Της Κατερίνας Μυλωνά

Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, χωρίς να γίνεται διδακτική, καταφέρνει η αγαπημένη συγγραφέας μικρών και μεγάλων, Άλκη Ζέη, να κερδίζει τις καρδιές όλων των Ελλήνων, και όχι μόνο, αναγνωστών.

Η Άλκη Ζέη βρίσκεται αυτές τις ημέρες στην Κρήτη και επισκέπτεται σχολεία, τα οποία συμμετέχουν στον Μαραθώνιο Ανάγνωσης «Ο θαυμαστός κόσμος της Άλκης Ζέη», που διοργάνωσαν φέτος οι εκδόσεις Μεταίχμιο, υπό την αιγίδα του υπουργείου Παιδείας.

Χθες, βρέθηκε σε σχολεία του Ηρακλείου ενώ από σήμερα μεταβαίνει στα Χανιά.

Σε συνέντευξή της που παραχώρησε στην «Π», μιλά για τη σχέση της με τους μαθητές, το πώς τυχαία κατέληξε να γράφει βιβλία για παιδιά αλλά και την επαφή της με την Κρήτη. «Χαίρομαι που είμαι στην Κρήτη γιατί, όσο και να μην είμαι πολύ δεμένη, αισθάνομαι ότι πάω σε ένα δικό μου τόπο», αναφέρει.

Ποιες είναι οι μέχρι σήμερα εντυπώσεις σας από το μαραθώνιο;

«Στα σχολεία πηγαίνω εκτός μαραθωνίου, γυρίζω όλη την Ελλάδα. Από το μαραθώνιο, τώρα τα παιδιά θα έχουν τα αποτελέσματα και θα φανεί τι έγινε. Πήγα σε ένα σχολείο στα Βριλήσσια που τα παιδιά είχαν διαβάσει τα βιβλία αλλά στα σχολεία πηγαίνω πολύ συχνά, σε όλη την Ελλάδα».

Οι μαθητές τι θέλουν να μάθουν από σας όταν σας γνωρίζουν από κοντά;

«Συνήθως, έχουν διαβάσει κάποια βιβλία και συζητάνε για αυτά. Πώς γίνεται κανείς συγγραφέας, τι χρειάζεται για να γίνει συγγραφέας και διάφορα πράγματα από τη ζωή μου με ρωτάνε, ό, τι τους περάσει από το μυαλό αλλά με ρωτάνε και για τα βιβλία”.

Σας εκπλήσσουν;

«Με εκπλήσσουν, ιδίως τα πολύ μικρά -γιατί εγώ δε γράφω για πολύ μικρά, έχω γράψει μόνο δύο βιβλιαράκια για α’ και β΄ Δημοτικού- τα οποία είναι και πιο θαρρετά από όλα τα άλλα και ρωτάνε διάφορα».

Μαθαίνετε κάτι από την επαφή σας με τα παιδιά, νιώθετε ότι είστε πιο πλούσια όταν επιστρέφετε από ένα σχολείο;

«Ναι, γιατί με την επαφή μου μαζί τους τα γνωρίζω καλύτερα».

Πιστεύετε ότι οι επόμενες γενιές θα «βγάλουν» λογοτέχνες, αφού σας ρωτάνε πώς να γίνουν συγγραφείς;

«Νομίζω ότι ξιπάζονται λίγο. Λένε «είσαι γνωστή, διάσημη», αυτό είναι. Κι εγώ τους λέω «τρία πράγματα χρειάζεται να κάνετε, πρώτον, να διαβάζετε βιβλία, δεύτερον να διαβάζετε βιβλία, τρίτον να διαβάζετε βιβλία» γιατί πραγματικά οι δάσκαλοι είναι αυτοί που...

Σε όποια σχολεία με καλούν, έχουν βάλει τα παιδιά να διαβάσουν. Κάνουν μεγάλο άθλο γιατί σήμερα το παιδί είναι πολύ απομακρυσμένο από το βιβλίο. Από μόνα τους είναι λίγο δύσκολο να το πιάσουν να το διαβάσουν αλλά αν τους πει ο δάσκαλος «να διαβάσουμε στην τάξη», τους διαβάζει λίγο, τους παρακινεί, «να το παίξουμε, να κάνουμε θέατρο»... βρίσκει διάφορους τρόπους».

