Του Ν. Τσαγκαράκη
Ένας ήρωας που χάνει τις δυνάμεις του κι ένας που αποκτά περισσότερες.
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΟΥ Η ΖΩΗ ΜΟΥ
ESSENTIAL KILLING
Σκην.: Γέρζι Σκολιμόφσκι
Πρωτ.: Βίνσεντ Γκάλο, Εμμανουέλ Σενιέ
Ένας άραβας κρατούμενος των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή δραπετεύει εκμεταλλευόμενος το ατύχημα της αυτοκινητοπομπής που τον μεταφέρει, και καθώς περιφέρεται κυνηγημένος σε χιονισμένα δάση αναγκάζεται να καταφύγει σε ακραίες λύσεις προκειμένου να επιβιώσει.
Μετά τις «Τέσσερις νύχτες με την Άννα» του 2008, αυτή είναι η νέα ταινία του πολωνού Σκολιμόφσκι, η οποία βραβεύτηκε στο φεστιβάλ Βενετίας του 2010 με το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής και με το βραβείο ανδρικής ερμηνείας για τον Γκάλο. Ένα περιπετειώδες δράμα, που παρότι περιέχει συμπλοκή ανάμεσα στις αντίθετες πλευρές της ιστορίας, καταδίωξη και αγωνία για την έκβαση του ηρώα, παραμένει μια δραματική ταινία για τη μεταμόρφωση του φυγά σε άγριο ζώο και την προσπάθεια για επιβίωσή του, αφού οι σκηνές δράσης δεν αποσκοπούν στον εντυπωσιασμό αλλά στην περαιτέρω αποκτήνωση του ήρωα. Αληθοφανές (προσεγμένη διάρθρωση των σκηνών, γύρισμα σε αληθινές καιρικές συνθήκες), αφηγηματικά πυκνό, με εξαιρετική ερμηνεία από τον Γκάλο, το φιλμ αποδεικνύεται ένα ενδιαφέρον πορτρέτο ‘απανθρωπισμού’, στο οποίο όμως ανακατεύεται μια συγκεχυμένη πολιτική ρητορική σχετικά με τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό.
Παρότι οι τοποθεσίες δεν ονομάζονται ποτέ, δίνεται η εντύπωση ότι ο ήρωας αιχμαλωτίζεται στο Αγφανιστάν (τα βραχώδη άγονα τοπία) κι ότι μεταφέρεται σε αμερικανική βάση κρατουμένων στην Πολωνία (τα χιονισμένα τοπία, η γλώσσα των πολιτών). Επίσης, μέσα από τα φλάσμπακ του ήρωα, γίνεται αντιληπτό ότι ανήκε σε φονταμενταλιστική ομάδα στην οποία παραπέμπει η φανατισμένη κατήχηση του ιμάμη.
Παρόλαυτά, και οι δύο πλευρές φορτίζονται με αρνητικά και θετικά στοιχεία, ώστε η ταινία να διατηρεί μέχρι τέλους μία μάλλον ουδέτερη στάση σχετικά με το πολιτικό πλαίσιο στο οποίο εκτυλίσσεται. Αφενός ο ήρωας είναι ένοχος αφού σκοτώνει εξαρχής χωρίς να έχει προκληθεί και στην πορεία συνεχίζει να σκοτώνει αθώους ανθρώπους, αλλά τα φλάσμπακ, εκτός από τον θρησκευτικό φανατισμό, εκφράζουν επίσης νοσταλγία για μια γαλήνια οικογενειακή ζωή, με μια όμορφη σύζυγο κι ένα νεογέννητο μωρό λουσμένους από παραδεισένιο φως. Αφετέρου οι αμερικανοί δικαιολογημένα τον καταδιώκουν, αλλά η εξωφιλμική γνώση μάς λέει ότι μόνοι τους μπήκαν σ’ αυτή τη διαδικασία εξαρχής, ενώ το φιλμ τους εκθέτει μέσα από τις βασανιστικές μεθόδους ανάκρισης που χρησιμοποιούν για να αποσπάσουν πληροφορίες.
