Μια ανούσια, ωραιοποιημένη βιογραφία και μια από τις πιο τρυφερές κομεντί της χρονιάς.



ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ

THE DESCENDANTS

Σκην.: Αλεξάντερ Πέιν

Πρωτ.: Τζωρτζ Κλούνι, Σαϊλίν Γούντλι, Αμάρα Μίλερ, Ρόμπερτ Φόρστερ, Μπο Μπρίτζες

Μετά από ένα ατύχημα που αφήνει τη γυναίκα του σε κώμα, ο Ματ πρέπει για πρώτη φορά ν’ αντεπεξέλθει σοβαρά στον ρόλο του πατέρα, καθώς καλείται να μεγαλώσει μόνος του πια τις δύο νεαρές κόρες του. Παράλληλα έχει να διευθετήσει την πώληση της τεράστιας κτηματικής περιουσίας που ανήκει στην ευρύτερη οικογένειά του, και αποτελεί κληρονομιά των προγόνων του.

Πέμπτη μεγάλου μήκους ταινία του ελληνοαμερικανού Πέιν, μετά τα «Πολίτης Ρουθ», («Citizen Ruth», 1996), «Σκάνδαλα στα θρανία» («Election», 1999), «Σχετικά με τον Σμιτ» («About Schmidt», 2002) και το «Πλαγίως» («Sideways», 2004), για το οποίο ο σκηνοθέτης είχε βραβευθεί με το Όσκαρ Διασκευασμένου Σεναρίου. Εδώ, μαζί με τον Νατ Φάξον και τον Τζιμ Ρας διασκευάζουν το βιβλίο του Κάουι Χαρτ Χέμινγκς και βρίσκονται ξανά υποψήφιοι για Όσκαρ, ένα από τα 5 συνολικά για τα οποία έχει προταθεί η ταινία.

Ένα ανάλαφρο, χιουμοριστικό δράμα με θέμα την οικογένεια, καθώς ο ήρωας καλείται να αντεπεξέλθει σε προκλήσεις που τίθενται από τις δύο οικογένειές του, την ευρύτερη και την προσωπική. Αντιμετωπίζοντας αυτές τις προκλήσεις, θα μάθει να εκτιμάει την αξία της οικογένειας, ως έναν χώρο καταφυγής, προσωπικής ανάπτυξης (σε αντίθεση με την οικονομική), συμφιλίωσης, αγάπης. Ο Τζωρτζ Κλούνι ως κύριος πρωταγωνιστής δίνει μία από τις πιο ευαίσθητες ερμηνείες της καριέρας του σ’ έναν χαρακτήρα προσιτό, αναγνωρίσιμο, ευάλωτο και μπερδεμένο, κερδίζοντας Χρυσή Σφαίρα και μία ακόμη υποψηφιότητα για Όσκαρ. Όπως και οι προηγούμενες του σκηνοθέτη, η ταινία αφηγείται την ιστορία της με τρυφερότητα, κατανόηση, πραγματισμό αλλά λιγότερο κυνισμό αυτή τη φορά, κοιτώντας με συμπάθεια τις ανθρώπινες αδυναμίες.

Ενδεικτικό της κοσμοθεωρίας του Πέιν, είναι το γεγονός ότι ο ήρωας της ταινίας περνάει τη διάρκειά της εξοργισμένος από την είδηση για την απιστία της γυναίκας του και πολύ λιγότερο θλιμμένος για τη μη αναστρέψιμη κατάστασή της. Ο Πέιν αναγνωρίζει εδώ τη φυσικότητα και την προτεραιότητα του ανθρώπινου εγωισμού, ακόμη κι όταν η σύντροφος της ζωής του Ματ και μητέρα των παιδιών του είναι ουσιαστικά νεκρή. Ο σκηνοθέτης δεν είναι τόσο σκληρός ώστε να μην του αναγνωρίσει την ικανότητα για συγχώρεση που διαθέτει, απλώς αρκετά ρεαλιστής ώστε να τον οδηγήσει εκεί μετά από ένα επίπονο ταξίδι αντιζηλίας. Μέσα απ’ αυτό, το σενάριο συνδέει έξυπνα τα δύο ζητήματα που αντιμετωπίζει ο Ματ (να πουλήσει ή όχι τη γη των προγόνων του; μπορεί να συγχωρέσει την ετοιμοθάνατη γυναίκα του;) για να τον φτάσει στο σημείο όπου θ’ αναγνωρίσει τη σημασία της ανακωχής με το παρελθόν ως τρόπο γαλήνης. Ένας απόγονος σε συμφιλίωση με τους προγόνους του, αλλά κι ο ίδιος με τους δικούς του απογόνους, τις κόρες του με τις οποίες αποκαθιστά μια αρμονική σχέση. Το καταληκτικό πλάνο των τριών τους στον καναπέ κάτω από τη ζεστή κουβέρτα στην ασφάλεια του οικογενειακού σαλονιού μπροστά από την τηλεόραση, είναι η συγγενική ζεστασιά την οποία έχει πια διασφαλίσει ο Ματ, η οποία προέρχεται από το παρελθόν κι εκτείνεται μελλοντικά.