Θεωρείτε ότι δεν υπάρχει επαφή των παιδιών με τα βιβλία, αυτό διαπιστώνετε;

«Ναι, γιατί υπάρχουν τα χίλια δύο άλλα πράγματα, η τηλεόραση, τα παιχνίδια τα διάφορα, το ιντερνέτ. Εχουν πολλά πράγματα που είναι πιο ελκυστικά από το βιβλίο και πρέπει κάποιος να τα βάλει σε αυτό το λούκι. Αν δεν είναι το σπίτι, είναι ένα σπίτι που δε διαβάζει, δεν υπάρχουν βιβλία, στο σχολείο δεν υπάρχει βιβλιοθήκη, όπως συνήθως πρέπει να κάνει τον αγώνα του ο δάσκαλος».

Έχετε αφιερωθεί στο παιδικό βιβλίο. Ο λόγος που επιλέξατε αυτό το δρόμο;

«Κατά λάθος, γιατί όταν έγραψα το πρώτο μου βιβλίο, το «Καπλάνι της Βιτρίνας» δεν ήξερα ότι γράφω βιβλίο για παιδιά, ήθελα να γράψω τις παιδικές μου αναμνήσεις. Γιατί είχαν γίνει σημαντικά πράγματα, με τον παππού μου, με τη δικτατορία και έγραψα τις παιδικές μου αναμνήσεις. Όταν είδα την ανταπόκριση που είχα στα παιδιά, τότε σκέφτηκα να πω ορισμένα πράγματα που ήθελα, όπως για τον πόλεμο, για την Αντίσταση αλλά όλα μέσα από τα μάτια ενός παιδιού».

Τα παιδιά μέσα από τα βιβλία σας μαθαίνουν και την ιστορία της χώρα μας. Πιστεύετε ότι υπάρχουν κενά γνώσης στους νέους;

«Πολύ μεγάλα. Δεν ξέρουν τίποτα σχεδόν».

Σήμερα, αυτά που συμβαίνουν αυτή την περίοδο, που είναι μια πολύ κρίσιμη και πάλι για τη χώρα μας, πώς θα τα εξηγούσατε, πώς θα τα γράφατε σε ένα βιβλίο;

«Δε θα έγραφα σήμερα ένα βιβλίο γιατί δεν είμαι δημοσιογράφος, πρέπει να περάσει πολύς καιρός για να το χωνέψω και να το γράψω. Εδώ έγραψα- θα πεις δεν μπορούσαμε τότε, δεν επιτρεπόταν- για τον πόλεμο και την Αντίσταση το 1972 ενώ.. πότε έγινε; Δεν μπορώ την ώρα που γίνεται ένα γεγονός να το γράψω».

Πρέπει να περάσει καιρός να υπάρχει μία ολοκληρωμένη εικόνα;

«Ναι, μια ολοκληρωμένη εικόνα και μια κρίση γιατί ...εν θερμώ , προσωπικά, δεν μπορώ να γράψω βιβλίο».

Ο χώρος του πολιτισμού από πολλούς θεωρείται ότι έχει λίγο παραγκωνιστεί από την Πολιτεία, τους αρμοδίους, εσείς το πιστεύετε αυτό;

«Από την πολιτεία πάρα πολύ. Έχουμε έναν υπουργό Πολιτισμού που δεν τον έχω δει , σε ζωγραφιά μόνο. Είναι πρώτη φορά που δεν έχουμε οι συγγραφείς καμία επαφή, Αλλοτε με όλους κάποια επαφή είχαμε και δε βλέπω και ένα ζωηρό ενδιαφέρον για συγγραφείς, για βιβλία. Αυτός ο τομέας είναι ό, τι κάνει ο καθένας μόνος του».

Είναι σημείο των καιρών και αυτή η αντιμετώπιση; Παλιότερα, γίνονταν πράγματα στο χώρο του πολιτισμού από την κεντρική εξουσία;

«Παλιότερα, ναι, γίνονταν πιο πολλά πράγματα. Τώρα είναι και το οικονομικό θέμα που περιορίζει πάρα πολύ. Εκείνο που θέλαμε να είμαστε Ευρώπη και είμαστε πίσω από τα βόδια...

