Συνέντευξη στη Δήμητρα Κασαπάκη

Δεν έχουν χτυπήσει – ακόμα-«κόκκινο» οι μετρήσεις για την ακτινοβολία που εκπέμπουν οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας στην Κρήτη, σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή στο τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής και Πολυμέσων του ΤΕΙ Κρήτης, κ. Δημητρίου Στρατάκη.

Όπως αναφέρει, σε συνέντευξή του στην «Π», « από τις μετρήσεις που έχουν διενεργηθεί στην Κρήτη αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος από το Εργαστήριο Μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών του ΤΕΙ Κρήτης, δεν έχουν βρεθεί τιμές πάνω από τα όρια σε χώρους πλησίον διαφόρων κεραιοσυστημάτων οι οποίοι είναι ελεύθερα προσπελάσιμοι από το ευρύ κοινό.»

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης με τον κ. Στρατάκη έχει ως εξής:

Ερ: Τι ακριβώς κάνετε στο Εργαστήριο Μή Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών του ΤΕΙ Κρήτης; Τι μετράτε;

Απ: Το Εργαστήριο Μή Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών του ΤΕΙ Κρήτης παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες μετρήσεων και αξιολόγησης Πυκνότητας Ισχύος, Έντασης Ηλεκτρικού και Έντασης Μαγνητικού πεδίου στην περιοχή των ραδιοσυχνοτήτων, καθώς και υπηρεσίες μετρήσεων και αξιολόγησης ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου χαμηλών συχνοτήτων σε τρίτους (Ιδιώτες, Εταιρίες Κινητής Τηλεφωνίας, Φορείς Δημοσίου κ.λ.π.) κατόπιν σχετικής αίτησης του ενδιαφερόμενου προς το Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής και Πολυμέσων του ΤΕΙ Κρήτης.

Οι μετρήσεις αυτές γίνονται με βάση τα Διεθνή πρότυπα και οι παραπάνω ποσότητες Ηλεκτρομαγνητικών πεδίων συγκρίνονται με τα επίπεδα αναφοράς που προβλέπονται από Νόμους και Αποφάσεις της κείμενης Ελληνικής Νομοθεσίας που είναι οι παρακάτω:

• Νόμος 3431/ΦΕΚ A’13/3-2-2006, “Περί Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και άλλες διατάξεις”,

• Κ.Υ.Α. 53571/3839/109-2000, “Μέτρα προφύλαξης του κοινού από τη λειτουργία κεραιών εγκατεστημένων στην ξηρά”, ΦΕΚ Β΄ 1105/6-9-2000,

• Eλληνική Επιτροπή Ατομικής Ενεργείας, “Εγκύκλιος της ΕΕΑΕ για τον καθορισμό ορίων ασφαλούς έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στο περιβάλλον σταθμών κεραιών σε εφαρμογή του Ν.3431/2006 ΦΕΚ A’13/13-02-2006”, 12.01.2007, A.Π. Π/105/014,

• ΚΥΑ 3060(ΦΟΡ) 238, ΦΕΚ 512B’/25-04-2002, “Μέτρα προφύλαξης του κοινού από τη λειτουργία διατάξεων εκπομπής ηλεκτρομαγνητικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων”, για να διαπιστωθεί εάν τηρούνται οι περιορισμοί ορίων έκθεσης από τα υπό εξέταση συστήματα εκπομπής στις ραδιοσυχνότητες ή στις χαμηλές συχνότητες.

Εκτός των παραπάνω το ΕΜΙΑ συμμετέχει σε διάφορα Εθνικά και Διεθνή ερευνητικά προγράμματα και σε εκδηλώσεις ενημέρωσης του κοινού σε θέματα μετρήσεων ηλεκτρομαγνητικών πεδίων και έχει παρουσιάσει αρκετές πρωτότυπες εργασίες σε διεθνούς κύρους επιστημονικά περιοδικά με κριτές (IEEE Transactions on Instrumentation and Measurements, Radiation Protection Dosimetry κλπ) και πρακτικά διεθνών επιστημονικών συνεδρίων.