Η ΣΙΔΗΡΑ ΚΥΡΙΑ

THE IRON LADY



Σκην.: Φιλίντα Λόιντ

Πρωτ.: Μέριλ Στριπ, Τζιμ Μπρόουντμπεντ, Αλεξάντρα Ρόουτς, Ολίβια Κόλμαν, Ρίτσαρντ Γκραντ

Βιογραφία της βρετανίδας πρωθυπουργού Μάργκαρετ Θάτσερ, όπου την παρακολουθούμε να βρίσκεται γερασμένη και απομονωμένη στο διαμέρισμά της στο Λονδίνο, τριγυρισμένη από τις παραισθήσεις του νεκρού συζύγου της, ν’ αναπολεί στιγμές της ταραγμένης πολιτικής της σταδιοδρομίας.

Η 87χρονη σήμερα Θάτσερ ήταν μια πολιτικός που έχει επανειλημμένα αποκαλέσει ανθρώπους όπως ο χιλιανός δικτάτορας Αουγκούστο Πινοσέτ “θεμελιωτές της δημοκρατίας” και “φίλους” της. Φυσικά και στάθηκε ιδεαλίστρια, δυναμική, πανέξυπνη, αδιαφιλονίκητη ηγετική φυσιογνωμία… αλλά το ίδιο κι ο Χίτλερ. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η ταινία επιβεβαιώνει την ανησυχία για ωραιοποίηση που είχαμε όταν ανακοινώθηκε ότι η γυναίκα που σκηνοθέτησε το «Mamma mia» κλήθηκε να χειριστεί την αναπαράσταση μιας από τις πιο συναρπαστικές, αμφιλεγόμενες, διαβόητες πολιτικές προσωπικότητες της παγκόσμιας μεταπολεμικής ιστορίας, φτιάχνοντας ένα επιφανειακό, ρητορικά μονομερές, δομικά άνισο και συναισθηματικά αδιάφορο πορτρέτο, με μοναδικό θέλγητρο μια ακόμη εκπληκτική ερμηνεία της Μέριλ Στριπ, που της χάρισε τη Χρυσή Σφαίρα γυναικείας ερμηνείας και τη 17η υποψηφιότητά της για Όσκαρ.

Καταρχάς η ταινία πάσχει από ανισομέρεια, αφιερώνοντας αδικαιολόγητα πολύ χρόνο της πλοκής της στα γεροντικά χρόνια της Θάτσερ, όταν πια βρίσκεται απομονωμένη στο διαμέρισμά της στο Λονδίνο με τη συντροφιά των παραισθήσεων του νεκρού συζύγου της, Ντένις. Το πρόβλημα είναι ότι η συγκεκριμένη φάση της ζωής της δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού οποιαδήποτε συναισθηματική εκκρεμότητα προς τον σύζυγο (τυχόν ενοχές της για παραμέληση της οικογένειας σε όφελος της καριέρας) αναγνωρίζεται κι επιλύεται σχετικά σύντομα μέσα στην πλοκή. Έτσι η συνεχής επιστροφή σ’ ένα προσωπικό ζήτημα (και στο κάτω-κάτω συνηθισμένο για έναν άνθρωπο της ηλικίας της) όπως η άνοια, δεν κάνει τίποτε άλλο πάρα να εκτρέπει την προσοχή από τα ταραχώδη ζητήματα που γέμισαν την πολιτική ζωή της.

