Του Θάνου Περβολαράκη

Εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα δασικής έκτασης στην Κρήτη έχουν αποτεφρωθεί την 25ετία 1983-2008, με το νομό Λασιθίου να έχει την πρωτιά σε αυτή τη μαύρη λίστα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας για τις δασικές πυρκαγιές στη χώρα μας το 40% της δασικής έκτασης του νησιού έχει γίνει στάχτη , ενώ συνολικά έχουν καεί 297.071 στρέμματα.
Από τα αποτελέσματα της έρευνας του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων (ΙΜΔΟ και ΤΔΠ) του ΕΘΙΑΓΕ και του WWF Ελλάς προκύπτει επίσης το ανησυχητικό συμπέρασμα ότι περισσότερο από το 10% της συνολικής έκτασης της χώρας μας έχει πληγεί από διαδοχικές πυρκαγιές. Σύμφωνα με την έρευνα αυτή το 50% των πυρκαγιών που έχουν εκδηλωθεί από το 1983 μέχρι και το 2008 παραμένει «ορφανό» αναφορικά με τη διαλεύκανση των αιτιών, ενώ το σύνολο των καμένων εκτάσεων, για την ίδια περίοδο, ανέρχεται σε 13.613.121 στρέμματα, αναλογώντας σε 1,2 στρέμματα καμένης έκτασης ανά κάτοικο της χώρας. Περισσότερο πληγείσα περιοχή είναι η Πελοπόννησος, ενώ ο Αύγουστος είναι ο μήνας με τις περισσότερες καταστροφές.
Σε επίπεδο Κρήτης, μεγάλες καταστροφές από πυρκαγιές έχει υποστεί από το 1983 ο Νομός Λασιθίου, ενώ τα περισσότερα περιστατικά καταγράφηκαν στο νομό Χανίων. Το πρόβλημα είναι περισσότερο έντονο όπως είναι αναμενόμενο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ημέρες που πνέουν ισχυροί άνεμοι. Στις περισσότερες πυρκαγιές που έχουν εκδηλωθεί στο νησί δεν έχουν εξακριβωθεί τα αίτιά τους, ενώ σημαντικός αριθμός αποδίδεται σε κάψιμο βοσκοτόπων.
Για το φετινό καλοκαίρι πάντως τα μηνύματα είναι θετικά, βάσει των στατιστικών στοιχείων της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας καθώς τόσο τον Ιούνιο όσο και τον Ιούλιο οι αγροτοδασικές πυρκαγιές είναι λιγότερες συγκριτικά με τους αντίστοιχους μήνες του 2010.
Το Λασίθι είναι ο πιο πυρόπληκτος Νομός στην Κρήτη με βάση τις συνολικά καμένες εκτάσεις καθώς από το 1983 ως το 2005 κάηκαν συνολικά 297.071 στρ. (40 % του συνόλου της Κρήτης), ενώ ο Νομός Ηρακλείου παρουσιάζει τις λιγότερες καμένες εκτάσεις με 116.146 στρ. (15,4 % του συνόλου της Κρήτης).
Στο Λασίθι εμφανίζονται οι δριμύτερες πυρκαγιές, με μέση ένταση 686 στρ. καμένης έκτασης ανά περιστατικό πυρκαγιάς, ενώ στον Νομό Χανίων εντοπίζονται οι λιγότερο καταστροφικές πυρκαγιές με μέση ένταση 130 στρεμματα καμένης έκτασης ανά περίπτωση.
Τα περισσότερα περιστατικά (1.317) καταγράφονται στον Νομό Χανίων και αποτελούν το 46% του συνόλου της Κρήτης, ενώ τα λιγότερα περιστατικά πυρκαγιών (433), έχουν αναφερθεί στον Νομό Λασιθίου και αντιστοιχούν στο 15% του συνόλου του νομού.
Ο Ιούλιος, ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος είναι οι μήνες με τις περισσότερες καμένες εκτάσεις. Ο Αύγουστος θεωρείται ο πιο δύσκολος μήνας καθώς τότε αναφέρονται οι μεγαλύτερες απώλειες εκτάσεων (241.220 στρ.), που αντιστοιχούν στο 34% της συνολικά καμένης έκτασης.
Στην Κρήτη, ο μέσος χρόνος που μεσολαβεί από την αναγγελία πυρκαγιάς μέχρι την επέμβαση είναι 41 λεπτά. Στο 42% των εκδηλωμένων πυρκαγιών η επέμβαση έγινε εντός του πρώτου ημιώρου, με τις πυρκαγιές αυτές να ευθύνονται για 231.922 στρ. καμμένων εκτάσεων (33 % του συνόλου). Ακόμα μεγαλύτερες καταστροφές (272.097 στρ. ή 38% του συνόλου του) έχουν προκληθεί από δασικές πυρκαγιές με χρόνους επέμβασης 30 - 60 λεπτά. Συνηθέστερο σημείο έναρξης πυρκαγιάς στην Κρήτη είναι οι δασικές εκτάσεις με τις περισσότερες απώλειες εκτάσεων (279.838 στρ.), ενώ πυρκαγιές σε περιοχές υπό αναγέννηση - αναδάσωση έχουν συνολικά προκαλέσει τις λιγότερες απώλειες δασικής και γεωργικής γης (242 στρ.).
Στην Κρήτη η εξακρίβωση αιτίων εκδήλωσης πυρκαγιάς περιορίζεται σε συνολικά 302 περιστατικά (12,5, % του συνόλου) και μόνο στο 5 % των περιπτώσεων έχει εξακριβωθεί ο δράστης. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις (40% του συνόλου) τα αίτια είναι άγνωστα, από τα γνωστά συνηθέστερο είναι το κάψιμο βοσκοτόπων και συνδέεται με 154.337 στρ. καμένων εκτάσεων (22% του συνόλου).
Στα μεσαία υψόμετρα (300 -600 μ) εντοπίζονται οι περισσότερες καμένες εκτάσεις που φτάνουν τα 402.789 στρ. και αντιστοιχούν στο 56% του συνόλου τους, ενώ το ποσοστό μειώνεται χαμηλότερα (0-300 μ) στο 18%. Οι λιγότερες καμένες εκτάσεις (5% του συνόλου) καταγράφονται σε υψόμετρα πάνω από 900 m.
Οι συνολικά μεγαλύτερες καταστροφές καταγράφονται όταν οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 25 - 30 °C και φτάνουν τα 332.119 στρ., ενώ σε θερμοκρασίες κάτω από 20°C, οι καμένες εκτάσεις είναι σημαντικά λιγότερες (18.477 στρ.). Οι περισσότερες καμένες εκτάσεις (295.179 στρ.) προέρχονται από πυρκαγιές οι οποίες εκδηλώθηκαν υπό ισχυρούς ανέμους, εντάσεων 4,1-7 BF, ενώ υπό συνθήκες θυελλωδών ανέμων (πάνω από 9,1 BF) οι αντίστοιχες καμένες εκτάσεις ανέρχονται σε 7.180 στρ.