Η ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ηράκλειο τον Οκτώβριο του 1981
Οι προεκλογικές διακηρύξεις που οδήγησαν στην πρώτη εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ
Κυριακή 4 Οκτωβρίου 1981, 30 χρόνια και 15 ημέρες πριν, ο Ανδρέας Παπανδρέου από τη μεγάλη εξέδρα της πλατείας Ελευθερίας, απευθυνόμενος σʼ ένα τεράστιο πλήθος δεκάδων χιλιάδων Κρητικών, οι οποίοι είχαν γεμίσει κάθε γωνιά των δρόμων σʼ ολόκληρο το κέντρο, διακήρυττε ότι η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες, ότι σʼ αυτή τη χώρα δεν έχουν θέση οι ξένοι προστάτες, οι αμερικανικές βάσεις, δε θα παραχωρηθεί καμιά σπιθαμή εναέριου, θαλάσσιου, υποθαλάσσιου ή χερσαίου ελληνικού εδάφους. Πού να ήξερε ότι ακριβώς τρεις δεκαετίες αργότερα ο οικονομικός και κατά συνέπεια ο πολιτικός έλεγχος της Ελλάδας θα είχε εκχωρηθεί στους δανειστές της…
Εκείνη η συγκέντρωση, για όσους τη θυμούνται, ήταν από τις μεγαλύτερες που έχουν γίνει στο Ηράκλειο. Ένας ολόκληρος κόσμος ζητούσε την αλλαγή στη διακυβέρνηση της χώρας και στήριζε τις ελπίδες του στο ΠΑΣΟΚ, που με τα συνθήματα και τη ρητορική του προέδρου και ιδρυτή του είχε προκαλέσει ενθουσιασμό και πολλές προσδοκίες.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου, στην ομιλία του από το βήμα της πλατείας Ελευθερίας είχε προτάξει τα θέματα της εθνικής ανεξαρτησίας, της οικονομικής στήριξης των αδύναμων κοινωνικών ομάδων, της προστασίας τους από το κράτος πρόνοιας, αλλά και την ίση κατανομή των φορολογικών βαρών, ώστε οι φτωχότεροι να σταματήσουν να «παίρνουν στην πλάτη τους» τα δημόσια έξοδα, να πληρώσουν εκείνοι που έχουν και κατέχουν και να χτυπηθεί η φοροδιαφυγή.
Λίγες ημέρες αργότερα, το πολιτικό κλίμα που ήταν εμφανές σʼ όλη τη χώρα, επιβεβαιώθηκε και στις κάλπες. Το ΠΑΣΟΚ κέρδισε αυτοδύναμα τις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου και στο Ηράκλειο εξέλεξε τους 6 απʼ τους 7 βουλευτές.
Σήμερα, 30 χρόνια μετά από εκείνη την ομιλία, όλα όσα ο Α. Παπανδρέου έλεγε στο Ηράκλειο, την πρωτεύουσα του «πράσινου νησιού», όπως επιβεβαιώθηκε η Κρήτη μετά από εκείνες τις εκλογές, έχουν ακυρωθεί… Αν διαβάσει κανείς την ομιλία του, είναι σα να τα διεκδικεί από τον σημερινό πρωθυπουργό και πρωτότοκο γιο του…
Για την ιστορία, που είναι διδακτική αλλά στην περίπτωση αυτή γεμίζει θλίψη όλους εκείνους που τότε είχαν πιστέψει σʼ όραμα, αναδημοσιεύουμε το ρεπορτάζ της «Πατρίδας», μέσα από τις στήλες της οποίας καταγράφεται το κλίμα της μεγάλης συγκέντρωσης, αλλά κυρίως οι διακηρύξεις του Ανδρέα Παπανδρέου. Άλλο το ΠΑΣΟΚ της εποχής εκείνης, άλλο σήμερα που, θέλοντας και μη, ταυτίζεται με την εκχώρηση – στην ουσία- κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας σε ξένους παράγοντες και διεθνείς οργανισμούς…
Το ρεπορτάζ της “Π”: Κεντρικός τίτλος της εφημερίδας ήταν «ΛΑΟΠΛΗΜΜΥΡΑ»
“ΑΠΟΨΕ ΚΑΝΕΙ ΞΑΣΤΕΡΙΑ”. Μʼ αυτές τις τρεις λέξεις, ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κ. Ανδρέας Παπανδρέου από την εξέδρα της Πλατείας Ελευθερίας, το βράδυ της Κυριακής ανταποκρίθηκε στο καταλυτικό μήνυμα μιας παντοδύναμης νίκης, που εσάλπιζε ως τους ξάστερους ουρανούς, ο Λαός της Ανατολικής Κρήτης.