Ερ: Πρέπει, κύριε καθηγητά, να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι στις διάφορες κεραίες, γενικώς και ειδικότερα απέναντι στις κεραίες της κινητής τηλεφωνίας;

Απ: Κάθε τεχνολογική εξέλιξη, στη γενική περίπτωση, έχει συνήθως και τα καλά της και τα κακά της. Από αυτό τον “κανόνα” δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί η αλματώδης πρόοδος που σημειώθηκε κυρίως μετά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα στις τεχνολογίες ασυρμάτων επικοινωνιών και ειδικότερα στις τεχνολογίες της κινητής τηλεφωνίας μετά το 1990. Έτσι, από την μία πλευρά όλες οι παραπάνω τεχνολογίες βοήθησαν και βοηθούν στην ανάπτυξη της ανθρωπότητας και στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων με την αύξηση της ταχύτητας μετάδοσης των πληροφοριών και των επικοινωνιών γενικότερα, από την άλλη όμως πλευρά εγείρονται εύλογα ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις των τεχνολογιών αυτών στην ανθρώπινη υγεία. Μια από τις επιπτώσεις αυτές αποτελεί η έκθεση του ανθρώπου στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία που οφείλονται στη λειτουργία των συστημάτων αυτών, ειδικά όταν οι τιμές των λαμβανόμενων από τον άνθρωπο πεδίων υπερβαίνουν κάποιες τιμές για τις οποίες έχει διαπιστωθεί ήδη από την επιστημονική κοινότητα ότι υπάρχουν δυσμενείς επιπτώσεις.

Για το λόγο αυτό προτάθηκαν το 1998 από τη Διεθνή Επιτροπή για την προστασία από τις μη Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες (ICNIRP – International Commission on Non Ionizing Radiation Protection) τιμές που ονομάζονται “βασικοί περιορισμοί” (Basic Restrictions) οι οποίες για του εργαζόμενους σε υπηρεσίες που σχετίζονται με εκπομπή πεδίων είναι 10 φορές κατώτερες από τις τιμές των επιπέδων των πεδίων πάνω από τις οποίες έχουν παρατηρηθεί δυσμενή αποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία, ενώ για το ευρύ κοινό για να ληφθούν υπόψιν και οι επιμέρους ευαισθησίες του πληθυσμού και άλλοι τυχαίοι παράγοντες, οι τιμές αυτές είναι 50 φορές κατώτερες από τις τιμές των επιπέδων των πεδίων πάνω από τις οποίες έχουν παρατηρηθεί δυσμενή αποτελέσματα. Επειδή τα ηλεκτρομαγνητικά μεγέθη που σχετίζονται με τους βασικούς περιορισμούς είναι δύσκολο να μετρηθούν στην πράξη, θεσπίστηκαν τα “επίπεδα αναφοράς” (Reference Levels) που απορρέουν από τους βασικούς περιορισμούς και αφορούν το ηλεκτρικό πεδίο, το μαγνητικό πεδίο, τη μαγνητική επαγωγή και την πυκνότητα ισχύος ισοδύναμου επίπεδου κύματος.

