
Η περιπλοκότητα του ανθρώπινου χαρακτήρα και η επιστροφή στην παράδοση από δύο μάστορες του αμερικανικού κινηματογράφου.
J. EDGAR
Σκην.: Κλιντ Ίστγουντ
Πρωτ.: Λιονάρντο Ντι Κάπριο, Άρμι Χάμερ, Τζούντι Ντεντς, Ναόμι Γουότς
Για μισό αιώνα περίπου, ο Τζον Έντγκαρ Χούβερ διατέλεσε διευθυντής του FBI, θέση που του επέτρεψε να δημιουργήσει τη μοντέρνα εγκληματολογία, να κυνηγήσει ανελέητα τους κομμουνιστές στις Η.Π.Α., καθώς και να κατακτήσει μια θέση ανυπέρβλητης ισχύος έναντι μερικών από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της χώρας, ανάμεσά τους και αρκετοί πρόεδροι, τους οποίους εκβίαζε έχοντας γνώση ανεπιθύμητων μυστικών τους. Για τον Χούβερ η δουλειά του ήταν πρώτη προτεραιότητα στη ζωή του, ενώ οι τρεις σημαντικότεροι άνθρωποι γι’ αυτόν ήταν η μητέρα του, ο συνεργάτης και ερωτικός σύντροφός του, Κλάιντ Τόλσον, και η γραμματέας του.
Βιογραφία του Χούβερ γραμμένη από τον Ντάστιν Λανς Μπλακ, βραβευμένο με Όσκαρ για άλλη μία βιογραφία διάσημου ομοφυλόφιλου άντρα, το «Milk» του Γκας Βαν Σαντ. Δεδομένου ότι μαζί με τη «Σιδηρά κυρία» για τη Μάργκαρετ Θάτσερ, αυτή είναι μία από τις δύο φετινές βιογραφίες δύο από των συντηρητικότερων προσωπικοτήτων του περασμένου αιώνα, είναι κατανοητό να υπάρχουν επιφυλάξεις σχετικά με την αιχμηρότητα και την ευθύτητα της αφήγησης, οι οποίες όμως κατά τη γνώμη μας δεν αξίζει να μεγεθυνθούν σε αποτρεπτική προκατάληψη ενάντια στο φιλμ, αφού ο Ίστγουντ κοιτάει το θέμα του με την ψυχραιμία αλλά και την ειλικρίνεια που του επιτρέπει η ηλικία του και του επιβάλλει το κύρος του, μιλώντας ευθύτατα για τη συνεισφορά του Χούβερ, τη σεξουαλικότητα αλλά και τις διάφορες πλευρές της εμμονικής του προσωπικότητας που τον έκαναν έναν από τους πιο απεχθείς ανθρώπους στον κόσμο.
Ο Ίστγουντ έχει πλήρη αντίληψη της περιπλοκότητας και των προβλημάτων του προσώπου που επιλέγει να χειριστεί. Εξασφαλίζοντας μια θαυμαστή ολοκληρωτική μεταμόρφωση από τον Ντι Κάπριο, ο Ίστγουντ τον καθοδηγεί προς μια ερμηνεία που φανερώνει έναν αφοσιωμένο αλλά παρανοϊκό άνθρωπο, με την πλοκή να προσπαθεί να καταλάβει τις πράξεις του ασκώντας κριτική μέσα από τις σκιές που κατακλύζουν την πλειοψηφία των πλάνων και την εμμονική συμπεριφορά του χαρακτήρα, ο οποίος μεταξύ άλλων αλλάζει πολυάριθμους -αρσενικούς- δακτυλογράφους και δημιουργεί μυστικά αρχεία με σκοπό τον εκβιασμό κάθε πιθανού του εχθρού, δηλαδή των πάντων. Η προσκόλληση στη μητέρα και ο άκαρδος παραγκωνισμός του άρρωστου πατέρα, η τελειομανία του που βεβαίως άλλαξε για πάντα την εγκληματολογία αλλά τον αποξένωσε από τον κοινωνικό περίγυρό του, η άγρια καταδίωξη των κομμουνιστών, η ομοφυλόφιλη σχέση του με τον Κλάιντ, οι παρενδυτικές τάσεις του.
Τα τρία τελευταία είναι και τα πιο αιχμηρά, τα οποία ο σκηνοθέτης χειρίζεται με λεπτότητα, ίσως περισσότερη απ’ όσο θα χρειαζόταν για να ικανοποιηθεί το αντι-αμερικανικό κοινό αίσθημα, αλλά πιστεύουμε όχι τόση ώστε να κάνουν το φιλμ να φαίνεται συμβιβαστικό. Στη σκηνή όπου οι πράκτορές του ξυλοκοπούν ασταμάτητα έναν κομμουνιστή, αναγνωρίζεται ο άγριος και ανάρμοστος χαρακτήρας της πράξης, ενώ το πλάνο στον Ντι Κύπριο είναι ημι-φωτισμένο, πλησιάζει αργά σε κοντινό του Χούβερ και τον δείχνει σαστισμένο με μουσική που δημιουργεί έναν υπαινιγμό διαστροφής για τον χαρακτήρα. Για το μεγαλύτερο μέρος της πλοκής η σχέση του με τον Κλάιντ υπαινίσσεται, στη συνέχεια ομολογείται μ’ έναν καυγά, και τελικά επικυρώνεται μ’ ένα φιλί στο στόμα. Όσο για την παρενδυσία, το φιλμ βρίσκει έναν πολύ έξυπνο τρόπο να υπαινιχτεί αυτή την τάση του Χούβερ, απεικονίζοντάς την ίσως έτσι ως την πιο ευάλωτη πλευρά του, την οποία νιώθει την ανάγκη να συμπονέσει και να δικαιολογήσει, προσφέροντάς της ένα εύλογο και στερεό ψυχολογικό υπόβαθρο και περιορισμένο αφηγηματικό χρόνο σε αποκλειστικά μία σκηνή, αναγνωρίζοντάς τη αλλά θεωρώντας τη λιγότερο σημαντική και χωρίς την ανάγκη να την επιδείξει για ανεκδοτολογικούς σκοπούς. Συνεπώς, από την ταινία δε λείπει η ευθύτητα ούτε η αιχμηρότητα, απλώς η νηφαλιότητα του Ίστγουντ δεν του επιτρέπει να καταδικάσει ευθύς εξαρχής το αντικείμενό του, αλλά τον οδηγεί να το κοιτάξει ψύχραιμα, όχι υποκριτικά.