Μια απέραντη λαοθάλασσα από νωρίς το απόγευμα, είχε κατακλύσει τη μεγάλη Πλατεία Ελευθερίας. Μια λαοθάλασσα που ποτέ πριν στην Ιστορία του το Ηράκλειο δεν είχε δει. Μια λαοθάλασσα, που έκαμε τον ίδιο τον κ. Παπανδρέου να πει, πως από θαυμασμό και από δέος, χάνει τα λόγια του, στην πρόθεσή του να ανταποκριθεί στην ευθύνη μιας τέτοιας τιμής και υποδοχής.
Ενα απέραντο κι άπιαστο στο μάτι, πλήθος Λαού, που ξεχείλισε την Πλατεία και κάθε γωνιά και πάροδο δίδοντας την έννοια του πελάγου, παλλόμενο από τον δυνατό κυκλώνα της “Αλλαγής” και που δεν ήταν μόνο θέαμα και φαντασμαγορία, αλλά και ιστορική θέση μυριόστομης λαϊκής βούλησης. Χιλιάδες πράσινα λάβαρα, χιλιάδες πράσινα μπαλόνια, εκατοντάδες πλακάτ, στην έκταση αυτού του πελάγου, καλωσόριζαν τον ηγέτη κι ανέμιζαν την αμετάκληθτη απόφαση για την πιο λαμπρή νίκη των δυνάμεων της Αλλαγής στις εκλογές της 18ης του Οκτώβρη. Ηταν πράγματι η επαλήθευση της προσδοκίας του Κρητικού Υμνου, η αφετηρία της χιλιοτραγουδισμένης ξαστεριάς, αυτή η απίστευτα μεγάλη λαϊκή σύναξη, που συγκλόνισε τα θεμέλια του αιωνόβιου Μεγάλου Κάτσρου, κι εξακόντισε το θριαμβικό μήνυμα της νίκης στα πέρατα.
Μέχρι και την ώρα μετά τις 8, που έφτασε ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, οι δρόμοι που συγκλίνουν στην απέραντη Πλατεία εξακολουθούσαν να κατεβάζουν την πράσινη ανθρωποπλημμύρα τους, να πυκνώνουν το ειδικό βάρος της συγκέντρωσης, και να ανεβάζουν τη στάθμη του ενθουσιασμού της ανθρωποθάλασσας.
Τραγούδια, συνθήματα, λύρες, λαούτα, λαϊκό πανεγύρι μαζί και αγωνιστική εκδήλωση, με πάθος και φλόγα ψυχής, που παρέσερνε και πυρπολούσε, κι ύψωνε κύμα ακαταλάγιαστο, την ασυμβίβαστη απόφαση, ενός ολόκληρου Λαού νʼ αλλάξει επι τέλους τις δομές της ζωής του.
Είναι κάποιες σπάνιες στιγμές της Κρητικής Ιστορίας, που δεν επιδέχονται, ή δεν επιτρέπουν περιγραφές, θαμπώνουν, με την ίδια την ακτινοβολία τους, και αποχωρωματίζουν και απονοηματοποιούν τις λέξεις. Μια τέτοια στιγμή ήταν η προχθεσινή. Μια στιγμή που θύμιζε τον “φωτεινό” του Βαλαωρίτη: “Αυτός, αυτός είνʼ ο Λαός...” και υπέβαλε στην Παλαμική προτροπή: “Ρίξʼ το δαχτυλίδι του Αρραβώνα μέσα στο κανάλι του Λαού”...
Και ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, κ. Παπανδρέου, ακριβώς αυτή την προτροπή είχε υπόψη του, και την ετίμησε.
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ διακήρυξε από την εξέδρα της πλατείας Ελευθερίας:
- Δεν υπάρχει στη χώρα μας καμιά απολύτως θέση για τις ξένες βάσεις. Το ΠΑΣΟΚ μόλις γίνει κυβέρνηση, θα απομακρύνει σαν πρώτο βήμα τις πυρηνικές κεφαλές, ενώ ταυτόχρονα θα ζητήσει και από τις άλλες Βαλκανικές χώρες να απομακρύνουν επίσης από τα εδάφη τους ανάλογα όπλα για να γίνουν τα Βαλκάνια αποπυρηνικοποιημένη ζώνη.
-Θα επιδιώξει στη συνέχεια διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για να καθορισθεί χρονοδιάγραμμα απομάκρυνσης των βάσεων από την Ελλάδα, ενώ στο μεταξύ θα τις στεγανοποιήσει και θα επιβάλει έλεγχο σʼ όλες τους τις δραστηριότητες.
-Ετόνισε επίσης ότι θα φέρει στην πρώτη σύνοδο της Βουλής το θέμα της συμφωνίας Ρότζερς για να καταψηφιστεί.
- Εθεσε στη συνέχεια σειρά από ερωτήματα στον Πρωθυπουργό και αρχηγό της ΝΔ κ. Ράλλη, όπως: Γιατί επέστρεψε στο ΝΑΤΟ ενώ κανείς από τους λόγους που είχαν επιβάλλει την αποχώρηση δεν είχε εκλείψει και ο Τουρκικός στρατός εξακολουθεί να κατέχει τη μισή Κύπρο. Πώς προστατεύεται δια του ΝΑΤΟ η εθνική ακεραιότητα, αφού το ΝΑΤΟ δεν εγγυάται την ασφάλεια των συνόρων μας από την Ανατολή. Και ρώτησε ευθέως:
“Απαντήστε τώρα αμέσως κύριε Ράλλη στο Λαό, προστατεύεται ναι ή όχι η χώρα μας από την επιθετικότητας της Τουρκίας;”.
- Είπε ακόμη ο κ. Παπανδρέου ότι έστειλε προσωπικό γράμμα στον Κύπριο Πρόεδρο και του ζητά να μη προχωρήσει σε καμιά συμφωνία για το Κυπριακό πριν αποφανθεί ο Ελληνικός Λαός στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου, και ότι το γράμμα του αυτό έχει το χαρμόσυνο μήνυμα ότι δεν πρόκειται να δεσμευθεί με καμιά απόφαση πριν τις εκλογές.
- Διεκήρυξε ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν θα παραδώσει ούτε σπιθαμή ελληνικού εδάφους, ή εναέριου, η θαλασσίου και υποθαλασσίου χώρου, ενώ θα απαιτήσει την απελευθέρωση του Κυπριακού εδάφους από τους Τούρκους.
- Αναφερόμενος στο αγροτικό πρόβλημα και στα θέματα τιμών των αγροτικών προϊόντων υποσχέθηκε ότι θα καθορίζονται οι τιμές τους με βάση το κόστος παραγωγής και λογικό κέρδος για τον παραγωγό, ανεξάρτητα από αν το θέλει ή όχι η ΕΟΚ.
- Αναφερόμενος στη συνέχεια στο σκάνδαλο, όπως είπε, της τεράστιας φοροδιαφυγής που φτάνει τα 150 δισεκατομμύρια το χρόνο, υποσχέθηκε ότι από τις 19 του Οκτώβρη δεν θα πληρώνουν φόρους μόνο οι εργαζόμενοι αλλά και αυτοί που διέφευγαν.
- Αφού τόνισε ότι συναισθάνεται τις βαρύτατες ευθύνες τις οποίες του φορτώνει στους ώμους η λαοθάλασσα αυτής της συγκέντρωσης θεωρεί, υπόθεση τιμής την εφαρμογή του προγράμματος της Αλλαγής που έχει εξαγγείλει το ΠΑΣΟΚ.
- Η θέση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στους νέους, είπε ο κ. Παπανδρέου, είναι να δώσει όλες τις δυνατές ευκαιρίες σε όλους για σπουδή και μάθηση.
Θα καταργήσει τα φροντιστήρια, θα καταργήσει το αίσχος, όπως είπε των Πανελληνίων Εξετάσεων σε Λύκεια και Ανώτατα Ιδρύματα και θα δώσει υποτροφίες σε όλους που δεν έχουν τα μέσα να σπουδάσουν και καταφεύγουν στην εργασία.
Κλείνοντας το λόγο του ο κ. Παπανδρέου, είπε πως, είναι δύσκολο να βρω τα λόγια για να εκφράσω τι αισθάνομαι μπροστά σʼ αυτήν την ιστορική, την ανεπανάληπτη συγκέντρωση”.