Κατά συνέπεια, και με βάση την υπάρχουσα επιστημονική γνώση και τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί διεθνώς, η έκθεση των ανθρώπων σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία από όπου κι αν αυτά προέρχονται (συστήματα κεραιών κινητής τηλεφωνίας, κινητά τηλέφωνα, κεραίες ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών, ασύρματα τοπικά δίκτυα, συσκευές που εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητικά πεδία, γραμμές μεταφοράς και παροχής ηλεκτρικής ισχύος, κινητήρες κλπ) θα πρέπει να είναι μικρότερη των τιμών των θεσπισμένων επιπέδων αναφοράς που αποτελούν και τα μέγιστα επιτρεπτά όρια έκθεσης, για τη μεγιστοποίηση της ασφάλειας χρήσης των συστημάτων αυτών και τουλάχιστον μέχρι να αποδειχθεί από τις μελλοντικές έρευνες ότι οι τιμές των επιπέδων αναφοράς είναι επαρκείς για την εξασφάλιση της ανθρώπινης υγείας, ή ότι θα πρέπει να υιοθετηθούν αυστηρότερες τιμές για το σκοπό αυτό. Επομένως είναι εύλογη η επιφυλακτικότητα γενικά στα συστήματα εκπομπής ηλεκτρομαγνητικών πεδίων και θα πρέπει να εφαρμόζονται όλοι οι ενδεδειγμένοι κανόνες χρήσης και προστασίας και ως επί το πλείστον να υπάρχει σωστή και αντικειμενική ενημέρωση. Προφανώς, οι εντυπώσεις που δημιουργούν διάσπαρτες και μη εμπεριστατωμένες απόψεις από μη ειδικούς καθώς και η ελλιπής ενημέρωση, δημιουργούν πολλές φορές χειρότερα προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ψυχολογία του κοινού, απ’ ό,τι αυτή καθεαυτή η ηλεκτρομαγνητική επιβάρυνση.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η τήρηση ή όχι των επιπέδων αναφοράς σε μια δεδομένη τοποθεσία μπορεί να επιβεβαιωθεί μόνο μετά από την λήψη εξειδικευμένων μετρήσεων και τη σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους. Η απόσταση από ένα δεδομένο κεραιοσύστημα, ή η οπτική επαφή με αυτό δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως οι μόνοι ή οι πιο ουσιώδεις παράγοντες που συντελούν στο να χαρακτηριστεί αυτό “επικίνδυνο” ή “ακίνδυνο”. Θα πρέπει να πραγματοποιηθούν μετρήσεις σε αρκετά ή τουλάχιστον στα πιο δυσμενή από πλευράς ηλεκτρομαγνητικής επιβάρυνσης σημεία σε μια δεδομένη περιοχή και τα αποτελέσματα τους να συγκριθούν με τα εκάστοτε θεσμοθετημένα επίπεδα αναφοράς για να εξαχθεί ποσοτικό συμπέρασμα.

Ερ: Πώς μετριέται η ακτινοβολία μιας τέτοιας κεραίας, και γιατί, κατά τη γνώμη σας, άλλοι πιστεύουν ότι οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας είναι επικίνδυνες κι άλλοι "αθώες";

Απ: Για να μετρηθεί σωστά η ακτινοβολία μιας κεραίας που χρησιμοποιείται ως πομπός ή γενικότερα ενός συστήματος που κατά την λειτουργία του παράγονται και διαδίδονται ηλεκτρικά, μαγνητικά ή ηλεκτρομαγνητικά πεδία (π.χ. μιας γραμμής μεταφοράς υψηλής τάσης, μιας συσκευής, μιας κεραίας ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού, μιας κεραίας κινητής τηλεφωνίας, μιας κεραίας ασύρματου τοπικού δικτύου, ενός Radar, των συστημάτων επικοινωνίας της αστυνομίας κλπ), απαιτούνται ειδικές διατάξεις μέτρησης οι οποίες είναι συνήθως πολύ ακριβές και θα πρέπει να είναι πιστοποιημένες και βαθμονομημένες από κατάλληλα για το σκοπό αυτό εργαστήρια σύμφωνα με τις οδηγίες διεθνών προτύπων. Εκτός όμως από αυτό, απαιτείται και η εφαρμογή της σωστής διαδικασίας μέτρησης η οποία προϋποθέτει εκτός από τη γνώση του τρόπου λειτουργίας του υπό μέτρηση συστήματος, τη χρήση των κατάλληλων για την κάθε επιμέρους μέτρηση οργάνων, τις κατάλληλες ρυθμίσεις σε αυτά, την σωστή τοποθέτηση και γενικότερα απαιτείται ο σωστός συνδυασμός παραμέτρων που υπεισέρχονται στη διαδικασία της μέτρησης ώστε να είναι αυτή αξιόπιστη και απαλλαγμένη σφαλμάτων, τυχαίων ή εξαιτίας ανθρώπινης παράλειψης. Με άλλα λόγια ακόμα και το ακριβότερο όργανο μέτρησης μπορεί να δώσει τελείως εσφαλμένα αποτελέσματα αν δεν ρυθμιστεί σωστά και δεν ακολουθηθεί η σωστή διαδικασία μέτρησης.

Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κεραιών των ασυρμάτων συστημάτων επικοινωνιών μετράται με δύο τρόπους. Ο πρώτος τρόπος γίνεται με χρήση οργάνων ευρείας ζώνης όπως είναι τα πεδιόμετρα με τους κατάλληλους αισθητήρες ηλεκτρικού ή μαγνητικού πεδίου. Το πλεονέκτημα αυτού του τρόπου μέτρησης είναι ότι παρέχονται πολύ γρήγορα αποτελέσματα για τις συνολικές τιμές των πεδίων των οποίων η συχνότητα είναι μέσα στην ζώνη λειτουργίας του χρησιμοποιούμενου αισθητήρα. Τα μειονεκτήματα αυτού του τρόπου μέτρησης είναι κυρίως δύο. Το πρώτο είναι ότι κατά τις μετρήσεις ευρείας ζώνης δεν μπορεί να εκτιμηθεί η συνεισφορά της κάθε ξεχωριστής πηγής χωριστά εφόσον υπάρχουν πολλές πηγές ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στο φάσμα της μέτρησης (περίπτωση πολλών πομπών και πολλών σημάτων διαφορετικών συχνοτήτων που είναι η συνήθως απαντώμενη περίπτωση στην πράξη), και το δεύτερο είναι ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα των μετρήσεων για την ακριβή εκτίμηση της έκθεσης του ανθρώπου συγκρινόμενα με τα εκάστοτε θεσμοθετημένα μέγιστα επιτρεπτά όρια έκθεσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα μέγιστα επιτρεπτά όρια ανθρώπινης έκθεσης είναι εξαρτώμενα από την συχνότητα, και τα όργανα ευρείας ζώνης δεν παρέχουν συχνοτικό διαχωρισμό των επιμέρους πηγών.

Ο δεύτερος τρόπος μέτρησης είναι με χρήση οργάνων στενής ζώνης όπως είναι οι αναλυτές φάσματος σε συνδυασμό με τις κατάλληλες κεραίες. Ο τρόπος αυτός είναι πολύ δυσκολότερος κατά την εφαρμογή του και απαιτεί μεγάλη προσοχή, παρέχει όμως την δυνατότητα συχνοτικού διαχωρισμού των επιμέρους σημάτων μέσα σε μια συχνοτική ζώνη μέτρησης και κατά συνέπεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την εκτίμηση της συνεισφοράς της κάθε πηγής ξεχωριστά, όσο και για την ακριβή σύγκριση με τα θεσμοθετημένα μέγιστα επιτρεπτά όρια έκθεσης.

Αυτό που συνήθως μετράται και στις δύο περιπτώσεις είναι η διακύμανση του ηλεκτρικού πεδίου στο χρονικό διάστημα μίας μέτρησης. Στην περίπτωση που η μέτρηση γίνεται στο μακρινό πεδίο των πηγών που επηρεάζουν την τοποθεσία της μέτρησης, από την μέτρηση του ηλεκτρικού πεδίου προσδιορίζεται το μαγνητικό πεδίο, η μαγνητική επαγωγή, η πυκνότητα ισχύος και ο συνολικός λόγος έκθεσης που αποτελεί και το κριτήριο για την υπέρβαση ή όχι των θεσμοθετημένων μέγιστων επιτρεπτών ορίων έκθεσης. Στην περίπτωση που η μέτρηση γίνεται στο κοντινό πεδίο του ακτινοβολούντος κεραιοσυστήματος, τότε απαιτείται και ξεχωριστή μέτρηση του μαγνητικού πεδίου και η διαδικασία καθίσταται πολύ πιο δύσκολη ιδιαίτερα στην περίπτωση που τα αποτελέσματα πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση της ανθρώπινης έκθεσης.