ΤΟ ΑΛΟΓΟ
ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
WAR HORSE
Σκην.: Στίβεν Σπίλμπεργκ
Πρωτ.: το άλογο Finder, Τζέρεμυ Ίρβαϊν, Πίτερ Μάλεν, Έμιλυ Γουότσον, Μπένεντικτ Κάμπερμπατς
Στις παραμονές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο ιδιοκτήτης ενός αγροκτήματος στη βρετανική επαρχία αγοράζει ένα πανέμορφο, έξυπνο και ικανό άλογο, το οποίο ο γιος του, Άλμπερτ, ονομάζει Τζο και αναλαμβάνει να εκπαιδεύσει για τις αγροτικές δουλειές, με αποτέλεσμα να γεννηθεί μια δυνατή φιλία μεταξύ τους. Τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή όταν για τις ανάγκες του πολέμου που έχει μόλις ξεσπάσει, ο Τζο αγοράζεται από τον βρετανικό στρατό και ο Άλμπερτ του υπόσχεται ότι θα ξανασυναντηθούν.
Βασισμένο στο ομωνυμο παιδικό μυθιστόρημα του βραβευμένου βρετανού Μάικλ Μορπούργκο, το φιλμ είναι μία από τις πιο παραδοσιακές ταινίες που έχει φτιάξει ποτέ ο δεξιοτέχνης αφηγητής Σπίλμπεργκ, με καταβολές στους δημιουργούς του ‘κλασικού’ Χόλυγουντ (π.χ. Τζον Φορντ, Φρανκ Κάπρα κτλ.) και γενικότερα στην παραδοσιακή οπτική της ζωής, που συνδέει τον άνθρωπο με τη γη και τονίζει τη σημασία της φιλήσυχης κοινοτικής ζωής. Μια ταινία για τον πόλεμο, τη φιλία ανάμεσα σε ανθρώπους και ζώα, την αξία των απλών πραγμάτων στη ζωή.
Ένα πανέμορφα φωτογραφημένο φιλμ από τον τακτικό συνεργάτη του σκηνοθέτη, Γιάνους Καμίνσκι (η επιστροφή των δύο πολεμιστών στο σπίτι λούζεται από ένα πύρινο ηλιοβασίλεμα αλά «Όσα παίρνει ο άνεμος»), το οποίο περιέχει περιορισμένες σκηνές βίας ώστε να μη χάνεται η αληθοφάνεια του πολεμικού μετώπου αλλά να μπορούν επίσης να το παρακολουθήσουν οι μικρότερες ηλικίες, όπως άλλωστε επιβάλλει η λογοτεχνική καταγωγή του. Η πλοκή στήνει έναν αριθμό από επεισόδια που αντιστοιχούν στις διαφορετικές τοποθεσίες και καταστάσεις από τις οποίες περνάει το άλογο, μια διαδρομή κατά την οποία μέσα από την εμπειρία του Τζο ο θεατής γίνεται μάρτυρας της βιαιότητας και της απανθρωπιάς του πολέμου. Η καθοδήγηση του αλόγου είναι αξιοθαύμαστη, όπως μαρτυρά η σκηνή στην οποία διατρέχει πανικοβλημένο το πεδίο της μάχης, ενώ όλο το ανθρώπινο καστ ζωντανεύει επαρκέστατα την ιστορία, από τους έμπειρους και αξιόπιστους Μάλεν και Γουότσον ως βιοπαλαιστές γονείς, μέχρι τον ανερχόμενο Κάμπερμπατς ως σιδερένιας πειθαρχίας αξιωματικό και τον συμπαθέστατο νεαρό Ίρβαϊν στο κινηματογραφικό του ντεμπούτο ως Άλμπερτ. Εκτός από τον Καμίνσκι, όλη η παρέα του σκηνοθέτη (ο Μάικλ Καν στο μοντάζ, ο Τζον Γουίλιαμς στη μουσική) συμβάλλει για να φτιάξει μια ταινία παλιομοδίτικη, ίσως ουτοπική, αλλά συγκινητική και ιδεαλιστική, που αν μοιάζει αταίριαστη με την εποχή μας δεν είναι επειδή αυτή είναι αφελής, αλλά η εποχή μας περισσότερο κυνική απ’ όσο χρειάζεται.

