Της Νάντιας Βαλαβάνη

Η Γερμανία είναι λίγο μεθυσμένη, την αισθάνεσαι να πάλλει υπό τις αντιθέσεις του συστήματος. Ένας δημοσιογράφος της Handelsblatt (22.11.2011) έγραψε χαρακτηριστικά: «Οι Γερμανοί επιχειρηματίες ζουν σε δύο κόσμους. Στον ένα βασιλεύουν οι λέξεις “κρίση” και “φόβος ύφεσης”. Στον άλλο πολλές γερμανικές επιχειρήσεις θα μοιράσουν την Πρωτοχρονιά τα κέρδη τους στους μετόχους».

Και θα μοιράσουν μερίσματα-ρεκόρ, τα δεύτερα ψηλότερα στη μεταπολεμική Γερμανία, καθώς σπάνια είχαν τόσο ψηλά κέρδη όσο το (καταστροφικό για την υπόλοιπη Ευρωζώνη) 2011: μόνο οι 30 επιχειρήσεις του Δείκτη DAX θα μοιράσουν 27,1 δις ευρώ! Μήπως όμως ο βασιλιάς τρελάθηκε; Όπως παρατηρεί η κατεξοχήν εφημερίδα του γερμανικού μεγάλου κεφάλαιου, δε θα μοιράσουν έως 50% των καθαρών κερδών για να επενδύσουν τα υπόλοιπα, όπως κάνει κάθε νοικοκυρεμένη επιχείρηση. Η Deutsche Telekom (ΟΤΕ) μοιράζει στους μετόχους σχεδόν όλα τα κέρδη της, 3 δις. Η αντασφαλιστική Munich Re, που φέτος πλήρωσε μέχρι και τη Φουκουσίμα, με κέρδη 800 εκ., θα μοιράσει 1,1 δις. Και οι υπόλοιποι μοιράζουν πάνω από 70%... Και τι θα μοιράσουν την Πρωτοχρονιά του 2013; Υπάρχει η υποψία ότι ο βασιλιάς των μερισμάτων τότε θα σταθεί γυμνός…



Άμεσο αποτέλεσμα; Άνοδος της ζήτησης για είδη πολυτελείας και άνοδος των διαθέσιμων για σπέκουλα. Και αποεπένδυση, καθώς την ίδια ώρα η Μπούντεσμπανκ προειδοποιεί για «σκληρό 2012», με ανάπτυξη 0,5% - δηλαδή για κίνδυνο στασιμότητας ή και ύφεσης. Και ο τρέχων δείκτης λιανικού εμπορίου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις γερμανικές εξαγωγές με προορισμό το λιανικό εμπόριο: Με τις χώρες της Ευρωζώνης να περνούν όλες σήμερα σε άγρια λιτότητα, το 2011 ο δείκτης λιανικού εμπορίου στο σύνολο της (συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας) αυξήθηκε λόγω πληθωρισμού κατά 0,8% ως προς την αξία, ο όγκος του όμως μειώθηκε κατά 2,3%...

«Γερμανία, διχασμένη χώρα»: …και απολύσεις-ρεκόρ

Κι έτσι η ίδια εφημερίδα στις 25/26.11.2011 μιλά για «Γερμανία, διχασμένη χώρα»: Η ΝΟΚΙΑ θα απολύσει 17.000 εργαζόμενους μέχρι τέλους 2013, οι 3.500 στη Γερμανία. Η Εταιρεία Ηλεκτρισμού Εόν, που στηρίζεται στην πυρηνική ενέργεια, θα απολύσει 11.000 από τους 80.000 εργαζόμενους της, οι 6.500 στη Γερμανία. Η Deutsche Telekom ανάγγειλε άλλες 1.500 απολύσεις μέχρι τέλους του χρόνου. Η δεύτερη μεγαλύτερη γερμανική τράπεζα, η Kommerzbank, που το 2008 αγόρασε με τα χρήματα των Γερμανών φορολογούμενων την προβληματική Dresdnerbank, θα απολύσει 9.000 μέχρι τέλους 2013, τους 1.350 άμεσα από τα κεντρικά της στη Φρανκφούρτη, δηλ. από τον ουρανοξύστη που βλέπαμε φωτισμένο σαν δέντρο μέσα στο σκοτάδι στην συγκέντρωση κ.οκ. Ο Γερμανικός ΟΑΕΔ υπολογίζει ότι μέσα στον επόμενο χρόνο θα χαθούν μισό εκατομμύριο θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Ως ενδεικτικό του τέλους του «θαύματος της απασχόλησης» θεωρείται η άνοδος των προσωρινά απασχολούμενων - 900.000 άνθρωποι το φθινόπωρο, νούμερο ιστορικά πρωτοφανέρωτο. Όμως το «θαύμα» δεν πρέπει να ήταν τόσο ουσιαστικό: Λόγω κυρίως της ψηλότερης ανεργίας, οι κάτοικοι του Βερολίνου έχουν την μεγαλύτερη υπερχρέωση ανάμεσα στις μεγάλες Γερμανικές πόλεις - 12,32%. Εδώ τα χρέη δύσκολα αποδίδονται σε «υπερκαταναλωτική μανία», καθώς ο ταξικός χαρακτήρας τους είναι ξεκάθαρος: Στις δύο παραδοσιακότερες εργατικές περιοχές του, το Βέντιγκ και τη Νόικελν, είναι υπερχρεωμένος 1 στους 5 ανθρώπους (και τα μωρά μαζί)!