Ας έλθουμε τώρα στο δεύτερο σκέλος του ερωτήματος σας σχετικά με τη διχογνωμία για την επικινδυνότητα ή όχι των κεραιών κινητής τηλεφωνίας. Όπως αναφέρθηκε και στην προηγούμενη απάντηση, το αν ένα ή πολλά συστήματα εκπομπής σε μια δεδομένη τοποθεσία μπορούν να χαρακτηριστούν από άποψη επικινδυνότητας, αυτό μπορεί μόνο να ελεγχθεί μετά από συγκεκριμένες μετρήσεις και σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Είναι λάθος επομένως ένα σύστημα εκπομπής ηλεκτρομαγνητικών πεδίων (είτε πρόκειται για κεραία κινητής τηλεφωνίας είτε για κινητό τηλέφωνο, είτε για οποιαδήποτε άλλη συσκευή που εκπέμπει ηλεκτρομαγνητικά πεδία) να χαρακτηρίζεται ως “επικίνδυνο” ή “ακίνδυνο” από το όνομα του η από την όψη του. Θα πρέπει να προηγηθούν ακριβείς μετρήσεις που να αποσκοπούν στον προσδιορισμό της ηλεκτρομαγνητικής επιβάρυνσης προερχόμενης από το εν λόγω σύστημα σε συνδυασμό με όλα τα υπόλοιπα συστήματα εκπομπής που επιδρούν στα σημεία των μετρήσεων κάτω από τις δυσμενέστερες συνθήκες λειτουργίας των και να ακολουθήσει ο χαρακτηρισμός. Για τους λόγους αυτούς θα πρέπει να τηρείται η νομοθεσία, να εφαρμόζονται οι κανόνες ασφαλείας και να υπάρχει σωστός και διαφανής μηχανισμός εγκατάστασης και ελέγχου λειτουργίας των συστημάτων εκπομπής, καθώς και σωστή και αντικειμενική πληροφόρηση.

Ερ: Πρέπει να υπάρχουν τόσες κεραίες κινητής τηλεφωνίας; Δεν γίνεται να έχουμε παντού σήμα με λιγότερες;

Aπ: Η λειτουργία των δικτύων κινητής τηλεφωνίας βασίζεται στην κυψελοειδή δομή ή με άλλα λόγια στον χωρισμό μιας γεωγραφικής περιοχής σε μικρότερες οι οποίες καλούνται κυψέλες και οι οποίες εξυπηρετούνται από μια κεραία ενός παρόχου υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας για ένα συγκεκριμένο φάσμα συχνοτήτων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το διαθέσιμο φάσμα συχνοτήτων για την λειτουργία του δικτύου κινητής τηλεφωνίας είναι περιορισμένο, με αποτέλεσμα να πρέπει να ξαναχρησιμοποιηθούν οι ίδιες συχνότητες (αρχή επαναχρησιμοποίησης συχνοτήτων για τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας) ώστε να εξυπηρετηθούν όλοι οι συνδρομητές που βρίσκονται σε ευρύτερες περιοχές. Έτσι είναι προφανές ότι όσο αυξάνεται ο αριθμός των συνδρομητών, τόσο περισσότερες κεραίες χρειάζονται, οι οποίες θα πρέπει να καλύπτουν μικρότερη γεωγραφική έκταση ώστε να είναι δυνατή η επαναχρησιμοποίηση των διαθέσιμων συχνοτήτων χωρίς υποβιβασμό της ποιότητας του λαμβανόμενου σήματος. Αυτό εξηγεί το γεγονός ότι στα μεγάλα αστικά κέντρα υπάρχουν πολύ περισσότερες κεραίες μικρότερης εμβέλειας σε αντίθεση με τις αραιοκατοικημένες αγροτικές περιοχές οι οποίες εξυπηρετούνται από μικρότερο αριθμό κεραιών λόγω του μικρότερου αριθμού συνδρομητών που ενδέχεται να κάνουν χρήση των υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας.

Από την άλλη πλευρά τεχνικά είναι εφικτό να πιάνουμε παντού σήμα με λιγότερες κεραίες, όμως αυτό έχει δυο σοβαρά μειονεκτήματα: Το πρώτο είναι ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που θα δέχεται ο χρήστης κινητού τηλεφώνου από την ίδια την συσκευή του θα είναι πολύ μεγαλύτερη εφόσον η συσκευή του θα πρέπει να χρησιμοποιήσει πολύ μεγαλύτερη ισχύ για να αποκαταστήσει την επικοινωνία της με την κεραία που θα την εξυπηρετήσει η οποία όμως θα βρίσκεται σε μεγαλύτερη απόσταση σε αραιά δίκτυα απ’ ότι σε πυκνά δίκτυα. Το δεύτερο είναι ότι δεν θα μπορεί να εξυπηρετηθεί ο ίδιος αριθμός συνδρομητών λόγω του περιορισμένου φάσματος και του μικρού αριθμού των κεραιών, και όσοι εξυπηρετούνται θα έχουν να αντιμετωπίσουν πολύ μεγαλύτερα προβλήματα παρεμβολών και υποβιβασμού γενικά της ποιότητας της επικοινωνίας.

