Ο αξιωματικός του ελληνικού στρατού Ιωάννης Μαμουνάκης του Χαραλάμπους, πολέμησε στο Μάλεμε στα γεγονότα της Μάχης της Κρήτης.
Γεννημένος το 1921 στην Ιεράπετρα, πήγε στη Σχολή Ευελπίδων απ’ όπου αποφοίτησε νωρίτερα εξαιτίας του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.
Μετά το Μάλεμε, σχεδόν ξυπόλυτος, επέστρεψε στην Ιεράπετρα και κρυβόταν σε σπηλιά μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών. Δεν έμεινε όμως άπραγος “πήγαινε σε οχυρά, σε απαγορευμένα μέρη, κρατούσε σημειώσεις στο μυαλό του και μετέδιδε πληροφορίες από ασύρματο που έκρυβε”, όπως διηγείται η αδερφή του Ερριέττα Μαμουνάκη. Οταν κάποια φορά οι Ιταλοί τον έπιασαν καθώς τριγύριζε στα χωράφια, εκείνος δικαιολογήθηκε ότι είχε χάσει μια κατσίκα και την έψαχνε.
Υποχρεώθηκε να δείνει το “παρών” κάθε μέρα στη Κομαντατούρ. Το μισό πατρικό σπίτι είχε επιταχτεί από τους κατακτητές κι η οικογένεια ζούσε στα πιο εσωτερικά δωμάτια. Στο μυστικό υπόγειο είχε ένα ραδιόφωνο για τις ειδήσεις. Το ρεύμα ήταν κομμένο όπως σ’ όλους τους πολίτες, γι’ αυτό τη νύχτα ανέβαινε στην ταράτσα και το συνέδεε με τα σύρματα του στύλου.
Οταν πια κυριάρχησαν οι Γερμανοί, έπρεπε υποχρεωτικά να φύγει, γιατί “τα πράγματα είχαν πολύ δυσκολέψει”. Απέτυχε όμως δυο-τρεις φορές να τα καταφέρει. Τελικά μπόρεσε να πάει στην Αίγυπτο και πολέμησε στο Ελ Αλαμέιν (πόλη στα βόρεια παράλια της χώρας, δυτικά της Αλεξάνδρειας) και στις δυο μάχες που δόθηκαν εκεί (Ιούλιος και Οκτώβριος-Νοέμβριος 1942). Οι συμμαχικές δυνάμεις κατόρθωσαν να ανακόψουν τη στρατιά του Αξονα υπό τοΝ στρατηγΌ Ρόμελ, εξαναγκάζοντάς τη σε υποχώρηση ως την Τυνησία, γεγονός τεράστιας στρατηγικής σημασίας για την έκβαση όλου του πολέμου.
Κατά τη διάρκεια των μαχών ο Γ.Μ. μάζευε τραυματίες και νεκρούς συντρόφους κι οι συμπολεμιστές του τον ονόμασαν “αλεξίσφαιρο”, “αξιωματικό γούρι”, “τύχη της ταξιαρχίας”. Το επιτελείο αναγνωρίζοντας τους άθλους του, τον προήγαγε “επ’ ανδραγαθία”.
Υπήρξαν όμως διαφωνίες μεταξύ βασιλοφρόνων κι αντιφρονούντων αξιωματικών. Ο Γ. Μαμουνάκης, προερχόμενος από οικογένεια παραδοσιακά βενιζελική (ο πρωτότοκος αδερφός του Αντώνιος Χ. Μαμουνάκης έμπιστος του Ελ. Βενιζέλου, υπήρξε γραμματέας της νεολαίας των Φιλελευθέρων και δολοφονήθηκε σε μια απόπειρα κατά του εθνάρχη), αντιδρούσε στις δολοπλοκίες στο στράτευμα, αναλογιζόμενος τη δύσκολη θέση της πατρίδας.
Συνέβαλε στη δημιουργία της 3ης Ορεινής Ταξιαρχίας (λέγεται μάλιστα ότι ήταν δική του ιδέα), η οποία εκπαιδεύτηκε σε ειδικό κέντρο-στρατόπεδο στο Λίβανο υπό την εποπτεία του συνταγματάρχη Πεζικού Θρασύβουλου Τσακαλώτου.
Με ολλανδικό πλοίο μεταφέρθηκαν στον Τάραντα της Ιταλίας, όπου συνεχίστηκε ο αγώνας. “Εις την Ιταλίαν δεν υπήρξεν αποστολήν να μην ήτο πρόθυμος να αναλάβη”, όπως μαρτυρεί το απόκομμα εφημερίδας της εποχής. Με απαράμιλλο θάρρος έπαιρνε μέρος σε όλες τις ριψοκίνδυνες επιχειρήσεις κι όλοι οι στρατιώτες έκαναν αδίστακτα το ίδιο όταν “μεταξύ αυτών ευρίσκετο ο Μαμουνάκης”.
Πολέμησε στα Δεκεμβριανά, έχοντας το όραμα μιας ελεύθερης Ελλάδας χωρίς ξένες επιρροές κι εξαρτήσεις. “Την τελευταία μέρα στην Καισαριανή (14/12/1944) οι στρατιώτες τον σήκωσαν ψηλά στα χέρια από χαρά, γιατί κατέλαβε αναίμακτα το τελευταίο κτίριο, αλλά δέχτηκε ολόκληρη ριπή στο στήθος κι έπεσε νεκρός”, σύμφωνα με μαρτυρία της αδερφής του και του σχετικού δημοσιεύματος.
Πέρα όμως από την εκτίμηση που είχε από τους συμπολεμιστές του για την αυταπάρνηση και την ανιδιοτέλειά του, οι συμπολίτες του Ιεραπετρίτες τον αγαπούσαν για το ήθος του.
Με υπερηφάνεια κι ευγνωμοσύνη για την προσφορά του η πατρίδα απένειμε στην οικογένειά του “εθνικό δίπλωμα ευγνωμοσύνης” και το δημοτικό συμβούλιο της γενέτειράς του έδωσε το όνομά του σε κεντρική πλατεία για να τιμήσει τη μνήμη του.
Τις πληροφορίες και τις φωτογραφίες μας παραχώρησε η ανιψιά του Γιάννη Μαμουνάκη κ. Αννα Μαμουνάκη, με βασικές πηγές τη θεία της Ερριέτα Μαμουνάκη και το δημοσιογράφο της Ιεράπετρας Γιώργο Παπαγεωργίου.

