Το... μηχανικό θαύμα της αρχαιότητας προσπαθούν να εξηγήσουν το 2ο Σχολικό Εργαστηριακό Κέντρο Ηρακλείου και το 5ο Επαγγελματικό Λύκειο Ηρακλείου που, υπό την αιγίδα του δήμου Ηρακλείου, οργανώνουν έκθεση οπτικού υλικού και πολυμέσων με θέμα «Μηχανισμός των Αντικυθήρων – ο αρχαιότερος υπολογιστής».
Η έκθεση φιλοξενείται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου από την ερχόμενη Δευτέρα 5 έως και την Τετάρτη 14 Μαρτίου.
Την έκθεση έχει σχεδιάσει και δημιουργήσει ο κ. Ξενοφών Μουσάς, μέλος της διεθνούς ομάδας μελέτης του Μηχανισμού, καθηγητής Φυσικής Διαστήματος και Διευθυντής Εργαστηρίου Αστροφυσικής του Τμήματος Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών.
Στο χώρο της Βασιλικής θα γίνεται προβολή της παρουσίασης διάρκειας 15 λεπτών που κατασκεύασε η κ. Καλλιόπη Κανάκη, καθηγήτρια Πληροφορικής μέσης εκπαίδευσης.
Η έκθεση περιλαμβάνει 20 πανέλα διαστάσεων 70 εκ. x 100 εκ, δυο αλληλεπιδραστικά μοντέλα κατασκευασμένα από τον καθηγητή κ. Μάνο Ρουμελιώτη και την καλλιτέχνιδα κ. Αμαλία Πορλίγκου, τρισδιάστατες αλληλεπιδραστικές φωτογραφίες του κ. Tom Malzbender, ομοίωμα του Μηχανισμού που έχει κατασκευάσει ο κ. Διονύσιος Κριάρης, φιλμ διάρκειας 5 λεπτών του κ. Νίκου Γιαννόπουλου.
Σημειώνεται πως ο κ. Ξενοφών Μουσάς έχει πραγματοποιήσει πολλές εκθέσεις ανά τον κόσμο για το Μηχανισμό των Αντικυθήρων και την ιστορία της ελληνικής αστρονομίας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι εκθέσεις έχουν γίνει στη NASA, στο Ινστιτούτο Βενετίας για τις επιστήμες, τα γράμματα και τις καλές τέχνες, στο Πλανητάριο της Αλεξάνδρειας, στο Πλανητάριο του Αστεροσκοπείου του Κοπέρνικου στο Ώλστιν στην Πολωνία, στο Πανεπιστήμιο της Upsalla, στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στο Ιονικό Κέντρο στην Αθήνα.
Επίσης, τη Δευτέρα 12 Μαρτίου στις 6:30 το απόγευμα θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση στην αίθουσα Ανδρόγεω του δήμου Ηρακλείου (2ος όροφος) με θέμα «Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων». Ομιλητής θα είναι ο κ. Ξενοφών Μουσάς.
Η έκθεση θα είναι ανοιχτή από Δευτέρα ως Παρασκευή από τις 9.30 το πρωί ως τη 1.30 το μεσημέρι και από τις 6 το απόγευμα ως τις 9 το βράδυ. Το Σάββατο θα λειτουργεί μονάχα τις πρωινές ώρες.

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ο αρχαιότερος υπολογιστής και συγχρόνως ένα πολύπλοκο αστρονομικό όργανο, σε βαθμό που να μοιάζει ότι είναι ίσως αιώνες πιο μπροστά από την εποχή του.
Βρέθηκε το 1900 σε ένα τεράστιο πλοίο γεμάτο ελληνικούς θησαυρούς που προέρχονταν από τον ελληνικό κόσμο, ο οποίος τότε ήταν σε διάλυση κάτω από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, στο 80 με 60 π.Χ.
Οι διαστάσεις του Μηχανισμού πρέπει να ήταν περίπου 31x21x5 εκατοστά ή ίσως λίγο μεγαλύτερος αν λάβει κανείς υπόψη την πιθανότητα, που είναι σχεδόν βεβαιότητα, ότι είχε περίτεχνη διακόσμηση.
Πιθανότατα ήταν διακοσμημένος σαν αρχαίος ναΐσκος φτιαγμένος με χρυσό, αργυρό, ελεφαντοστούν και άλλα πολύτιμα υλικά, σύμφωνα με τα γούστα της εποχής.
Φυσικά φέρει ελληνική γραφή, με γράμματα που από τη μορφή τους εκτιμάται ότι γράφτηκαν πιθανότατα μεταξύ 150 και 100 π.Χ.
Ο Μηχανισμός είναι ένας αξιοθαύμαστος φορητός αναλογικός αστρονομικός υπολογιστής και λειτουργεί με προσεκτικά σχεδιασμένα και κατασκευασμένα μπρούτζινα γρανάζια. Τα γρανάζια εκτελούν συγκεκριμένες μαθηματικές πράξεις, καθώς κινούνται γύρω από άξονες και αναπαράγουν ρεαλιστικά την:
Κίνηση ουρανίων σωμάτων,
Ειδικότερα, ο Μηχανισμός δίνει τη θέση Του Ήλιου, τη θέση Της Σελήνης, της οποίας δίδεται και η φάση (π.χ. πανσέληνος, νέα Σελήνη, πρώτο τέταρτο, κ.λπ.), τις εκλείψεις Ήλιου και Σελήνης, τις οποίες μπορεί και να προβλέψει, πότε έχουμε Ολυμπιακούς αγώνες και άλλους σημαντικούς αγώνες των Ελλήνων, όπως τα Ίσθμια, τα Νέμεα, τα Νάα, πολλά ημερολόγια.
Επίσης, πιθανότατα υπολόγιζε και έδειχνε και τις θέσεις των πλανητών στον ουρανό για δεδομένη χρονική στιγμή.
Η ύπαρξη του Μηχανισμού υπογραμμίζει το ενδιαφέρον των αρχαίων Ελλήνων για την τεχνολογία και τις εφαρμογές.