Επομένως η πυκνότητα και η θέση τοποθέτησης των κεραιών εξαρτάται από τις διαθέσιμες συχνότητες και τον αριθμό των συνδρομητών και προκύπτει μετά από μελέτη με βάση τις παραπάνω παραμέτρους και παραμέτρους που σχετίζονται με το ανάγλυφο της γεωγραφικής περιοχής στην οποία λειτουργεί το σύστημα κινητής τηλεφωνίας.

Ερ: Κάποιοι υποστηρίζουν ότι τα επιτρεπτά όρια για την ακτινοβολία στην Ελλάδα είναι υψηλά σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Ισχύει;

Απ: Τα όρια έκθεσης για την προστασία του γενικού πληθυσμού από τη λειτουργία κεραιών καθορίστηκαν για πρώτη φορά το 2000 από την κοινή Υπουργική απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης, ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., Υγείας – Πρόνοιας και Μεταφορών Κ.Υ.Α. 53571/3839, Φ.Ε.Κ. 1105 Β’, 6-9-2000 “Μέτρα προφύλαξης του κοινού από την λειτουργία κεραιών εγκατεστημένων στην ξηρά”.

Η Κ.Υ.Α. 53571/3839/2000 στο άρθρο 6 όριζε ότι η τήρηση των ορίων ασφαλούς έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία προερχόμενη από συγκεκριμένη κεραία εγκατεστημένη στην ξηρά, διαπιστώνεται με την εκπόνηση μελέτης ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών της κεραίας η οποία υποβάλλεται στην Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενεργείας (Ε.Ε.Α.Ε) για την έκδοση της άδειας εγκατάστασης της κεραίας. Επίσης η Κ.Υ.Α. 53571/3839/2000 στην παράγραφο 5 του ίδιου άρθρου απαιτούσε ότι με την μελέτη ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών της κεραίας θα έπρεπε να αποδεικνύεται ότι δεν θα υπάρχουν χώροι γύρω από την κεραία ελεύθερα προσπελάσιμοι από τον γενικό πληθυσμό στους οποίους τα όρια έκθεσης δεν θα υπερβαίνουν το 80% των τιμών των πινάκων των άρθρων 2-4 αυτής, τιμές οι οποίες συμπίπτουν με τις τιμές που έχουν συσταθεί από την 1999/519/ΕΚ Σύσταση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με άλλα λόγια η Κ.Υ.Α. 53571/3839/2000 υιοθετούσε ως όρια το 80% των τιμών που προτάθηκαν από την σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 1999/519/ΕΚ για γενικό κοινό.

Στη συνέχεια το 2006 ψηφίστηκε στην Ελλάδα ο Νόμος 3431/03-02-2006/ΦΕΚ Ά 13 “Περί Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και άλλες διατάξεις” στον οποίο στην παράγραφο 9 του άρθρου 31 ορίζεται ότι:

“Από τη δημοσίευση του απαγορεύεται η εγκατάσταση κατασκευής κεραίας, για την οποία δεν έχει υποβληθεί και εγκριθεί από την Ε.Ε.Α.Ε. μελέτη, που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχουν χώροι γύρω από την κεραία ελεύθερα προσπελάσιμοι από το γενικό πληθυσμό, στους οποίους τα όρια έκθεσης υπερβαίνουν το 70% των τιμών, που καθορίζονται στα άρθρα 2−4 της υπ’ αριθμ. 53571/3839/6.9.2000 κοινής Υπουργικής απόφασης ή στην εκάστοτε ισχύουσα αντίστοιχη κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μεταφορών και Επικοινωνιών.”

