Του Δημήτρη Χρηστάκη

Γράφτηκε πως υπάρχουν στην Κρήτη οι άνθρωποι και οι υποδομές για την ανάπτυξη μηχανών ικανών να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από πηγές ανεξάντλητες από την δραστηριότητα των ανθρώπωνi. Φίλοι καλοί εζήτησαν πιο συγκεκριμένα στοιχεία. Θα παρουσιαστούν λοιπόν, για την ενημέρωση των συντοπιτών αυτά τα στοιχεία και αρχή ας είναι τα περί μικρών ανεμογεννητριών.

1. Οι μικρές Ανεμογεννήτριες (μΑ/Γ) μετατρέπουν την ενέργεια του ανέμου σε ηλεκτρική ενέργεια που είτε διοχετεύεται στο δίκτυο που συνδέονται καταναλωτές και παραγωγοί της ηλεκτρικής ενέργειας είτε αποθηκεύεται σε μπαταρίες ή άλλα μέσα αποθήκευσης. Μικρές, σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς (IEC61400_2) ορίζονται οι Ανεμογεννήτριες με φτερωτές που σαρώνουν επιφάνεια μικρότερη από 200 m2.

2. Στην Κρήτη μικρές ανεμογεννήτριες κατασκευάζονται εδώ και 80 χρόνια. Από την δεκαετία του 30 υπάρχουν μαρτυρίες και τεκμήρια για την λειτουργία ανεμογεννητριών που φόρτωναν μπαταρίες απαραίτητες τότε για την λειτουργία των ραδιοφώνων. Ο Κρητικός μύλος που αντλούσε νερό και ο μύλος που άλεθε τα δημητριακά ήταν ήδη καλά εγκατεστημένοι στην Κρήτη και η ανεμογεννήτρια ήταν φυσικό να παρουσιαστεί αβίαστα. Κοινωνικές και οικονομικές περιστάσεις δεν επέτρεψαν την ανάπτυξη της Ανεμογεννήτριας όπως έγινε σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και σήμερα της άπω Ανατολής.

3. Τα τελευταία 30 χρόνια στο ΤΕΙ Κρήτης αναπτύσσεται η τεχνολογία των μικρών ανεμογεννητριών με συνείδηση της σχέσης της μηχανής με την κοινωνία των ανθρώπων. Έτσι αναπτύχθηκε η θεωρητική υποδομή για τον υπολογισμό και τον σχεδιασμό των μΑ/Γ παράλληλα με την εκπαίδευση μηχανικών ικανών να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν μΑ/Γ και την ανάπτυξη των κανονισμών ασφαλείας, των πεδίων δοκιμής, μέτρησης και πιστοποίησης των μΑ/Γ. Στο εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας σχεδιάστηκαν, κατασκευάστηκαν και δοκιμάστηκαν 22 τύποι μικρών Ανεμογεννητριών από 85 περίπου σπουδαστές και 16 διδάσκοντες. Η κατασκευή και η λειτουργία πιστοποιημένων πεδίων δοκιμής και ελέγχου επιτρέπει τα τελευταία 10 χρόνια την άρτια αξιολόγηση των μΑ/Γ που κατασκευάζονται στο εργαστήριο. Το Εργαστήριο αυτό του ΤΕΙ Κρήτης είναι σήμερα ένα από τα τέσσερα πιστοποιημένα διεθνώς πεδία δοκιμής μικρών ανεμογεννητριών, μέλος της ένωσης δοκιμαστών μικρών Α/Γ (Small Wind Association of Testers (SWAT))ii. Ας σημειωθεί ότι το εργαστήριο αυτό είναι το μοναδικό εργαστήριο στον κόσμο στο οποίο συνδυάζεται η έρευνα, η ανάπτυξη, η κατασκευή πρωτοτύπων η πιστοποιημένη δοκιμή μΑ/Γ και η εκπαίδευση τεχνικών και μηχανικών στο αντικείμενο αυτό.

