Πως ορίζεται η δημοκρατία; Θα μπορούσε να είναι ερώτημα που θέτει συνάδελφος στις εξετάσεις της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Γ’ Γυμνασίου, προφανώς και στη Β΄ Λυκείου, στο μάθημα Πολιτική και Δίκαιο. Κι άντε τώρα, οι ωραίοι έφηβοι των καιρών να απαντήσουν… Εκτός θέματος, αντιφωνίζει η πραγματικότητα. Η έννοια της δημοκρατίας, ο ορισμός της, το περιεχόμενο και η ουσία της δεν εντάσσονται στην ύλη. Την πρώτη και τη βασική˙ τη μαγιά, αλλιώς, απ’ την οποία ζυμώνεται η συνείδηση του λαού, η ηθική και οι αξίες του, η στάση ζωής του και η νοοτροπία του. Εκτός ύλης η δημοκρατία. Σάμπως βαραίνει διόλου η γνώμη του λαού για την πολιτική κατεύθυνση προς την οποία θα πορευτεί η κυβέρνησή του; Επιπλέον, η έννοια της δημοκρατίας ελαστικοποιείται, ξεχειλώνει πες, γιατί έτσι ορίζουν τα δημοσιονομικά μεγέθη. Γιατί τέτοιους κανόνες θέτει ο δανειστής. Ο οποίος δίχως δυσκολία φλερτάρει τη νομοθετική εξουσία, που, χαλαρής ηθικής επίσης, του παραδίδεται. Δανειστής με «δάνεια» (;) ταυτότητα νομοθέτη, ακόμα και συνταγματολόγου. Και δημοκρατία δίχως ταυτότητα. Ή, για να μιλήσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια, δημοκρατία που βρίσκει άλλη στέγη και σκέπη. Άσκεπη είναι πιο σωστά, αντίσκηνα στήνει και γυροφέρνει σε πλατείες.

Είχαμε εκλογές την προηγούμενη εβδομάδα για το 15ο συνέδριο της ΟΛΜΕ. Κι η αποχή ήταν αξιοσημείωτη. Μεταφέρει πολιτικό μήνυμα, θα έλεγαν εμβριθείς πολιτικοί αναλυτές. Σημαντικότερο από τις όποιες νίκες, από το όποιο προβάδισμα. 1555 ψήφισαν τον Δεκέμβρη στις εκλογές για ΔΣ, 1191 τώρα τον Μάιο στις εκλογές για συνέδρους. Χρόνων και χρόνων συνδικαλιστικές πρακτικές και εμμονές λαμβάνουν μια απάντηση, φρονώ. Και υπολογίζω επίσης ότι οι 364 συνάδελφοι που απείχαν, θα βρίσκονταν μέσα σε μια «απολιτίκ» πλατειακή –και όχι πελατειακή- παρέα. Εκεί όπου ανήσυχοι και δυναμικοί πολίτες δηλώνουν παρουσία με αγανακτισμένη ταυτότητα και διεκδικητική φωνή˙ χωρίς κομματικό πρόσωπο. Αρκεί το αληθινό τους πρόσωπο. Κατά την δική τους θέση, τη δημοκρατική, δικαίωμα να συμμετέχουν σε πολιτικές διαδικασίες και να εκφράζουν τις θέσεις τους δεν έχουν μόνο οι πολίτες που συστήνονται «κάπως»: λεγόμαστε έτσι, ανήκουμε εκεί και πρεσβεύουμε αυτό. Έχουν και κείνοι που δίνουν νόημα στην πράξη τους και δυναμική στη φωνή τους φέροντες μόνο την κοινωνική ταυτότητα του πολίτη. Του ανθρώπου που του στραγγίζουν τη ζωή. Βέβαια, εκείνοι που ξέρουν καλύτερα από δημοκρατία και λαϊκή συμμετοχή ενδέχεται να ρωτήσουν: Ποιοι είστε; Ποιος σας εκπροσωπεί; Ποιος είναι στο συντονιστικό; Ποιόν θα καταγγείλουμε; Ποιος θα σας καπελώσει; Με ποιόν θα τα βρούμε;

Φαίνεται πως αλλάζουν πλέον οι κανόνες. Κι όποιος έχει καρδιά και μυαλό καθαρό να συζητήσει για αληθινή δημοκρατία, εμπράκτως πλέον, μπορεί. Μπορεί να συνυπάρξει στην πλατεία Ελευθερίας με αγανακτισμένους πολίτες, με τα σωματεία το Σάββατο το πρωί, με κάθε συμπολίτη μας που βιώνει την έννοια της δημοκρατίας ως μέρος ύλης καθημερινής.

Μαρία Παναγιωτάκη

Πρόεδρος ΕΛΜΕ Ηρακλείου