Ένα πρωτοποριακό πείραμα έφερε ξανά στη ζωή το αρχαιότερο φυτό που έχει ποτέ αναγεννηθεί και ανοίγει το δρόμο για την αναβίωση και άλλων αρχαίων φυτικών ειδών.

Εδώ και 32.000 χρόνια, ένας προϊστορικός σκίουρος της εποχής των παγετώνων είχε κρύψει βαθιά στο μόνιμα παγωμένο έδαφος της Σιβηρίας σπόρους φυτών για να τους φάει εν καιρώ. Τώρα, Ρώσοι επιστήμονες, που ανακάλυψαν την υπόγεια κρυψώνα του «θησαυρού», κατάφεραν να αναστήσουν ένα ολόκληρο φυτό, που αναπτύχθηκε και έβγαλε άνθη. Τα προηγούμενα ρεκόρ αναβίωσης φυτού αφορούσαν ένα φοίνικα ηλικίας 2.000 ετών στο Ισραήλ κι έναν λωτό ηλικίας 1.200 ετών.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη Σβετλάνα Γιασίνα του Ινστιτούτου Βιοφυσικής του Κυττάρου της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό (PNAS) της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, απέδειξαν ότι το παγωμένο υπέδαφος λειτουργεί ως φυσικό «αποθετήριο» για τις αρχαίες μορφές ζωής επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Όπως επισημαίνουν, οι σχετικές έρευνες πρέπει να συνεχιστούν για να φέρουν στο φως -και πιθανώς πίσω στη ζωή- και άλλα από καιρό εξαφανισμένα φυτά, ζώα και οργανισμούς.

Το προϊστορικό φυτό, η αρκτική στενόφυλλη σιληνή (Silene stenophylla) που οι Ρώσοι ξαναζωντάνεψαν, μοιάζει πολύ με το σύγχρονο απόγονό του που φυτρώνει στην ίδια τούντρα της βορειανατολικής Σιβηρίας, μια ένδειξη για το πόσο καλά προσαρμοσμένο είναι στο δύσκολο περιβάλλον του από εξελικτική σκοπιά. Το σύγχρονο φυτό έχει απλώς μεγαλύτερους σπόρους και λιγότερα μπουμπούκια, ενώ οι ρίζες του αναπτύσσονται πιο γρήγορα.

Οι Ρώσοι ερευνητές βρήκαν σε βάθος 20 έως 40 μέτρων από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους, δεκάδες τεράστια απολιθωμένα λαγούμια μεγέθους, το καθένα όσο ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο και ηλικίας 30.000 έως 32.000 ετών, που είχαν δημιουργήσει αρχαίοι σκίουροι στις όχθες του σιβηρικού ποταμού Κολίμα. Ορισμένα λαγούμια είχαν γεμίσει τελείως με πάγο και ήταν αδιαπέραστα από το νερό, δημιουργώντας έτσι θαλάμους τέλειας φυσικής κατάψυξης και τις ιδανικές συνθήκες «κρυο-τράπεζας», σε σταθερή θερμοκρασία μείον επτά βαθμών Κελσίου, για τη διατήρηση των σπόρων που είχαν αποθηκεύσει τα ζώα.

Πάντως οι βιολόγοι είναι παραδοσιακά επιφυλακτικοί για τέτοιους εντυπωσιακούς ισχυρισμούς αναβίωσης αρχαίων φυτών μέχρι να υπάρξει ανεξάρτητη διασταύρωση.