4. Σήμερα στο εργαστήριο αυτό μπορούν να σχεδιάζονται, να κατασκευάζονται και να δοκιμάζονται μικρές Ανεμογεννήτριες ενώ η πρόκληση της διοχέτευσης της τεχνολογίας κατασκευής, σε βιομηχανική κλίμακα, μικρών ανεμογεννητριών στέκει μετέωρη. Στόχος βέβαια αυτού του εργαστηρίου δεν μπορεί να είναι η στεγνή ακαδημαϊκή προσέγγιση των μηχανών χωρίς κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις αφού η ίδια η ζωή των ανθρώπων ορίζεται, από τότε που δημιουργήθηκαν οι άνθρωποι, στην αρμονία της τεχνολογίας (ή της λογοτεχνίας) με την κοινωνία. Ο Λόγος και η Τέχνη είναι κοινά των τέκνων και των τεχνημάτων των ανθρώπων και χωρίς αυτά δεν υπάρχουν οι άνθρωποι. Πώς λοιπόν να σχεδιάσει κανείς, να κατασκευάσει, να δοκιμάσει, να πιστοποιήσει διεθνώς και να μετρήσει τις επιδόσεις μιας μηχανής χωρίς να ξέρει ποιός θα παράγει και ποιος θα χρησιμοποιήσει την μηχανή αυτή. Κάθε τέχνημα ζει στη σχέση του δημιουργού του με αυτόν που το χαίρεται. Αυτή η σχέση σπουδάζεται στο εργαστήριο αυτό του ΤΕΙ Κρήτης, μια σχέση με σχήμα που σχεδιάζεται στην παγκοσμιοποιούμενη κοινωνία μας. Τα δεδομένα για τον σχεδιασμό είναι η δυνατότητα αυτού του σχεδιασμού και κατασκευής μΑ/Γ η ύπαρξη στην βιομηχανία των ικανών να κατασκευάσουν μΑ/Γ και φυσικά η κοινωνική ανάγκη για τέτοια τεχνήματα. Μέσα στο θόρυβο, που προκαλούν τα γεγονότα που ζούμε σήμερα, η σχεδίαση αυτού του σχήματος απαιτεί νου και ψυχή ανάλογη αυτής που κληρονομήσαμε από τους Λασιθιώτες μαραγκούς των αρχών του περασμένου αιώνα. Νου και ψυχή που κληρονόμησαν κι αυτοί οι Μαραγκοί, ο Μανόλης Παπαδάκης ο Σπιρτοκούτης και οι συνεργάτες του από παλιότερους, σε καιρούς δύσκολους, με πολέμους, επαναστάσεις και γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η κληρονομιά αυτή έχει μια τιμή που αιώνια μετράται με την αρμονία του λόγου που ιστορείται στη γλώσσα μαςiii.

4.1. Καλά, όλα αυτά τα θεωρητικά και τα πατριωτικά, ίσως πεις αναγνώστη, αλλά καμιά μηχανή να κάμω τη δουλειά μου μήπως έχεις; Είναι αυτό το ερώτημα που θέτει τις προδιαγραφές για τη δουλειά που γίνεται στο εργαστήριο αυτό. Αν νομίζομε λοιπόν πως η βιωσιμότητα των εργόχειρων καθορίζεται από τα νομίσματα που συναλλάσσονται μεταξύ δημιουργού και χρήστη τότε οι τιμές των μΑ/Γ καθορίζονται στην αγορά. Η αγορά είναι αυτή που ρυθμίζει την παραγωγή των τεχνημάτων. Το πώς μπορούμε να καλύψομε ένα μεγάλο μέρος της καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας με μικρές Ανεμογεννήτριες είναι θέμα που καθορίζει αλλά και καθορίζεται από την κοινωνία μας. Γι αυτό το λόγο σε επόμενο άρθρο θα γίνει αναφορά στην κοινωνική και την τεχνική πρακτική που μπορούμε να ακολουθήσομε. Η οικονομική τεκμηρίωση του εγχειρήματος της διείσδυσης των μικρών ανεμογεννητριών θα αποτελέσει τον βασικό άξονα του άρθρου αυτού.

ι (“Το ενεργειακό ζήτημα είναι κοινωνική υπόθεση” Δημήτρης Χρηστάκης, ΠΑΤΡΙΣ )

ιι (http:// www. ieawind.org/task_27/swat.html)

ιιι Δες το βιβλίο του Γιώργου Χατζάκη “Το αιολικό Πάρκο των θεών”.

(www.aioliko parko ton theon.gr )

[email protected] www.wel.gr