Του Δημήτρη Χ. Σάββα

Προσκύνημα στη γενέθλια γη! Ετσι θα μπορούσε να χαρακτηρίσω την επίσκεψή μου στο χωριό μου Λαύκο του Νοτίου Πηλίου, πριν από δέκα περίπου μέρες. Στον τόπο που γεννήθηκα και μεγάλωσα, εκεί όπου έμαθα τα πρώτα γράμματα. Μια σύντομη επιστροφή στις ρίζες μου προκειμένου να δω τη μητέρα μου και τους υπόλοιπους συγγενείς μου. Μέρες θύμησης και συγκινήσεων. Ολα αυτά όμως δεν έχουν τελειωμό και ειδικά τούτες τις μέρες που πριν από κάμποσες δεκαετίες, πρωτάκια τότε, καθίσαμε για πρώτη φορά στα θρανία της πρώτης τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λαύκου.
Θυμάμαι την πρώτη μου δασκάλα την δεσποινίδα Νίτσα αλλά και τους άλλους δασκάλους μου, την κυρία Μαρία, την νονά μου και τον κύριο Απόστολο. Θυμάμαι το ενδιαφέρον και την αγάπη τους στα πρόσωπά μας, θυμάμαι πως καμάρωναν για την μετέπεια πορεία μας. Τότε το σχολείο είχε εκατόν είκοσι παιδιά...
Σήμερα, όπως όλα, έτσι και ο αριθμός των μαθητών έχει αλλάξει, έχει μειωθεί αρκετά, είκοσι δύο μαθητές ολόκληρο το σχολείο! Αυτοί όπως και όλοι οι μαθητές φέτος θα περιμένουν τις..... φωτοτυπίες τους. Φυσικά βέβαια η υπουργός Παιδείας (ξέρω ότι η ίδια θα μανίζει όταν έτσι λέω το υπουργείο), κα Αννα Διαμαντοπούλου, θα συνεχίσει να χαμογελά άπλετα και αισιόδοξα, παρ’ όλα τα γιουχαΐσματα σε βάρος της κατά την επίσκεψή της σε διάφορα σχολεία της πρωτεύουσας για ευχές... Πάντα σ’ αυτά είμαστε πρώτοι. Πάντοτε αυτές τις μέρες αλλά και τον άλλο καιρό οι υπεύθυνοι τούτου του χώρου, του τόσο ευαίσθητου και νευραλγικού, δίνουν ευχές, χειραψίες, οπωσδήποτε τους διακρίνει το πλατύ χαμόγελο, ποζάρουν ευτυχείς και δικαιωμένοι μπροστά στα μέσα ενημέρωσης και στις κάμερες, πολλές φορές άλλα λέγουν και άλλα πράττουν, και τόοοσα άλλα, που δυστυχώς προκαλούν και εξεγείρουν. Το λέω από προσωπική πείρα. Και το αποτέλεσμα; Κενά διορισμών, εκκρεμούν οι τοποθετήσεις, υπάρχουν ελλείψεις σε βιβλία και τόσο γονείς, όσο και μαθητές, αναζητούν τις φωτοτυπίες... της δωρεάν παιδείας. Ενα κείμενο που το αναδημοσιεύω στη συνέχεια μαζί με μια γνώριμη σ’ όλους μας φωτογραφία, μας λέει πολλά... Δεν είναι δικό μου, αλλά το πήρα από την εφημερίδα του Βόλου “Η Θεσσαλία”. Πρόκειται για μια καθημερινή πρωινή εφημερίδα που ιδρύθηκε το 1898.
“Το εξώφυλλο που είναι συνυφασμένο με την ελληνική εκπαίδευση, το Αναγνωστικό που πολλοί από μας πιάσαμε στα χέρια μας και τόσα μας θυμίζει.... Ξανατυπώθηκε, κι ας μην είχε χρήση πια στην Α’ τάξη του Δημοτικού, έγινε κάρτα, βιτρό κι άλλα πολλά, απέκτησε ένα συμβολισμό που κουβαλάει πολλά πράγματα μαζί του. Βαρύτερη, η νοσταλγία...
Είναι το ίδιο εξώφυλλο που αξιοποιήθηκε ο Μίμης και η Λόλα (τι ονόματα....) για να αποτυπώσει την επικαιρότητα των ημερών στην εκπαίδευση: Μαθήματα από φωτοτυπίες και για βιβλία, βλέπουμε ... Λείπει βεβαίως η γιαγιά που τηγανίζει ψάρια (τα έφαγαν οι περικοπές) όπως και τις διακοπές της οικογένειας, λείπει ο γκιόνης (γκιον-γκιον). Λείπουν κυρίως η Αννα και η Ελλη... Το πιθανότερο είναι ότι στρώθηκαν στη δουλειά, πήραν θέση μπροστά στο φωτοτυπικό. Ανέλαβαν τη δουλειά... εργολαβικά, για όλο το σχολείο. Κάπου 50.000 φωτοτυπίες, θέλουν το χρόνο τους, όπως και αν το κάνεις...”.