Αυτά αντιθέτως, διατρέχονται με σύντομα και επιφανειακά φλάσμπακ που διακόπτουν την παραμονή της στο σπίτι, και ανατρέχουν σε μερικά από τα ορόσημα των τριών πρωθυπουργικών θητειών της, όπως ο εργατικός ξεσηκωμός, ο πόλεμος των Φώκλαντ και η ανατροπή της από το ίδιο της το κόμμα. Πλαισιωμένη από ηθοποιούς που απλώς παριστάνουν στοιχειωδώς κάποιους χαρακτήρες (όπως ο αναξιοποίητος Ρίτσαρντ Γκραντ ως δελφίνος Μάικλ Χέζελταϊν), σε σκηνές που εκτυλίσσονται χωρίς την παραμικρή περιπλοκή, αφού είναι γραμμένες με δημαγωγική απλοϊκότητα και μονταρισμένες με αδικαιολόγητη συντομία, ώστε η συνολική δομή του φιλμ να μοιάζει σαν ένα πολιτικό βίντεο-κλιπ, προορισμένο να εξυμνήσει την ‘ατσάλινη’ πολιτική προσωπικότητα της Θάτσερ, όπως άλλωστε επιτάσσει κι ο ίδιος ο τίτλος του φιλμ. Το σενάριο βεβαίως γνωρίζει ότι προκειμένου να γλιτώσει την ιστορική ανυποληψία οφείλει να περιλάβει τη βαθιά κοινωνική θύελλα που προκάλεσε η ανυποχώρητη συντηρητική πολιτική της Θάτσερ από το ξεκίνημα της θητείας της, αλλά μαζί με το ζήτημα των κρατούμενων του IRA (θέμα της εξαιρετικής ταινίας «Hunger» του Στιβ Μακουίν) και του πολέμου στα Φώκλαντ, αποτελούν παραδείγματα ισχυρογνωμοσύνης την οποία όμως η ταινία δε ‘μεταφράζει’ σε αυταρχισμό άλλα σε ιδεαλισμό, πατριωτισμό και ακεραιότητα, μέσα από ατάκες όπως “το φάρμακο είναι σκληρό, άλλα ο ασθενής το χρειάζεται” την οποία με σαδιστική ευκολία εκστομίζει η πρωθυπουργός καθώς ράβεται για να παραστεί σε δεξίωση, καθώς η κάμερα την παρατηρεί ατάραχη να απωθεί τους επικριτές της που την περιτριγυρίζουν. Η σκηνοθεσία προχωρεί σε σχεδόν ντροπιαστικούς γι’ αυτή μελοδραματισμούς όπως οι λυπημένοι συγκεντρωμένοι υπάλληλοι της Ντάουνινγκ Στριτ που ξεπροβοδίζουν τη Θάτσερ καθώς αποχωρεί για τελευταία φορά, με το πλάνο να καδράρει από κοντά το περπάτημά της ανάμεσα σε στρωμένα ροδοπέταλα!!!

Βέβαια μέσα απ’ όλη αυτή την αφέλεια ξεπροβάλλει θριαμβευτικά η Μέριλ Στριπ, η οποία παραδίδει ακόμη ένα μάθημα υποκριτικής και όχι μόνο μεταμφίεσης, αφού το μακιγιάζ απλώς ενισχύει την τροχιά του χαρακτήρα όπως διαγράφεται μέσα από την ερμηνεία της: από νεαρή ιδεαλίστρια, σε φιλόδοξη πολιτικό, σε δοκιμαζόμενη ηγέτιδα, σε τυραννική πρωθυπουργό, σε ανίσχυρη γριούλα. Η Στριπ αφομοιώνει στην εντέλεια την προφορά και χροιά της φωνής, τους μορφασμούς, το περπάτημα, τις κινήσεις του ρόλου, και εντυπωσιάζει. Το κρίμα είναι ότι το σενάριο και το μοντάζ δεν της δίνουν την ευκαιρία να διοχετεύσει τις ικανότητές της σ’ έναν πιο περίπλοκο και ‘ζουμερό’ χαρακτήρα, πιο αντιφατικό και μπροστά σε δυσκολότερες προκλήσεις απ’ ό,τι απλώς αυτές που αρκούν για να επιβεβαιώσουν και να ‘γιορτάσουν’ τον συντηρητισμό του. Η ταινία αξίζει να συγκριθεί με το «J. Edgar» του Κλιντ Ίστγουντ, βιογραφία ακόμα μίας από τις συντηρητικότερες προσωπικότητες του 20ου αιώνα, του ιδρυτή του FBI Τζον Έντγκαρ Χούβερ. Το φιλμ του Ίστγουντ παρέχει ένα κατάλληλο μέτρο σύγκρισης σχετικά με τον κινηματογραφικό χειρισμό ενός παρόμοιου ζητήματος, που όμως προκύπτει πιο περίτεχνος, προσεκτικός, ισορροπημένος, και που χωρίς να χάνει τη διπλωματικότητά του, καταφέρνει να δώσει ένα πιο πολύπλευρο σχόλιο για το αντικείμενό του. Τελικά όμως, πέρα από το θέαμα υποκριτικής που προσφέρει η πρωταγωνίστρια, η συνολική απογοήτευση που προσφέρει το φιλμ, σε κάνει ν’ αναρωτηθείς για το σκεπτικό των συντελεστών και τη χρησιμότητα μιας τέτοιας ταινίας, σε μια εποχή όπου ο οικονομικός συντηρητισμός βασανίζει όλο τον πλανήτη.