Επίσης στην παράγραφο 10 του άρθρου 31 του ίδιου Νόμου ορίζεται ότι:

“Σε περίπτωση εγκατάστασης κατασκευής κεραίας σε απόσταση μέχρι 300m από την περίμετρο κτιριακών εγκαταστάσεων βρεφονηπιακών σταθμών, σχολείων, γηροκομείων και Νοσοκομείων, τα όρια έκθεσης του κοινού απαγορεύεται να υπερβαίνουν το 60% των τιμών που καθορίζονται στα άρθρα 2-4 της Κ.Υ.Α. 53571/3839 Φ.Ε.Κ. 1105 Β’, 6-9-2000”.

Τέλος στην παράγραφο 21 του άρθρου 31 του ίδιου Νόμου ορίζεται ότι:

“Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση κατασκευής κεραίας κινητής τηλεφωνίας σε κτιριακές εγκαταστάσεις βρεφονηπιακών σταθμών, σχολείων, γηροκομείων και νοσοκομείων. Υφιστάμενες κατασκευές κεραιών επί των ανωτέρω κτιρίων απομακρύνονται εντός διαστήματος έξι μηνών από τη θέση σε ισχύ του παρόντος νόμου”.

Προκειμένου να διευκρινιστεί ο τρόπος εφαρμογής των συντελεστών μείωσης (70% ή 60% κατά περίπτωση) στις τιμές που καθορίζονται στα άρθρα 2-4 της υπ’ αριθ. 53571/3839 ΚΥΑ (ΦΕΚ 1105/Β/6-9-2000), όπως προβλέπεται στις παραγράφους 9 και 10, αντίστοιχα, του άρθρου 31 του Νόμου 3431 (ΦΕΚ 13/Α/03-02-2006) με θέμα “Περί Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και άλλες διατάξεις”, η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενεργείας (Ε.ΕΑ.Ε) εξέδωσε την Εγκύκλιο Α.Π.: Π/105/014/12-01-2007 του Συμβουλίου της με θέμα: “Καθορισμός ορίων ασφαλούς έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στο περιβάλλον σταθμών κεραιών σε εφαρμογή του Ν. 3431/2006 (ΦΕΚ 13/Α/03-02-2006)”.

Στην εγκύκλιο αυτή παρουσιάζονται πίνακες με βασικούς περιορισμούς και επίπεδα αναφοράς όπως προκύπτουν μετά την εφαρμογή των συντελεστών μείωσης 70% και 60%, αντίστοιχα, στους αντίστοιχους βασικούς περιορισμούς και τα επίπεδα αναφοράς των άρθρων 2-4 της υπ’ αριθμ. 53571/3839/6.9.2000 ΚΥΑ, καθώς και διάφορες άλλες διευκρινίσεις.

Όπως είναι φανερό από τα παραπάνω, οι τιμές των μέγιστων επιτρεπτών ορίων έκθεσης στην Ελλάδα είναι χαμηλότερες από αυτές που προτείνονται από την 1999/519/ΕΚ Σύσταση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τιμές που υιοθετούνται από πολλές Ευρωπαϊκές χώρες αλλά και παγκόσμια λόγω του ότι συμπίπτουν με τις τιμές που προτείνονται από την Διεθνή Επιτροπή για την προστασία από τις μη Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες (ICNIRP). Εν τούτοις υπάρχουν και χώρες που έχουν θεσπίσει αυστηρότερα όρια από αυτά που προτείνονται από την ICNIRP αλλά και από αυτά που έχουν θεσμοθετηθεί στην Ελλάδα, χωρίς όμως μέχρι αυτή τη στιγμή να στοιχειοθετείται και να είναι αποδεκτή από την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα η πολιτική αυτή.

Ερ: Έχουν βρεθεί ποτέ στην Κρήτη μετρήσεις πάνω από τα όρια;

Απ: Όχι, προς το παρόν από τις μετρήσεις που έχουν διενεργηθεί στην Κρήτη αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος από το Εργαστήριο Μη Ιοντιζουσών ακτινοβολιών του ΤΕΙ Κρήτης, δεν έχουν βρεθεί τιμές πάνω από τα όρια σε χώρους πλησίον διαφόρων κεραιοσυστημάτων οι οποίοι είναι ελεύθερα προσπελάσιμοι από το ευρύ κοινό.