Έχοντας λοιπόν αφήσει πίσω το αμφιλεγόμενο πολιτικό τοπίο που δημιουργεί, η πλοκή αφιερώνεται πια αποκλειστικά στην οδύσσεια του ήρωα, τον οποίο απεικονίζει σαν ένα κατατρεγμένο ζώο, που ανακαλεί κάθε του αμυντικό ένστικτο προκειμένου να επιβιώσει. Παρατηρήστε πώς κάθε φορά που σκοτώνει κάποιον, δεν το κάνει με μίσος αλλά με βιασύνη, πανικό και φόβο, σαν κάτι για το οποίο δεν έχει τον χρόνο να διαπραγματευτεί με το θύμα ή να ξεκαθαρίσει ηθικά στο μυαλό του. Η παγίδευσή του στη σπηλιά (η πρωταρχική σεναριακή μεταφορά), η μετέπειτα παραμονή στο κρύο, η έλλειψη φαγητού, η αβεβαιότητα για την ελευθερία του, τον μετατρέπουν σταδιακά σ’ ένα άγριο ζώο που προτάσσει αποκλειστικά τη δική του επιβίωση. Κρίσιμο εύρημα στη ‘ζωώδη’ απεικόνιση του χαρακτήρα η έλλειψη της ομιλίας και προφορικής επικοινωνίας με οποιονδήποτε, ειδοποιούς διαφοράς του ανθρώπου με τα ζώα.
Παρότι η υπαινικτική εικόνα του τελευταίου πλάνου ενισχύει την εκδοχή του θανάτου του ήρωα, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι το τέλος παραμένει ανοιχτό, αφού σε σύγκριση με όσα έχει περάσει μέχρι τότε, δεν αποκλείεται να παραμένει ζωντανός. Επίσης, παρά το συμπτωματικό σημείο στο οποίο επιλέγεται να τελειώσει η πλοκή αφήνοντας την ιστορία αιωρούμενη, θα μπορούσε τελικά κανείς να την εκλάβει σαν μια πρωτίστως ανθρωπιστικού και δευτερευόντως πολιτικού χαρακτήρα ιστορία για την αποκτήνωση του ανθρώπου από τον πόλεμο, αφού η περιπέτεια του ήρωα είναι αποτέλεσμα αναγνωρίσιμων ιστορικών πολεμικών συνθηκών.
GREEN LANTERN
Σκην.: Μάρτιν Κάμπελ
Πρωτ.: Ράιαν Ρέινολντς, Μπλέικ Λάιβλυ, Πήτερ Σάρσγκορ, Μαρκ Στρονγκ, Τιμ Ρόμπινς, Άντζελα Μπάσετ
Ο Green Lantern (προτιμάμε το Πράσινος Φανός από το πεζά μεταφρασμένο… Φανάρι) είναι ένας από τους υπερ-ήρωες της DC Comics και πρωτο-εμφανίστηκε στις εκδόσεις της το 1940, δημιούργημα του συγγραφέα Μπιλ Φίνγκερ και του σχεδιαστή Μάρτιν Νόντελ. Η φετινή ταινία αποτελεί την πρώτη μεταφορά του ήρωα στον κινηματογράφο, και μία ακόμη προσπάθεια της DC να διευρύνει το κινηματογραφικό της σύμπαν μέσω του ‘αδελφού’ στούντιο της Warner Bros., στον λαμπρό δρόμο που χάραξε η Marvel μέσω των υπόλοιπων στούντιο την τελευταία 15ετία.
Η ειρωνεία με τη DC είναι ότι ενώ διαθέτει τους δύο πιο αναγνωρίσιμους υπερ-ήρωες στον πλανήτη (Superman και Batman), ολ’ αυτά τα χρόνια όχι απλώς αδυνατεί να συστήσει στο παγκόσμιο κοινό άλλα ονόματα από το ρόστερ της, αλλά με το ζόρι αξιοποιεί τη δημοφιλία των παραπάνω. Μπορεί δηλαδή ο Batman να ‘αναστήθηκε’ επιτυχώς από τον Κρίστοφερ Νόλαν, όμως ο Superman δεν εντυπωσίασε ιδιαιτέρως στην εκδοχή του Μπράιαν Σίνγκερ το 2006, και αυτή την εποχή γυρίζεται η δεύτερη επανεκκίνησή του στο «Man of steel» του Ζακ Σνάιντερ με προγραμματισμένη κυκλοφορία το καλοκαίρι του 2013. Η «Catwoman» (Πιτόφ, 2004) ήταν μια ντροπιαστική αποτυχία σε κάθε επίπεδο για το στούντιο, ενώ ο «Constantine» (Φράνσις Λώρενς, 2005) και οι «Watchmen» (Ζακ Σνάιντερ, 2009) δεν απέδωσαν τ’ αναμενόμενα, αλλά τουλάχιστον εκεί οι προσδοκίες ήταν μετριασμένες λόγω του σκοτεινού, αντι-ηρωικού χαρακτήρα των συγκεκριμένων κόμικ, ενώ παρότι η εμπορική τους απόδοση δεν ήταν απολύτως καταστροφική, δεν ήταν κι αρκετά ενθαρρυντική για την έναρξη νέων σειρών.
