Του Στέλιου Μανουσέλη*

Πριν λίγους μήνες μας απασχόλησαν οι “ολίγο παράνομοι” των ημιυπαίθριων χώρων. Τώρα ήρθαν στην επικαιρότητα οι “ολοκληρωτικά” παράνομοι των αυθαιρέτων κτισμάτων.

Είναι αναμφίβολο ότι σε μια ευνομούμενη πολιτεία, ο παράνομος πολίτης πρέπει να τιμωρείται για να λειτουργεί η πολιτεία αλλά και για ικανοποίηση του νομοταγούς. Οταν όμως οι μισοί τουλάχιστον πολίτες σε μια πολιτεία παρανομούν, πολύ ή λίγο, τότε το φαινόμενο συνθέτει κοινωνικό πρόβλημα και τα αίτια απευθύνονται στην πολιτεία, όχι στον πολίτη.

Το ένα είναι προϋπόθεση και συνάρτηση του άλλου. Ο νόμιμος και δίκαιος πολίτης είναι έργο και καμάρι της νόμιμης και δίκαιης πολιτείας και αντίθετα η νόμιμη πολιτεία είναι γέννημα και θρέμμα του πολίτη. Ας παρακολουθήσομε το φαινόμενο από την αρχή και ίσως βγάλομε κάποια συμπεράσματα.

Ονειρο και πρωταρχική ανάγκη του νεοέλληνα είναι να αποκτήσει δικό του σπίτι για να νιώσει “άρχοντας”. Η λέξη ετυμολογικά αυτό σημαίνει. Εχει τη δική του επικράτεια. Μια πολιτεία που ο ρόλος της είναι να ικανοποιεί τις ανάγκες του πολίτη πρέπει να το λάβει σοβαρά υπόψη και να τον διευκολύνει.

Μεταπολεμικά, όταν άρχισε η άναρχη ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας, σύσσωμη η ύπαιθρος μετακόμισε στις πόλεις. Οι οικιστικές ανάγκες εκατονταπλασιάστηκαν. Η πολιτεία εξακολουθεί προκλητικά να αδιαφορεί. Αφησε αυτό το λαό έρμαιο των παντός είδους κερδοσκόπων, που έτρεξαν να επωφεληθούν με κάθε τρόπο.

Εταιρείες οικοδομικές με τις πρόχειρες πολυκατοικίες-κλουβιά. Εργολάβοι και μηχανικοί που σε μια νύχτα τελειώνουν την πρόχειρη, αυθαίρετη οικοδομή. Πολεοδομικά κυκλώματα που εξέδιδαν άδειες παράνομες.

Αστυνομικοί που έκαναν “στραβά μάτια”. Οικόπεδα σε τιμή ευκαιρίες. Ολοι κινητοποιήθηκαν ενώ το κράτος απουσίαζε ή μάλλον έκανε πως δεν έβλεπε. Οταν το κράτος απουσιάζει κυριαρχεί ο νόμος της ζούγκλας. Οι διευθύνοντες το δήμο κρατούν κλειστό το σχέδιο το οικοδομικό της πόλης, για να αυξάνεται η τιμή των ελάχιστων δικών τους οικοπέδων. Ο μεροκαματιάρης μόλις έβαζε μια δραχμή στην τσέπη του, έτρεχε να αγοράσει οικοπεδάκι. Διακόσιες χιλιάδες δραχμές το φθηνότερο. Μετρούσε τα χρήματά του και δεν έβγαιναν. Είκοσι χιλιάδες του έλειπαν συνεχώς.

Αναβάλλει την αγορά ένα χρόνο και ξανά έρχεται. Τώρα που έχει τις διακόσιες, η τιμή έγινε διακόσιες είκοσι. Κυνηγούσε έτσι το οικοπεδάκι μερικά χρόνια. Μια κρίση του πετρελαίου ανεβάζει τις τιμές απλησίαστες και το όνειρο του οικοπέδου εντός Σχεδίου, έσβησε. Τον περιμένουν στη γωνία “οικοπεδούχοι”. Εκτάσεις άγονες για βοσκοτόπια, μοιράζονται σε κομμάτια και γίνονται σε μια νύχτα οικόπεδα “εξ αδιαιρέτου”. Ποιος έξυπνος είχε βρει το δελεαστικό χαρακτηρισμό “οικόπεδα εκτός σχεδίου εντός ζώνης”. Χιλιάδες φτωχός κόσμος έπεσε στην παγίδα των επιτήδειων και μπήκε αναγκαστικά σ’ ένα λούκι χωρίς γυρισμό. Τριάντα χρόνια περιμένει και το οικοπεδάκι έμεινε εντός ζώνης. Τότε έκλεισε τα μάτια και από την πρώτη ημέρα βρέθηκε κατάδικος στο Αστυνομικό Τμήμα. Πλήρωσε τρεις φορές την άδεια της οικοδομής. Το ΙΚΑ με πρόστιμο. Τη ΔΕΗ, το δήμο, την Εφορία. Ομως σπίτι δεν έχει ακόμη. Αυτή είναι η μια άποψη όσοι παρανόμησαν χωρίς να ξέρουν την τεχνική. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά του νομίσματος και από την πλευρά αυτή βρέθηκαν τα “σαΐνια”, οι καταφερτζήδες, οι κολλητοί. Εκαψαν δασικές εκτάσεις και φύτεψαν βίλες. Εκλεισαν παραλίες και έκτισαν ξενοδοχεία. Σκέπασαν ρέματα και προκάλεσαν πλημμύρες. Κατέλαβαν χώρους του Δημοσίου και αρχαιολογικούς. Ολα τακτοποιημένα αυθαίρετα. Πλούτισαν και νομιμοποιήθηκαν συνταγματικά. Αυτή είναι η ευνομούμενη πολιτεία. “Ομορφος κόσμος, ηθικός, αγγελικά πλασμένος”.

Η Ελλάδα των αντιθέσεων. Η χώρα που μας διώχνει μακριά της και όλο μας καλεί δίπλα της. Η χώρα που λατρεύομε γιατί είναι μοναδική. Κοιμάται πλούσια και ξυπνά χρεοκοπημένη.

* Ο Στέλιος Μανουσέλης είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός