
Οι βιταμίνες είναι οργανικές ουσίες που χρειάζονται σε μικρές ποσότητες στον ανθρώπινο οργανισμό γιατί βοηθούν στις μεταβολικές διεργασίες και βρίσκονται στα τρόφιμα. Είναι απαραίτητες στον άνθρωπο για τη φυσιολογική σωματική, ψυχική ανάπτυξη και αναπαραγωγή, δεδομένου ότι το σώμα είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει καθόλου, είτε τις συνθέτει σε μικρές ποσότητες .
Οι βιταμίνες χωρίζονται σε δυο κατηγορίες της λιποδιαλυτές και υδατοδιαλυτές. Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες αποθηκεύονται στο σώμα και σε αυτές ανήκουν οι βιταμίνες Α,D,Ε,Κ. Αν υπάρχει αυξημένη πρόσληψη αυτών των βιταμινών μπορεί να δημιουργήσουν τοξικά προβλήματα. Αντίθετα οι υδροδιαλυτές βιταμίνες δεν αποθηκεύονται στο σώμα αλλά διαλύονται στο νερό και εκκρίνονται από τα ούρα σε κανονική βάση. Γι αυτό επιβάλλεται η καθημερινή τους πρόσληψη από τις τροφές. Εάν ληφθεί μια υπερβολική δόση μιας υδροδιαλυτής βιταμίνης, οι αχρείαστες ποσότητες θα ξεπλυθούν από το σώμα. Εντούτοις, οι υπερβολικές δόσεις μπορούν ακόμα να είναι επικίνδυνες λόγω των ενδεχομένως ενοχλητικών αποτελεσμάτων που μπορούν να έχουν στο πεπτικό σύστημα. Στην κατηγορία των υδροδιαλυτών βιταμινών ανήκουν η ομάδα Β, η βιταμίνη C, η βιοτική, το παντοθενικό οξύ και το φολικό οξύ.
Οι βιταμίνες βοηθούν την καλή απορρόφηση των άλλων τροφών και οι ίδιες δεν προσφέρουν θερμίδες. Έλλειψη βιταμινών οδηγεί στην κακή απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών και επομένως το σώμα είναι αδύνατον να εξασφαλίσει την ενέργεια που περιέχουν οι προσλαμβανόμενες τροφές. Μια ισορροπημένη διατροφή εξασφαλίζει τις απαραίτητες ποσότητες αυτών των βιταμινών και δεν είναι απα-ραίτητη η πρόσληψη τους υπό μορφή δισκίων.
Λιποδιαλυτές βιταμίνες
Βιταμίνη Α- Ρετινόλη ( αντιξηροφθαλμική )
Γενικά εισάγεται στον οργανισμό από τρόφιμα ζωικής προέλευσης με την μορφή της βιταμίνης, από τρόφιμα φυτικής προέλευσης με την μορφή της προβιταμίνης (καρροτίνης). Τα καροτένια μετατρέπονται σε βιταμίνη Α στο εντερικό τοίχωμα με την βοήθεια της θυροξίνης. Αποθηκεύονται στο ήπαρ και στον λιπώδη ιστό και καλύπτουν τις ανάγκες του οργανισμού για μεγάλο διάστημα.
Βασικές λειτουργιές της Βιταμίνης Α
1) βοηθά στην όραση 2) στην αύξηση 3) στην σωστή ανάπτυξη των οστών 4) στην ανάπτυξη των δοντιών 5) στην διατήρηση της υγείας των επιθηλιακών ιστών 6) προφυλάξει από καρκίνο 7) ο ρόλος που διαδραματίζει ως συνένζυμο ή ορμόνη 8) έχει αντιοξειδωτική δράση.
Οι ημερήσιες ανάγκες του οργανισμού σε βιταμίνη Α είναι ανάλογες του σωματικού βάρους. Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας στους άνδρες είναι 900 RE και στις γυναίκες 700 RE.
Πηγές: συκώτι, καρότα, γάλα, σκούρα πράσινα & κίτρινα λαχανικά, γλυκοπατάτες, κίτρινα φρούτα, θαλασσινά, ψάρια, ιχθυέλαια, αυγό.
Βιταμίνη D (αντιρραχητική)
Γενικά για την βιταμίνη D εισάγεται στον οργανισμό από τις τροφές παράγεται στις επιφανειακές στοιβάδες του δέρματος με την βοήθεια του ηλιακού φωτός. Πρόκειται για πολύ σημαντική βιταμίνη γιατί συντελεί στην απορρόφηση του Ca και του P που φθίνουν στον οργανισμό με τις τροφές. Επίσης επεμβαίνουν και η θυροκαλσιτονίνη και η παραθυρεοειδική ορμόνη.
Βασικές λειτουργίες
1) Βοηθάει στην απορρόφηση ασβεστίου 2) στα επίπεδα φώσφορου 3) στον μεταβολισμό οστών και οδόντων 4) στο μεταβολισμό του κιτρικού οξέος 5) στα επίπεδα αμινοξέων στο αίμα
Συμπτώματα ανεπαρκείας μπορεί να είναι η ραχίτιδα, η τετανια, οστεομαλακία.
Οι ημερήσιες ανάγκες του οργανισμού σε βιταμίνη D συμφώνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας στους άνδρες είναι 5μg και στις γυναίκες 5μg.
Πηγές: λίπη, έλαια, λιπαρά ψάρια, σκουμπρί, σολομός, τόνος, γάλα.
Βιταμίνη Ε – Τοκοφερόλη
Γενικά έχει συνδεθεί με την γονιμότητα. Από πειράματα που έχουν γίνει έχει αποδεκτή ότι η έλλειψη της προκαλεί στειρότητα σε αρσενικά ποντίκια και με αποβολές και προώρους τοκετούς σε θηλυκά.
Γυναίκες οι οποίες έχουν προβλήματα σύλληψης συχνά υπόκεινται σε θεραπεία βασισμένη σε δίαιτα υπερπλούσια σε βιταμίνη Ε. Έχει επίσης αντιοξειδωτικές ικανότητες. Επίσης έχει αντιοξειδωτική δράση, προστατεύει τα κύτταρα από την οξείδωση.
Οι ημερήσιες ανάγκες του οργανισμού σε βιταμίνη Ε συμφώνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας στους άνδρες είναι 15mg α-ΤΕ και στις γυναίκες 15mg α-ΤΕ.
Η βιταμίνη Ε βρίσκεται σε μικρές ποσότητες σε πολλά τρόφιμα. Πλούσιες πήγες είναι τα λίπη και ελαία, σιτηρά, ξηροί καρποί, όσπρια.
Βιταμίνη Κ- Φυλλοκινόνη- αντιαιμορραγική
Συμμετέχει στην πήξη του αίματος διότι επεμβαίνει στην σύνθεση της προθρομβίνης .Στον οργανισμό συντίθεται από τα εντερικά βακτηρίδια (ενδογενής) αλλά προσλαμβάνονται και από τις τροφές (εξωγενής).
Έχουν ερευνηθεί οι εξής μορφές βιταμίνης η K1 (φυλλοκινόνη), Κ2 (μενακινόνη) και η συνθετική μεναδιόνη. Η βιταμίνη Κ2 συντίθεται στο έντερο. Σε ανεπάρκεια αυξάνεται ο χρόνος πήξης του αίματος και εμφανίζεται αιμορραγία. Οι ημερήσιες ανάγκες σε βιταμίνη Κ στους άνδρες είναι 120 μg και στις γυναίκες 15μg.
Πλούσιες πήγες είναι το τσάι, λάχανο, μαρούλι, συκώτι και το σπανάκι, αυγό
Υδατοδιαλυτές βιταμίνες
Συνέχεια …