Όταν πλέον η Marvel έχει ‘δουλέψει’ την παγκόσμια δημοφιλία των ηρώων της από την αρχή, κι έχει φτάσει να ‘χτίσει’ σε κάθε τίτλο της από μια δική του σειρά, καταφέρνοντας μάλιστα να συνδυάσει μερικούς απ’ αυτούς σ’ ένα ενιαίο σύμπαν το οποίο κορυφώνεται τον ερχόμενο Μάιο στους «Avengers», η DC συνεχίζει την προσπάθεια μ’ έναν δικό της ήρωα ως επί το πλείστον άγνωστο στο κοινό εκτός Η.Π.Α. Το στούντιο μάλιστα δείχνει απροσδόκητη επιμονή, αφού παρότι οι εμπορικές επιδόσεις του Φανού δεν ήταν ακριβώς οι προσδοκώμενες, οι επικεφαλής της Warner ανακοίνωσαν ότι δεν αποκλείουν μια συνέχεια, και θα επιβραβεύαμε την υποστήριξη του στούντιο αφού η ταινία μπορεί να χάνει στα επιμέρους (ανισορροπία μεταξύ των κακών της υπόθεσης, αλλά και των δύο κύριων χώρων δράσης, έλλειψη ηρωικού μουσικού θέματος, μικρή διάρκεια των σκηνών δράσης, περιορισμένες σκηνές επίδειξης ικανοτήτων) αλλά κερδίζει στα σημαντικά για το ξεκίνημα ενός υπερ-ηρώα, που είναι ένας ταιριαστός πρωταγωνιστής, μια σαφής εισαγωγή στον μύθο, ένα απαιτητικό διακύβευμα (έστω κι αν εδώ επιλύεται βιαστικά), εντυπωσιακά και λειτουργικά εφέ, ζωηρή σκηνοθεσία από τον βετεράνο Κάμπελ (έστω κι αν η πιο ‘προσγειωμένη’ δράση τού ταιριάζει εμφανώς καλύτερα).
Ουσιαστικά οι αφηγηματικές ελλείψεις του φιλμ είναι παρόμοιες μ’ εκείνες του «Thor» νωρίτερα το καλοκαίρι: δεν υπάρχουν εκτεταμένες σκηνές δράσης, και η κλιμάκωση οδηγεί στη λύση έξυπνα αλλά βιαστικά. Ωστόσο, η περσόνα του καλού αλλά επιπόλαιου ομορφόπαιδου που μεταφέρει ο Ρέινολντς στον Χαλ τον κάνει συμπαθέστατο, η επιλογή η στολή να είναι ψηφιακή κι όχι υφασμάτινη της προσδίδει οργανικότητα και τονίζει την εξωγήινη προέλευσή της, οι ικανότητες του ήρωα προσφέρονται για εντυπωσιασμό (ίσως περισσότερο απ’ ό,τι του Thor, για παράδειγμα), όσες σκηνές δράσης υπάρχουν είναι θεαματικές, ο γενικότερος σχεδιασμός της παραγωγής πλούσιος, η Λάιβλυ πανέμορφη και δυναμική, το χιούμορ συγκρατημένο κι εύστοχο, το σύμπαν της ιστορίας γόνιμο, ώστε κατά τη γνώμη μας να δικαιολογούνται περισσότερες συνέχειες εφόσον το στούντιο το αποφασίσει.

