρχο μοτίβο βεβαίως το κόκκινο χρώμα: η πανευτυχής ελευθερία της ανεξαρτησίας της Εύας, ο θυμός και το μακελειό που πηγάζουν από τον Κέβιν, η άσβεστη αγάπη της μάνας για τον γιο.

Ακόμη, οι δύο ηθοποιοί, η έμπειρη και καταξιωμένη Σουίντον στον ρόλο της πρόθυμης αλλά μπερδεμένης μητέρας, της παθιασμένης αλλά εμποδισμένης επαγγελματία, και ο πολλά υποσχόμενος Μίλερ με το εξοργιστικό ήρεμο θράσος του, το ψυχολογικό μανουβράρισμα και το παγωμένο πρόσωπο, την ύποπτη αταραξία που προεκτείνεται στην τάξη του δωματίου του και που μέσα της κρύβει τον όλεθρο. Δε θα πρέπει βέβαια να παραβλεφθεί το ότι η σκηνοθέτρια εξασφαλίζει αξιοθαύμαστα πειστικές και συνεπείς μεταξύ τους ερμηνείες από τα μικρότερα παιδιά που υποδύονται τον Κέβιν σε νεαρότερες ηλικίες, καθώς και το αντίβαρο του Ράιλυ, στον ρόλο του προσηνούς σε βαθμό αφέλειας πατέρα ο οποίος από την αγάπη του για τα παιδιά του, αδυνατεί ν’ αναγνωρίσει την πραγματική κατάσταση.

Η μουσική χρησιμοποιείται επίσης εύστοχα, με την περίληψη στο σάουντρακ ετερόκλητων ακουσμάτων, από την κινέζα Λιού Φανγκ μέχρι τον βρετανό Λόνι Ντόνεγκαν και τη χρήση τους περισσότερο με ειρωνικό τρόπο πάνω από πλάνα εκνευρισμού, έκρηξης, συμβιβασμού με μια σκληρή πραγματικότητα (π.χ. χαρακτηριστική η σκηνή όπου ο Κέβιν καταστρέφει την ταπετσαρία στο γραφείο της Εύας ή οι διαδρομές της με το αυτοκίνητο).



SHAME

Σκην.: Στιβ Μακουίν

Πρωτ.: Μάικλ Φασμπέντερ, Κάρι Μάλιγκαν, Τζέιμς Μπατζ Ντέιλ, Λούσι Γουόλτερς

Ο Μπράντον είναι ένας ευκατάστατος εργένης στη Νέα Υόρκη, παγιδευμένος στην αδηφάγο σεξουαλικότητά του, που του στερεί την ικανότητα να δεσμευτεί συναισθηματικά με οποιονδήποτε, με το πραγματικό και φανταστικό σεξ να καταλαμβάνει την καθημερινότητά του, ώσπου η άφιξη της αδερφής του η οποία του ζητάει να τη φιλοξενήσει για μερικές μέρες, γίνεται η αφορμή για να συνειδητοποιήσει την απομόνωσή του.

Τρία χρόνια μετά το εξαιρετικό «Hunger», ο βρετανός Στιβ Μακουίν επιστρέφει με τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του, στην οποία πρωταγωνιστεί ξανά ο Μάικλ Φασμπέντερ, στον ρόλο που του χάρισε το βραβείο ανδρικής ερμηνείας στο 68ο φεστιβάλ Βενετίας. Παρότι δε διαθέτει το αμφιλεγόμενο θέμα και την ευρηματική εικαστική ισχύ του «Hunger», και παρά την ελαφρώς συμβατική του κατάληξη, το φιλμ δείχνει ξανά την ευκρίνεια οράματος, τον απόλυτο έλεγχο μέσων και ποικιλία έκφρασης του σκηνοθέτη, ο οποίος αποσπά και από τους δύο ηθοποιούς του εξαιρετικές ερμηνείες, η μία μάλιστα και τραγουδιστική, καθώς η Μάλιγκαν χαρίζει σε κοντινά πλάνα μία θαυμάσια αργή γλυκόπικρη εκδοχή του «New York, New York» συνοδευμένη μόνο από ένα πιάνο.

Η ταινία είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου βασισμένη πάνω στον πρωταγωνιστή της, το παράστημα και η ερμηνεία του οποίου αποδίδουν τη γοητεία, την τόλμη, την εμμονή, τη μοναξιά, τον θυμό, το τραύμα, την ενοχή που ανακατεύονται με τον ερχομό της Σίσυ. Τα αποξενωτικά στατικά πλάνα με τις πλάτες τους πλάι-πλάι τελικά ‘καταρρέουν’ στον επείγοντα εναγκαλισμό της απόπειρας αυτοκτονίας, το γρήγορο ‘κοφτό’ μοντάζ αποδίδει την κρίση ενοχής του Μπράντον, η κυκλικότητα της δομής με την επαναφορά της σκηνής στο μετρό δοκιμάζει την αλλαγή του ήρωα και τη γνώμη του θεατή για την πρόοδό της.



ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΧΤΥΠΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ

THIS MUST BE THE PLACE

Σκην.: Πάολο Σορεντίνο

Πρωτ.: Σων Πεν, Φράνσις ΜακΝτόρμαντ, Τζαντ Χερς, Ιβ Χιούσον, Χάρι Ντιν Στάντον

Ο Σαγιέν είναι ένας θρυλικός ροκ σταρ που πλέον έχει αποσυρθεί στην έπαυλή του στο Δουβλίνο, όπου ζει με την πυροσβέστη σύζυγό του. Ο θάνατος του πατέρα του στις Η.Π.Α., με τον οποίο δεν έχουν μιλήσει τα τελευταία 30 χρόνια, γίνεται αφορμή για ένα ταξίδι με το οποίο ο Σαγιέν θα κλείσει οικογενειακούς ‘λογαριασμούς’ που ούτε ο ίδιος γνώριζε ότι είχαν μείνει ανοιχτοί.

Ευαίσθητο, αστείο και συγκινητικό road movie, που κέρδισε το βραβείο της Οικουμενικής Επιτροπής στο 64ο φεστιβάλ Καννών, με τον Σων Πεν σ’ έναν από τους πιο διασκεδαστικά ιδιόρρυθμους ρόλους της καριέρας του και τη ΜακΝτόρμαντ επίσης απολαυστική ως αρρενωπότερη σύζυγος που όχι απλώς κατανοεί, αποδέχεται απολύτως τον άντρα της αλλά διασκεδάζει αμείωτα μαζί του. Με γλυκό χιούμορ και ελαφριά, συγκινητική μελαγχολία, ο σκηνοθέτης οδηγεί τον ήρωά του στην ωριμότητα, καθώς με μαύρο φουντωμένο μαλλί, κόκκινο κραγιόν και λεπτή φωνή, ο Πεν ξεκινάει μια διαδρομή στην αμερικανική ενδοχώρα για να αποκαταστήσει τη σχέση με τον πατέρα του, έστω κι αν αυτός έχει πια πεθάνει.

Η ταινία αντλεί το ενδιαφέρον της κυρίως από την ιδιομορφία του Σαγιέν, που με τη σειρά της ανάγεται στην παιδικότητα του ήρωα, την οποία αδυνατεί να εγκαταλείψει. Αυτό θα του επιτρέψει η συμφιλίωση με τον πατέρα και το παρελθόν, με αποτέλεσμα να επιστρέψει σπίτι με ριζικά διαφορετική εμφάνιση, αφού αυτή ήταν που συμβόλιζε την αναζήτησή του εξαρχής.