Περιμένοντας τι άλλο κυρία Διαμαντοπούλου;... Τις φωτοτυπίες. Ετσι για να αισθανθούν κάποια χαρά και να νιώσουν μια ικανοποίηση γονείς και μαθητές. Οπως τότε... παλιότερα, πιο μπροστά από τη δεκαετία του πενήντα, τότε που τους μαθητές του Ηρακλείου, δημοτικού και γυμνασίου, τους καλούσε η “ανεμομαζώχτρα”. Ποια ήταν αυτή, θα μας το πει ο γνωστός για τις πλούσιες πληροφορίες του γύρω από το παλιό Ηράκλειο, ο αείμνηστος Μηνάς Βαρδαβάς, με κάποιο κείμενό του στην εφημερίδα “Εθνική Φωνή της 13ης Μαΐου 1974 απόσπασμα του οποίου σας αναφέρω:
“Την παλιά εποχή που είμαστε παιδιά μαθηταί του Δημοτικού και του Γυμνασίου κάθε πρωί στις 8 παρά είκοσι και το απόγευμα 2 παρά είκοσι, τις ημέρες που κάναμε σχολείο, κτυπούσε η μεγάλη καμπάνα του Αγίου Μηνά για να ακούσωμε και να φύγουμε για τα σχολεία μας. Τα πρωινά μόλις την ακούγαμε παραιτούσαμε μισοπιομένο ή το πίναμε γρήγορα το γάλα ή το βραστάρι μας, παίρναμε τις σάκκες μας και φεύγαμε αμέσως και πηγαίναμε στο σχολείο. Το απόγευμα μετά το φαγητό άλλοι κάναμε επαναλήψεις των απογευματινών μαθημάτων και άλλοι παίζανε στο δρόμο μπύρες καλόγερο ή άλλα παιγνίδια. Μόλις ακούγαμε την καμπάνα φωνάζαμε: Η ανεμομαζόχτρα.
Τρέχαμε, παίρναμε τις σάκκες μας και φεύγαμε για το σχολείο μας.
Την μεγάλη αυτή καμπάνα του πολιούχου λέγαμε και γρακαμπάνα και από πληροφορίες που μου ‘δωσε ο φίλος μου κ. Μηνάς Νικηφοράκης, η καμπάνα αυτή κατασκευάσθηκε το 1892 στην Τεργέστη στο χυτήριο του Φραντζέσκο Ντεπόλι και ήταν δωρεά του Σωματείου των Οινοπωλών όπως ανεγράφετο στην εξωτερικήν επιφάνειά της: Ο εν Ηρακλείω Κρήτης Θίασος Οινοπωλών ανέβηκε το 1892. (Θίασος θα πη όμιλος). Γύρω - γύρω η καμπάνα ήτανε διακοσμημένη με 6 ανάγλυφες εικόνες του Αγίου Μηνά, του Χριστού εν Θρόνω, του Ιωάννου Βαπτιστού, του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, των Εισοδίων και της Σταυρώσεως.
Η καμπάνα αυτή ράισε και υπήρχε κίνδυνος να σπάση και να συμβή και κανένα ατύχημα, γι’ αυτό την κατεβάσανε από το καμπαναριό και την στείλανε το έτος 1950 στο Τριέστη για να την ξαναχύσουνε. Από τότε έπαυσε και το παλιό αυτό έθιμο και δεν ξανάπαιξε η ανεμομαζόχτρα.
Μετά λίγο διάστημα η καμπάνα ξαναγύρισε καινούργια και ξανατοποθετήθηκε στην θέσι της. Τον τόνον του ήχου της καινούργιας και των λοιπών έδωσε τότε ο μακαρίτης μουσικοσυνθέτης Γ. Χουρμούζιος.
Εκτός όμως από την καμπάνα που ‘παιζε για τα σχολεία, οι καμπάνες των Εκκλησιών παίζανε και σε περίπτωσι κινδύνου ή πυρκαϊάς για να ειδοποιηθούν οι γείτονες και να τρέξουνε να βοηθήσουνε στο σβύσιμο της φωτιάς, γιατί τα μέσα κατασβέσεως ήταν τόσο πενιχρά”.
Σήμερα δεν χρειάζεται η καμπάνα, οι μαθητές ξυπνούν με τα κινητά τους, των οποίων πολλές φορές οι ήχοι ποικίλλουν. Ακους πολλές φορές ελαφρά μουσική, λαϊκά αλλά και σκυλάδικα, οπότε και το ξύπνημα είναι ανάλογο με το κάθε μουσικό είδος. Ακόμη η καμπάνα δεν χρειάζεται γιατί πολλά σχολεία έχουν κάνει μόνο αγιασμό και παραμένουν κλειστά ή παρουσιάζουν πολλά κενά όσον αφορά τους δασκάλους. Κατά τ’ άλλα κάποιοι ταγοί της εκπαίδευσης αφουγκράζονται τους πόθους και τις ελπίδες των μαθητών μας.
Ηθελα και να ‘ξερα γονείς και μαθητές τους πιστεύουν; Οσο για τις δηλώσεις της κυρίας υπουργού, “το σχολείο είναι πηγή γνώσης αλλά και φορέας αξιών. Οι αξίες της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης, είναι τα θεμέλια της σχολικής κοινότητας, της σχέσης εκπαιδευτικού με μαθητή και γονείς. Με τις αξίες αυτές, ζωντανές και παρούσες στην καθημερινότητα κάθε σχολικής κοινότητας, η χρονιά που ξεκινάει μπορεί να είναι και δημιουργική και ελπιδοφόρα. Το υπουργείο Παιδείας με τις κεντρικές και περιφερειακές διευθύνσεις του και σε συνεργασία με όλους τους φορείς, θα είναι διαρκώς στο πλάι κάθε σχολικής κοινότητας, προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της”.
Θα επιθυμούσα να ανταπαντήσω΄”Ημουν νιος και γέρασα....”.