Η «θεραπεία Σρέντερ»

Το γερμανικό μεγάλο κεφάλαιο κατάφερε να κάνει το «εξαγωγικό θαύμα», που οδήγησε στα γερμανικά πλεονάσματα, με ένα πελώριο ντάμπινγκ του μισθού εργασίας, που εσωτερικοποιούσε τον πυρήνα της πολιτικής του νεοφιλελευθερισμού: Την τελευταία δεκαετία αυτό στηρίχτηκε στη «θεραπεία Σρέντερ», δηλ. στην Ατζέντα 2010 και στη νομοθεσία Hartz-IV, για τα οποία η Μέρκελ έχει εκφράσει δημόσια την ευγνωμοσύνη της απέναντι στον επικεφαλής της τότε κυβέρνησης Σοσιαλδημοκρατών-Πρασίνων. (Ο τελευταίος τα θέσπισε το 2001 με τη φράση: «Στην κοινωνία μας δεν υπάρχει δικαίωμα στην τεμπελιά».) Μέσω αυτών των «μεταρρυθμίσεων»: O εργατικός μισθός παραμένει παγωμένος επί μια δεκαετία. Oι αμοιβές μετατοπίστηκαν εγγύτερα στο κατώτατο ωρομίσθιο. Oι επιδοτούμενοι άνεργοι βρίσκονται σε καθεστώς διαρκούς εκβιασμού προκειμένου να δεχτούν δουλειές άσχετες με την ειδικότητα τους, ανάμεσα τους και τις λεγόμενες «δουλειές του 1 ευρώ», όπου π.χ. ένας πτυχιούχος για να μη χάσει την επιδότηση είναι υποχρεωμένος να δουλέψει στην υπηρεσία καθαριότητας ενός Δήμου με αμοιβή 1 ευρώ και ο ΟΑΕΔ συμπληρώνει το υπόλοιπο ποσό μέχρι του ύψους του επιδόματος ανεργίας. H εσωτερική ζήτηση αποτελματώθηκε. Aνέβηκε η ηλικία συνταξιοδότησης και το κοινωνικό κράτος μπήκε σε πορεία αποδόμησης.

Οι «μεταρρυθμίσεις» που εισάγονται σήμερα με το ζόρι στην Ευρωζώνη αποτελούν αντίγραφα της «θεραπείας Σρέντερ», πρότυπο πλέον για όλη την Ευρώπη. Οι ίδιες οι εφημερίδες, όμως, του μεγάλου κεφάλαιου στη Γερμανία αναγνωρίζουν ότι για να «αποδώσουν» από την άποψη της κερδοφορίας όσο και των πολιτικών απασχόλησης, η χώρα θα πρέπει να βρίσκεται σε πορεία ανάπτυξης. Ενώ στην Ελλάδα, επιπλέον, δοκιμάζονται νέα, επιπρόσθετα καταστροφικά μέτρα εν είδει κοινωνικής μηχανικής: με στόχο να βγουν συμπεράσματα για το ποια απ’ αυτά μπορούν να επεκταθούν και στις υπόλοιπες χώρες. Τα δύο πρώτα απλοϊκά ερωτήματα είναι: Αν σε όλα τα κράτη-πελάτες των γερμανικών εξαγωγών στην Ευρώπη εφαρμοστούν άγρια προγράμματα λιτότητας και κατ’ επέκταση περιοριστεί η εσωτερική ενεργή ζήτηση, τι επίδραση θα έχει αυτό στις γερμανικές εξαγωγικές δραστηριότητες; Κι αν όλοι καταφέρουν να χειραγωγήσουν την εργατική τάξη τους στα πρότυπα της Γερμανίας και της «θεραπείας Σρέντερ», δηλαδή «να παράγουν περισσότερα, να δουλεύουν περισσότερες ώρες και να αμείβονται λιγότερο», δε θα χάσουν οι γερμανικές επιχειρήσεις το τόσο διαφημιζόμενο «ανταγωνιστικό πλεονέκτημα» τους;