Δε νοείται σχολείο να μην έχει βιβλιοθήκη. Είχα πάει κι εγώ- πρώτη φορά τα άκουσα στα Κάτω Πορόια που είναι στα σύνορα της Βουλγαρίας. Είχε μια ωραία βιβλιοθήκη και την είχε αναλάβει ένας καθηγητής με την ψυχή του, ο οποίος έμενε στη Θεσσαλονίκη. Το μέρος είναι μια ώρα από τη Θεσσαλονίκη και τον δάσκαλο τον μετέθεταν στη Θεσσαλονίκη αλλά λυπόταν να αφήσει τη βιβλιοθήκη. Τον τελευταίο χρόνο πριν φύγει με κάλεσε και βγάλαν τη βιβλιοθήκη «Άλκη Ζέη». Εγινε μια τελετή και πέρσι πάω στη Θεσσαλονίκη και του λέω «έλα, να μείνω μια μέρα παραπάνω για να πάμε στη βιβλιοθήκη μου». «Ποια βιβλιοθήκη σου;», μου λέει. «Την κλειδώσανε. Μετατέθηκα εγώ στη Θεσσαλονίκη, την κλειδώσανε και τώρα μάλιστα θέλουν να την κάνουν και τάξη». Λέω «και το όνομά μου πού θα το βάλουνε;».

Υπάρχει μία ατμόσφαιρα ότι πλέον πρέπει ο καθένας από το δικό του μετερίζι να βλέπει τι μπορεί να κάνει, όπως ο δάσκαλος.

«Όπως ο δάσκαλος, ο οποίος κανένας δεν τον υποχρεώνει να θυσιάσει τόσες ώρες και αναρωτιέμαι: τώρα που τους κόψανε και τους μισθούς πού βρίσκουνε τέτοιες δασκάλες και κάνουν τόσα πράγματα τα παιδιά που πάω στο σχολείο;»

Βλέπετε ότι γίνονται προσπάθειες στο χώρο της εκπαίδευσης;

«Ναι γιατί αυτοί οι δάσκαλοι, παρόλο που περνάνε δύσκολα, όταν είναι στην τάξη είναι στην τάξη και θέλουν να κάνουν πράγματα. Δεν είναι όλοι έτσι αλλά ευτυχώς υπάρχουν αρκετοί».

“Η σχέση μου με την Κρήτη”

Να μας πείτε δύο λόγια για τη σχέση σας με την Κρήτη;

«Η οικογένεια του πατέρα μου είναι από την Κρήτη. Η καταγωγή τους είναι από την Άνδρο αλλά ο παππούς μου έφυγε, πήγε στην Πόλη κι από εκεί ήρθε και εγκαταστάθηκε στην Κρήτη και όλοι, ο πατέρας μου, οι θείοι μου θεωρούνται Κρητικοί.»

Έχετε επαφές με το νησί εσείς;

«Δεν είχα πολλές γιατί είχα μια γιαγιά, την οποία δεν αγαπούσαμε καθόλου και δε μας αγαπούσε κι έτσι δεν υπήρχε δέσιμο. Ο πατέρας μου έφυγε από την Κρήτη γιατί ήταν υπάλληλος της τραπέζης και τον μετέθεσαν στη Σάμο. Εκεί γνώρισε τη μητέρα μου και την παντρεύτηκε κι ύστερα πήγανε Αθήνα και μένανε. Είχα τους θείους μου εδώ που ερχόμουνα όσο ζούσανε. Τώρα έχει μείνει μια ξαδέλφη μόνο, δεν υπάρχει κανείς άλλος από τους θείους και τους συγγενείς. Κάποια ανίψια, ίσως υπάρχουν, κάποια μικρά ανίψια. Αλλά έτσι δεν μπορώ να πω ότι έχω δεθεί με την Κρήτη γιατί τα παιδικά μου χρόνια τα πέρασα στη Σάμο απ’ όπου καταγόταν η μαμά μου κι εκεί δέθηκα περισσότερο.»

Είστε ένας άνθρωπος αυθόρμητος, ειλικρινής. Πιστεύετε ότι για να κερδίσει κάποιος ένα παιδί, το παιδικό κοινό, πρέπει να του λέει πάντα την αλήθεια;

«Ναι, μόνο να ξέρει πώς να του τη λέει, δηλαδή πρέπει να του τα λες όλα αλλά να ξέρεις τον τρόπο που θα του τα πεις, να μην είναι διδακτικός, να μην το πληγώσεις, είναι πολλά πράγματα... Εγώ αυτό που προσπάθησα να κάνω στα βιβλία μου είναι όταν ο ήρωάς μου είναι παιδί, να μπαίνω κυριολεκτικά μέσα σε αυτό το παιδί, το οποίο εκφράζεται όπως ένα παιδί της ηλικίας του και όχι να φαίνομαι εγώ πίσω με τις γνώσεις μου και την πείρα μου.»

Πόσο δύσκολο είναι για έναν άνθρωπο να θυμάται το παιδί που έχει μέσα του;

«Εγώ το θυμάμαι πάρα πολύ.»